Gdy się nerkom skrycie zwiędło

„Chroń nerki – twój filtr życia” tak brzmi tytuł broszury wydawanej przez Ogólnopolskie Stowarzyszenie Osób Dializowanych. Od jakiegoś czasu zachęcamy pacjentów naszej apteki, szczególnie tych z grup ryzyka chorób nerek, do zapoznania się z tym pismem i wykonania badań profilaktycznych.

Kiedy dziś wręczam komuś te kilka stron informacji, często wywiązuje się ciekawa rozmowa, pada wiele pytań, a mi od razu przychodzą na myśl osoby, które zainicjowały moje i moich koleżanek zainteresowanie problemem schorzeń nerek i dializami z pozycji farmaceuty. A byli to moi niezapomniani pacjenci.

Pani Łucja od dawna odwiedzała naszą aptekę. Lubiła dużo opowiadać o swojej sytuacji rodzinnej. Przez blisko osiem lat opiekowała się obłożnie chorym mężem. Któregoś dnia jedna z naszych farmaceutek zaniosła jej do domu leki. Wróciła pod wielkim wrażeniem – pokój chorego męża był specjalnie wyposażony w profesjonalne, szpitalne łóżko, wszelkie niezbędne akcesoria, mieszkanie lśniło. Pani Łucja radziła sobie z tym wszystkim sama. Nigdy się nie uskarżała. A łatwo sobie wyobrazić, ile trudu i sił fizycznych wymaga taka ciągła troska o bliską, cierpiącą osobę. Po śmierci męża pani Łucja zachorowała na nerki i rozpoczęła dializy.

O nerkach, którym się „skrycie zwiędło”, prowadziłam też długie rozmowy z panem Józefem – polonistą, poetą o niezwykle bujnych, jak na siedemdziesięciolatka, kręconych włosach. Ta historia bierze właśnie swój początek od włosa, a raczej od jego braku. Kiedyś zażartował, że żona się martwi, bo zaczął garściami tracić swoje włosy, a z tyłu głowy powstały dwie łysiny. Rodzina wysyła go do dermatologa, ale jakże by on się ośmieszył przed lekarzem, uskarżając się na wypadanie włosów, skoro ma prawie sto lat? Po tej naszej rozmowie, że może to jakieś objawy grzybicze, że to naprawdę dziwne, iż w ciągu dwóch miesięcy nastąpiły takie zmiany, wybrał się jednak do specjalisty. Po dwóch dniach wrócił z całą serią wykonanych badań laboratoryjnych, z których jasno wynikało, że ma chore nerki. Natychmiast znalazł się pod opieką nefrologów i razem z panią Łucją dojeżdżał na dializy. Choroba nie dawała wcześniej żadnych objawów. Taki „podstępny zabójca”. Utrata włosów była spowodowana zatruciem organizmu w schyłkowym stadium niewydolności nerek.

Nigdy wcześniej nie miałam kontaktu z pacjentami poddawanymi hemodializie. Nie miałam pojęcia, co to jest dostęp naczyniowy, jak wytwarzana jest przetoka dializacyjna, jak o nią dbać, jak kontrolować tzw. „suchą wagę” i bilans wodny. Właściwie przy każdej wizycie w aptece dochodziły coraz to nowe problemy. Bo dializa to nie samo podłączenie i odłączenie pacjenta od urządzenia, ale i liczne powikłania, wymagające kontaktu z lekarzami wielu specjalności. Spora ilość przepisywanych leków i nie zawsze łatwe pytania, np.: „Który preparat można zażywać przed dializą, a który po?”, „Czy to prawda, że wapń wchłania się równie dobrze z proszków wykonanych w aptece, jak ten z gotowych kapsułek?”. Wszyscy zgłębialiśmy w przyspieszonym tempie tę praktyczną wiedzę. Pan Józef biegle poruszający się w Internecie odnalazł informację o istniejącym w Krakowie Stowarzyszeniu Osób Dializowanych. Kontakt ten ułatwił nam wszystkim wyjaśnienie wielu wątpliwości.

Pani Łucja nie doczekała przeszczepu. A jeszcze w czerwcu z radosnym błyskiem w oku opowiadała mi o badaniach kwalifikujących, które pomyślnie przeszła.
Pana Józefa także nie ma już wśród nas. Pozostały po nim wiersze powstałe podczas pobytu w szpitalu. Tomik pełen filozoficznych myśli oraz humoru, błyskotliwych spostrzeżeń.

Spotkanie z panią Łucją i panem Józefem stało się jednym z najciekawszych doświadczeń w mojej pracy. To oni przyczynili się do poszerzenia mojej wiedzy z dziedziny, o której moje wyobrażenie było blade.

Cieszę się, kiedy pacjenci, otrzymujący informator o profilaktyce chorób nerek, przy kolejnej wizycie w aptece mówią, że rozmawiali z lekarzem rodzinnym i dostali skierowanie na odpowiednie badania. Moi znajomi, przyjaciele, rodzina też w większości dali się namówić do kontroli poziomu kreatyniny i mocznika we krwi, albumin w moczu. Przyznają często, że nigdy w życiu nie sprawdzali tych parametrów. A jakże istotna i jednocześnie prosta jest profilaktyka w nefrologii ! Gdyby dwójka moich wspomnianych pacjentów mogła korzystać z niej dużo, dużo wcześniej…

Po nich pozostanie w mojej świadomości to przesłanie dotyczące kontroli stanu zdrowia, cytując pana Józefa:”…. by się życie jakoś przędło” – życie bez dializ, bez długiej drogi cierpienia.

dr farm. Katarzyna Stolarska, Gdańsk

"Farmacja i Ja", styczeń 2011