Zabawa z kwasami

Spłycą powierzchniowe zmarszczki, zmniejszą pory, zniwelują niewielkie blizny i przebarwienia. Rozjaśnią cerę, nieco ją wygładzą. To wystarczające powody, by sięgnąć po kosmetyki z kwasami. Tym bardziej, że oprócz tych, które wykorzystuje się w profesjonalnych gabinetach kosmetycznych, mamy do dyspozycji wiele preparatów do samodzielnego użytku domowego.

Zdrowa skóra „zużywa się". Naprzemiennie złuszcza, a następnie odnawia. W zdrowym organizmie oba te, najzupełniej normalne procesy, są perfekcyjnie zsynchronizowane. Wierzchnie warstwy naskórka dzielą się intensywnie, obumierają i - w niewidocznych dla oka skupiskach - po prostu złuszczają się. W tym czasie komórki z warstw położonych głębiej są wypychane na powierzchnię, gdzie dzielą się, obumierają i złuszczają. Ten cykl życia komórki naskórka trwa około 28 dni.

Problemy z odnową

Z wiekiem naturalny proces odnowy skóry niebezpiecznie się wydłuża. Do 35, a nawet 50 dni. Dlaczego jest to takie niekorzystne? Martwe komórki w strefie rogowej naskórka układają się warstwami jedna na drugiej, dodatkowo połączone tzw. spoiwem międzykomórkowym, tworzą warstwę komórek zrogowaciałych. Z jednej strony stanowi ona pierwszą barierę ochronną zabezpieczającą przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi i chroni skórę przed odwodnieniem, z drugiej - jest nieprzepuszczalną warstwą, która ją „dusi" i w rezultacie utrudnia proces odnowy, wymiany gazowej, przyczynia się do odwodnienia skóry, zatkania ujścia gruczołów łojowych oraz uniemożliwia przenikanie i działanie składników nawilżających i odżywczych dostarczanych w kremach. W efekcie skóra z grubą warstwą zrogowaciałego naskórka staje się szorstka, szara, zgrubiała.

Jak pozbyć się warstwy rogowej? W dwojaki sposób. Można ją ścierać peeliniem: mechanicznym (bardziej inwazyjnym) lub enzymatycznym (delikatniejszym). Działanie peelingu jest jednak porównywalne do działania papieru ściernego. Wygładza on powierzchnię skóry, ale nie wpływa na sam proces złuszczania. Takie możliwości mają dopiero kosmetyki z kwasami.

AHA na zmarszczki, BHA na problemy

W dostępnych w drogeriach i aptekach preparatach z kwasami najczęściej umieszcza się kwas alfahydroksydowy (AHA) i betahydroksydowy (BHA).

Alfahydroksykwasy pozyskuje się z surowców naturalnych: trzciny cukrowej (kwas glikolowy), owoców (kwas jabłkowy i cytrynowy), mleka (kwas mlekowy). Kwasy te złuszczają martwe, zrogowaciałe komórki, przez co odświeżają i wygładzają cerę. Liderem wśród AHA jest kwas glikolowy.

Kwasy betahydroksydowe są reprezentowane w kosmetyce przez kwas salicylowy (pozyskiwany w kory wierzby). Jego działanie jest podobne do działania AHA: reguluje odnowę komórkową skóry, działa złuszczająco, poprzez rozluźnianie połączeń międzykomórkowych, usuwając zbędne warstwy zrogowaciałych komórek. Poza tym, kosmetyki z BHA działają antybakteryjnie i przeciwzapalnie - są więc pomocne w pielęgnacji skóry trądzikowej i tłustej.

Najważniejsze rzeczy, które trzeba wiedzieć o kwasach AHA

• W przeciwieństwie do betahydroksykwasów kwasy AHA nie mają zdolności do przenikania przez warstwę sebum i wnikania w głąb oraz oczyszczania porów skóry. Z tego też względu kremy z kwasami AHA są polecane przede wszystkim do skóry suchej, zgrubiałej i narażonej na nadmierne promieniowanie UV, a nie mają zastosowania przy skórze trądzikowej.
• Zdolność kwasów AHA do złuszczania naskórka obniża się z czasem ich stosowania. Oznacza to, że po kilku miesiącach używania kosmetyków z tym składnikiem widoczne na początku efekty przestają być tak spektakularne. Dlatego najlepszym rozwiązaniem jest stosowanie preparatów z kwasami przez jakiś czas, następnie odstawienie ich na trzy miesiące, a potem powrócenie do nich, by podtrzymać efekty kuracji.
• Kwasy AHA mogą być stosowane w różnych stężeniach, począwszy od kilku do kilkudziesięciu procent. Stężenia najmniejsze, do 15%, stosowane są w preparatach (kremach, peelingach) przeznaczonych do samodzielnego użytkowania w domu. Niskie stężenie substancji aktywnej zapewnia bezpieczeństwo ich użytkowania, gwarantując efekty, mimo że ich działanie złuszczające nie jest widoczne dla oka (oznacza to, że skóra po ich użyciu nie będzie nam wyraźnie się łuszczyć). Takie preparaty nawilżają i rozjaśniają cerę, ale nie działają na skórę właściwą. Stężenia wyższe, 20-30%, stosuje się jedynie w preparatach przeznaczonych dla gabinetów kosmetycznych. Oprócz działania nawilżającego i oczyszczającego dają one efekt powierzchniowego peelingu. Złuszczanie za pomocą kwasów o wysokim stężeniu 50-70% jest przeprowadzane tylko w gabinetach dermatologicznych. Taka kuracja nie tylko złuszcza naskórek, ale też pobudza procesy regeneracyjne w skórze właściwej.
• Podczas stosowania preparatów z kwasami możemy (ale nie musimy) odczuwać pieczenie i zaczerwienienie skóry. Jeśli objawy te nie miną po krótkim czasie po zastosowaniu, oznacza to, że sięgnęliśmy po krem o zbyt wysokim stężeniu kwasów AHA lub mamy alergię na te właśnie substancje. I w jednej, i w drugiej sytuacji należy te kosmetyki odstawić.

Najważniejsze rzeczy, które trzeba wiedzieć o kwasach BHA

• Kwas salicylowy działa łagodniej aniżeli kwasy AHA, ponieważ jednak jest on rozpuszczalny w tłuszczach - ma więc zdolność przenikania przez warstwę sebum i wnikania w głąb oraz oczyszczania porów skóry, co ma duże znaczenie w leczeniu trądziku. Dla osób, które mają problemy z wypryskami, będą bardziej efektywne niż AHA.
• Stężenie kwasów BHA wynosi 1-2%. Ten 1% jest wystarczający, by kosmetyk mógł skutecznie spełniać swe zadanie.
• Kwasy BHA działają przez cały czas ich stosowania. W przypadku cery suchej należy jednak robić przerwy w stosowaniu takich kremów, by nie doprowadzić do nadmiernego przesuszenia skóry.
• Osobom ze zmianami trądzikowymi lub częstymi wypryskami zdarza się, że na początku stosowania kremu z kwasami BHA następuje pogorszenie stanu cery. To chwilowe. Preparat z kwasem ma bowiem działanie złuszczające, a odsłonienie nowych warstw naskórka może uwidocznić zmiany zapalne położone w jego głębszych warstwach, które teraz ujrzały światło dzienne.
• Preparaty z kwasami BHA można używać nie tylko na twarz, ale również na wszystkie inne części ciała, na których pojawiają się wypryski, np. na plecy.
• Kosmetyki z kwasami BHA nie są lekami i nie mogą zastąpić preparatów przeciwtrądzikowych przepisywanych przez dermatologa.

Chemiczne doświadczenia domowe

Na rynku dostępnych jest wiele preparatów umożliwiających przeprowadzenie w domu samodzielnego zabiegu złuszczania przy pomocy kwasów: mikrodermabrazji czy chemicznego peelingu. I mimo że nie sposób odmówić im skuteczności, nie mogą one rywalizować z preparatami używanymi w profesjonalnych gabinetach. Preparaty do domowego użytku mają niskie stężenie kwasów - stężenie kwasu glikolowego waha się od 3 do 8% (nie może przekraczać 10%). Są więc kosmetykami delikatnymi - skóra po ich użyciu nie łuszczy się, a jest jedynie nieco zaczerwieniona.

Zestawy do domowych peelingów chemicznych i mikrodermabrazji składają się najczęściej z zasadniczego peelingu, preparatu kojącego (w formie chusteczek nasączonych roztworem bądź sprayu) oraz kremu ochronnego do zastosowania po zabiegu. Niektóre firmy oferują uproszczoną procedurę, dając do zastosowania dwa płatki: jeden nasączony roztworem kwasu, drugi - wyciągiem z rumianku o działaniu łagodzącym.

Sześć powodów, dla których warto stosować preparaty z kwasami

1. Ułatwiają złuszczanie komórek martwej warstwy rogowej naskórka. Odsłaniając nowe jego warstwy, poprawiają w ten sposób strukturę i koloryt cery, która nabiera blasku, jędrności i miękkości.
2. Zwiększają skuteczność stosowanych preparatów pielęgnacyjnych, ponieważ skóra „zmiękczona" kwasami lepiej absorbuje składniki aktywne zawarte w kremach.
3. Zapewniają lepsze nawilżenie skóry. Poprawiają wygląd skóry przesuszonej nadmiernym opalaniem i paleniem papierosów.
4. Niwelują niewielkie przebarwienia, ślady po małych oparzeniach i blizny potrądzikowe. Działają rozjaśniająco, gdyż kwasy zapobiegają zbijaniu się pigmentu w bryłki.
5. Spłycają zmarszczki powierzchniowe. Wzmacniają strukturę kolagenu i elastyny skóry, przyspieszają ich syntezę, poprawiając w ten sposób elastyczność skóry.
6. Zwężają pory.

Preparaty z kwasami AHA i BHA dostępne na rynku

• Toniki - np. Puri Sebiotonique, Pharmaceris T.
• Pianki oczyszczające, żele - np. Anti-Blemish, Clinique
• Peelingi - np. 2-step Facial Pell Anew Clinical, Avon.
• Zestawy do samodzielnej mikrodermabrazji - np. Peel Microabrasion, Vichy.
• Kremy - Effaclar K, La Roche-Posay; Hydracid alfa+, SVR.
• Kremy przeciwzmarszczkowe - np. Anti-Rides Line Peel, Biotherm.
• Serum - Biomedic, La Roche-Posay.

Instrukcja obsługi, czyli jak stosować kwasy w domu

1. Kurację z użyciem kwasów o wyższym stężeniu najlepiej przeprowadzać wiosną i jesienią. W tych porach roku słońce operuje słabiej, co jest korzystne ze względu na to, że kosmetyki z kwasami odsłaniają nowe, delikatniejsze warstwy naskórka. Ogólnie dostępne preparaty zawierające kwasy o niższych stężeniach można stosować przez cały rok.
2. Przed zastosowaniem preparatu z kwasem oczyszczamy twarz żelem, mleczkiem lub tonikiem. Kremy lub peelingi z kwasami stosujemy w następnej kolejności. Potem - ewentualnie - kolejne preparaty pielęgnacyjne, w zależności od rodzaju cery: kremy odżywcze i nawilżające. Kiedyś kosmetolodzy upominali, by po umyciu twarzy, a przed zastosowaniem preparatów z kwasami, odczekać 15 minut. Wynikało to z faktu, że preparaty myjące miały odczyn zasadowy, więc należało skórze dać trochę czasu na powrót do neutralnego pH, gdyż pH zasadowe źle wpływa na skuteczność działania kwasów. Dzisiaj większość preparatów myjących ma już pH neutralne.
3. W czasie kuracji stosujemy jeden preparat z kwasami: albo peeling albo krem. Stosowanie żeli myjących zawierających kwasy nie ma większego sensu, bowiem ich czas styczności ze skórą jest na tyle krótki, że nie gwarantuje skuteczności. Poza tym: w jednym czasie skóry nie powinniśmy traktować zbyt wieloma preparatami złuszczającymi, gdyż może to doprowadzić do wysuszenia i podrażnienia cery. A więc: albo żel, albo krem.
4. Kremy z kwasami powinno stosować się na noc. Używanie ich jako kremu dziennego wiąże się z bezwzględną koniecznością stosowania dodatkowych kremów z wysokimi filtrami SPF. Skóra poddana działaniu kwasów jest cieńsza, a więc bardziej podatna na przebarwienia słoneczne. Uwaga: istnieją kremy z kwasami zawierające w swoim składzie jednocześnie wysokie filtry.
5. Preparaty z kwasami najczęściej aplikujemy raz dziennie. Częstotliwość stosowania należy dopasować do potrzeb, reakcji i odporności skóry: jedni stosują tego typu preparaty codziennie, inni - tylko dwa razy w tygodniu. Jedyną obowiązująca zasadą jest ta, że kurację zaczynamy od preparatów o małym stężeniu, w razie konieczności sięgając po wyższe. Unikniemy w ten sposób nagłego i nadmiernego złuszczania naskórka.
6. Kremy z kwasami BHA nie muszą być stosowane na całą twarz, a tylko na określone jej obszary, np. policzki i nos, omijając okolice oczu. Preparaty te mają właściwości wysuszające, co nie służy skórze w okolicach oczu.
7. Kuracja kwasami AHA powinna trwać kilka miesięcy i być powtarzana co jakiś czas, by utrzymać efekt. Kremy z kwasami BHA mogą być stosowane nieprzerwanie.

„Farmacja i ja”, luty 2008