Zadbane stopy

7 tys. zakończeń nerwowych znajduje się na stopie. A to oznacza, że pozornie błahe dolegliwości potrafią się dawać we znaki

Piękna ekspresowo

Każda kobieta ma swój sposób na pielęgnowanie urody. Jedna lubi celebrować codzienne zabiegi, druga sprowadza wszystko do programu minimum. Są też...

Jesienne przeziębienia

Ze statystyk wynika, że corocznie w okresie jesiennym co czwarty Polak łapie przeziębienie

Skóra – inna w różnych fazach cyklu

Hormony produkowane podczas kobiecego cyklu wywierają wpływ na cały organizm, także na skórę. Dlatego sposób jej pielęgnacji powinien nieco się...

Zwykle przypominamy o nich sobie tuż przed latem, gdy czas włożyć odkryte buty. Dlatego właśnie teraz tak wiele kobiet zgłasza się do apteki w poszukiwaniu preparatów do intensywnej pielęgnacji stóp. Na szczęście oferta jest bogata. Warto wiedzieć, co doradzić pacjentom.

Skóra na podeszwie stopy jest nawet do czterech razy grubsza (ok. 4 mm) niż na reszcie ciała (od 0,5 do 2,5 mm). Musi bowiem znosić nacisk całego ciała i amortyzować je. Jej warstwa rogowa szybko narasta pod wpływem czynników mechanicznych, takich jak tarcie albo noszenie ciasnego obuwia.

Skóra na podeszwie stopy jest także silnie przesuszona. Wszystko dlatego, że z trudem pochłania i wydala wilgoć. A po to, by nie była śliska, nie wydziela żadnych substancji oleistych, które w sposób naturalny chroniłyby ją przed wysuszeniem. Nie ma również mieszków włosowych.

Sytuacji nie ułatwia fakt, że na stopach znajduje się więcej gruczołów potnych niż w innych miejscach ciała – jest ich nawet ok. 1000 na centymetr kwadratowy, czyli ponad 100 tysięcy na każdej stopie. Choć mają ważne zadanie do wykonania (regulują temperaturę ciała i chłodzą je poprzez wydalanie płynów), wielu pacjentom sprawiają nieprzyjemny problem. Z tych powodów kosmetyki do pielęgnacji stóp mają inny skład niż te do reszty ciała.

By były piękne

Podstawowy kosmetyk do pielęgnacji stóp to silnie natłuszczający krem. Dobrze, gdy zawiera mocznik, który działa złuszczająco i nawilża (w ofercie SVR, Gewohl). Dbając o stopy, należy także pamiętać o paznokciach. Do ich skracania (zawsze należy przycinać je prosto, by zapobiegać wrastaniu) przyda się dobry obcinacz oraz pilnik, którym należy zaokrąglić ostre brzegi. Warto podpowiedzieć pacjentce, że pilnik metalowy powinien być zastąpiony ceramicznym, szklanym lub papierowym. Nie osłabiają paznokci i nie powodują ich rozdwajania.

Osoby, które wycinają skórki, powinny używać domowej frezarki, która wygładza paznokcie i naskórek. Usuwanie skórek za pomocą cążków może skończyć się skaleczeniem i infekcją, jak również uszkodzeniem macierzy paznokcia.

By były gładkie

Przede wszystkim należy uporać się ze zgrubiałym naskórkiem stóp. Tu liczy się regularna pielęgnacja, do której przydadzą się specjalne akcesoria. Nadal wielką popularnością cieszy się pumeks z naturalnych minerałów – pomocny jest nie tylko w usuwaniu martwego naskórka, ale także dobrze czyści zabrudzenia. Niestety, szybko staje się siedliskiem bakterii i grzybów. Jest stosunkowo tani, więc warto zalecać pacjentkom, by zmieniały go co kilka tygodni. Warto także podpowiedzieć im, aby przynajmniej raz w miesiącu pozostawiały go w pojemniku z osoloną wodą, by pozbyć się drobnoustrojów.

Można także zaproponować pacjentom specjalną tarkę do stóp lub wygładzający pilnik – zazwyczaj ma stronę gruboziarnistą, która usuwa zrogowacenia, oraz drobnoziarnistą do wygładzania. Najlepsze efekty uzyskuje się jednak, używając specjalnego ścinacza do zrogowaciałego naskórka. Choć jest droższy od pumeksu, to jego zakup bardziej się opłaca. Można bowiem dokupywać do niego wymienne ostrza. Rozmawiając o usuwaniu twardej skóry na stopach, warto uczulić pacjentkę, żeby nie używała żyletek, bo łatwo o zacięcie, które może spowodować poważną infekcję. Poza tym trzeba podkreślić, że zrogowaciałego naskórka nie można usuwać zbyt mocno, bo zadowalający efekt będzie krótkotrwały, a potem skóra odbuduje się w większej ilości. To grozi zwłaszcza osobom z nadwagą, u których grubsza podściółka na stopach pełni rolę amortyzatora podczas chodzenia (im większy nacisk kości śródstopia na skórę, tym szybciej naskórek odrasta).

By były zdrowe

Problemy, z którymi pacjenci zgłaszają się o tej porze roku do apteki, są dość typowe:

• Odciski. W tym przypadku pacjentce należy odradzić ich ścieranie. O wiele skuteczniejsze jest użycie specjalnych płynów z kamforą i kwasem salicylowym (np. Acerin), które należy precyzyjnie nakładać na odcisk (warto przestrzec, że te preparaty są wyłącznie do stosowania na twarde odciski oraz że należy uważać, by nie kłaść ich na zdrową skórę, bo wywołają pieczenie i ból). Bardzo wygodne są specjalne plastry z miękkiego żelu, który stopniowo nawilża stwardniałą i wysuszoną skórę. Po kilku dniach po odcisku (zgrubienie plus rdzeń) nie będzie śladu. Jeśli pacjent oczekuje natychmiastowej poprawy, bo np. odcisk przeszkadza w chodzeniu, warto doradzić mu specjalną poduszeczkę ochronną do obuwia. Osłania ona odcisk i chroni przed dokuczliwym uciskiem. Taka poduszeczka ma optymalny uniwersalny kształt.
• Modzele. Zazwyczaj powstają na czubkach i zewnętrznych krawędziach palców, śródstopiu i tyłach pięty. Przypominają odciski, ale nie mają jądra, które naciskałoby na zakończenia nerwowe i powodowało dyskomfort – one po prostu pieką. Inaczej też się je usuwa. Warto podsunąć pacjentom specjalne plastry zmiękczające. Albo doradzić regularne moczenie stóp i ścieranie modzeli tarką, a po wszystkim stosowanie kremu silnie nawilżającego. Jeśli modzel jest nie tylko niewygodny, ale i bolesny, a do tego nie można go usunąć domowymi sposobami i często odrasta, pacjentka powinna udać się do ortopedy, który poszuka przyczyny problemu.
• Pękające pięty. Skóra tam jest najgrubsza oraz najbardziej wysuszona. Musi być regularnie natłuszczana preparatami zawierającymi np. masło shea, ekstrakt z alg lub kwasy tłuszczowe omega-3.

Głębokie pęknięcia stóp, które zamieniają się w szczeliny sięgające głębszych tkanek, mogą skończyć się infekcją. W takich sytuacjach pomocny będzie krem antyseptyczny zawierający np. alkohol benzylowy i benzoesan benzylu. Dobrze, gdy preparat wzbogacony jest tlenkiem cynku, pantenolem. Świetne efekty dają też maści, np. Linomag, Alantan lub Dernilan. Aby wzmocnić ich działanie, po nałożeniu kremu trzeba owinąć stopy folią i włożyć bawełniane skarpetki.

Pacjentom, którym dokuczają pękające pięty, warto zaproponować kompleks witamin A+E do doustnego stosowania, jak też witaminę A w kapsułkach do wcierania bezpośrednio w skórę lub jako dodatek do kremu nawilżającego.

• Nadmierne pocenie. Jest szczególnie uciążliwe u osób otyłych, cierpiących na cukrzycę, nadczynność tarczycy lub z zaburzeniami hormonalnymi (np. w okresie dojrzewania lub pokwitania). W zależności od upodobań pacjenta warto mu doradzić dezodorant lub krem z zawartością mentolu, oleju z paproci, mocznika, które doskonale uporają się z nadmiernym wydzielaniem potu. Dodatek w postaci olejku z drzewa herbacianego, cyprysowego, aloesu, ekstraktu z szałwii zwalczy nieprzyjemny zapach. Można też zaproponować pacjentowi wkładki przeciwpotne, które działają nawet wtedy, gdy obuwie nie jest noszone – chłoną pot i zwalczają przykry zapach.

Przydatne preparaty

• Acerin, krem do stóp z mentolem, mocznikiem i olejkiem z kiełków pszenicy. Intensywnie nawilża i uelastycznia zgrubiałe warstwy naskórka;
• Alantan dermoline, krem ochronny półtłusty. Zawiera alantolinę, d-pantenol, witaminy A+E;
• Compeed, żelowe plastry na zrogowacenia – natychmiastowa ulga w bólu i ucisku;
• Neutrogena, krem do stóp, zmniejsza zrogowacenia i intensywnie nawilża skórę;
• AA Therapy, krem przeciwgrzybiczo-przeciwbakteryjny do stóp z olejkiem z rokitnika i mocznikiem;
• La Roche-Posay Lipikar Podologics, koncentrat do stóp działający regenerująco i wygładzająco;
• SVR Xérial 50, krem z mocznikiem na zrogowacenia stóp, łokci, kolan. Rozmiękcza i ułatwia usunięcie martwego naskórka;
• Flos-Lek Dr Stopa, płyn zmiękczający naskórek, odciski, zrogowacenia;
• ABE, maść kosmetyczna na pękające pięty zawierająca witaminę A i olejek z wiesiołka.

Kłopoty z paznokciami

Paznokieć może wrastać lub się wkręcać. To dwa różne zjawiska chorobowe. Wrastający paznokieć, rosnąc, zakrzywia się w dół lub podwija i w efekcie wbija w otaczającą paznokieć tkankę miękką. Przy ucisku pojawia się silny ból. Gdy dochodzi do uszkodzenia tkanki miękkiej, pojawia się stan zapalny wału paznokciowego oraz dość często ziarninowanie (tzw. dzikie mięso). Głównymi winowajcami jest wycinanie bocznych krawędzi paznokcia lub noszenie obuwia ze zbyt wąskimi czubkami. Natomiast wkręcający się paznokieć jest rurkowaty jedno- lub dwustronnie i nie towarzyszy mu stan zapalny wału paznokciowego.

Definitywna rozprawa z grzybicą

Dr n. med. Tomasz Pniewski, dermatolo:

Leczenie grzybicy stóp jest długotrwałym procesem. Wymaga systematyczności w stosowaniu preparatów przeciwgrzybiczych. Można używać leków dostępnych w aptece bez recepty, ale o wiele skuteczniejsze jest leczenie w porozumieniu z dermatologiem, który oceni chorobę i zaleci odpowiednie preparaty (doustne i do stosowania miejscowego). Grzybica jest na tyle powszechną chorobą (przyjmuje się, że w Polsce co piąty Polak ma grzybicę stóp), że naukowcy szukają skutecznych metod walki z nią. W przyszłości może pomoże nam leczenie laserem (już stosowane na świecie) albo szczepionka przeciwko zakażeniom grzybami (na razie w fazie badań). Chciałbym podkreślić, że oprócz leczenia niezwykle istotna jest profilaktyka, by uniknąć nawrotów choroby. Niestety, dotychczas problemem pozostaje niska skuteczność dezynfekcji np. obuwia. Powoduje to, że pomimo skutecznych dostępnych metod leczenia, problem epidemiologiczny związany z zakażeniami grzybiczymi nadal istnieje.

tekst: Marta Nowik

„Farmacja i Ja”, maj 2010