Cud miód

Miód to słodycz wyjątkowa. Pochodzi z roślin, wytwarzają go pszczoły, a zbiera człowiek. Łączy całą naturę, więc musi być dobry. I jest.

Niby zwykły roztwór: cukier i woda. A jednak. Greckim bogom dawał nieśmiertelność. Greckim śmiertelnikom poprawiał kondycję fizyczną. Hindusom pomagał w osiągnięciu miłosnej ekstazy. Rzymskiej cesarzowej Poppei upiększał skórę. Hipokratesowi był pomocny do leczenia ran i zakażeń. A Kubusiowi Puchatkowi - niezbędny do życia.

Odżywczy, leczniczy, smaczny

Miód to przede wszystkim słodycz zawartych w nim cukrów prostych: glukozy, fruktozy i dwucukru sacharozy. Miody spadziowe obfitują w trójcukier - melecytozę. Szczegółowy skład miodu - ponad 20 kwasów organicznych, kilkanaście mikroelementów (m.in. potas, magnez, wapń, fluor, krzem, siarka, żelazo, srebro), kilkanaście enzymów, kilkadziesiąt rodzajów olejków eterycznych, flawonoidy, antocyjany, karotenoidy, katechiny, inhibiny, garbniki, woski - robi ogromne wrażenie. Ostudzając nieco zapał: te wszystkie składniki miód zachowuje w normalnych warunkach, podgrzany do temperatury powyżej 39˚C bezpowrotnie traci swe prozdrowotne właściwości.

Miód, choć smaczny, zdrowy i będący cennym składnikiem naszej diety, sam w sobie nie ma cudownych leczniczych właściwości i nie może być wykorzystywany jako jedyny lek stosowany w danej chorobie. Nie zastąpi antybiotyków, choć jego działanie antybakteryjne przy wsparciu innych metod pomoże zwalczyć infekcje. Nie uzdrowi z depresji, choć poprzez skojarzenie z letnim słońcem oraz przez słodki smak może chwilowo poprawić humor. Miód stanowi bowiem uzupełnienie farmakologii, wraz z nią tworząc skuteczny sposób leczenia. W twierdzeniu, że sam miód ma wpływ na określone choroby, jest tyle prawdy, że wiele rodzajów miodu powstaje na bazie nektarów ziołowych i przyswaja sobie ich właściwości.

Miodowe fałszerstwa

Świeży miód jest płynny i swobodnie spływa z łyżeczki. Taka jego postać nazywa się patoką. Po kilku tygodniach, a czasem miesiącach, ulega krystalizacji, zestala się, tworząc najpierw cukrowe grudki, a potem coraz bardziej trwalszą strukturę, zwaną krupcem.

Czy patoka, czy krupiec, czy stan pośredni między jednym a drugim - miód jest tak samo wartościowy. To nieprawda, że skrystalizowanie miodu oznacza, że zostaliśmy oszukani i sprzedany nam został miód sztuczny. Kwestie zafałszowania jakości miodu tak naprawdę mogą rozwiać tylko testy laboratoryjne. Pośrednio pomocną metodą sprawdzenia jakości kupionego miodu może być eksperyment polegający na zlewaniu miodu z łyżki do słoika. Jeśli opadając utworzy stożek - to dobrze. Jeśli lejek - oznacza to, że ma za dużo wody.

Rodzaje i gatunki

Istnieją trzy typy miodów. Nektarowe, czyli te wytwarzane ze słodkiego nektaru produkowanego przez rośliny po to, by zachęcić pszczoły do zapylania kwiatów. Spadziowe - czyli powstałe ze spadzi, słodkiej wydzieliny mszyc, zbieranej przez pszczoły z drzew iglastych i liściastych. I wreszcie: spadziowo-nektarowe, jak sama nazwa wskazuje, będące mieszaniną nektaru i spadzi. Z tych trzech podstawowych rodzajów miodu powstają niezliczone miodowe gatunki. Miody gryczane, rzepakowe, akacjowe, lipowe, koniczynowe, wielkokwiatowe, wrzosowe, rozmarynowe i szałwiowe, malinowe, mniszkowe, pomarańczowe (greckie), lawendowe (francuskie).

Nie można powiedzieć, jaki rodzaj miodu jest najsmaczniejszy i jaki jest najbardziej wartościowy. Różnice w ich składzie, a więc i późniejszym działaniu, nie są duże. Miody leśne, spadziowe mają nieco więcej składników mineralnych niż miody nektarowe. Jeżeli nektar, tak jak w przypadku miodu rzepakowego, pochodzi z rośliny uprawianej na skalę przemysłową, to mogą się w nim znaleźć śladowe ilości nawozów mineralnych. Bądźmy jednak szczerzy: bardziej niż ludziom szkodzą one pszczołom, które są bardzo wrażliwe na toksyczne substancje. Nie jest także prawdą, że im miód ciemniejszy, tym szlachetniejszy. Najlepszy jest ten, który, niczym Puchatek, najbardziej lubimy.

Miodowe wariacje

Nieodgadnione są ludzkie smaki. Wiele osób eksperymentuje z miodem, wychodząc poza klasykę, czyli chleb lub bułkę posmarowaną miodem, albo herbatę z dodatkiem miodu i cytryny. Weźmy takie ogórki z miodem. Bierze się zwykłego ogórka, obiera, kroi wzdłuż, usuwa dokładnie pestki i w miejsce wydrążenia leje miód. Jedyne, na co trzeba uważać, to by nie pociekło po rękach, bo można się nieźle posklejać.

Ale co tam ogórki z miodem! Można przyrządzić skrzydełka kurczaka w miodzie i mleku, kurczaka w miodzie i imbirze, żeberka i polędwicę na miodzie. Można kupić miód pitny i miodową nalewkę. Można też sprokurować pierniki, miodowniki lub pieczone z miodem i cynamonem jabłka. Można wreszcie zwyczajnie zasiąść w fotelu z łyżeczką, słoikiem i książką. Po prostu dolce vita. I to wszystko za 325 kcal energii w 100 gramach słodkości!

Rady miodem płynące

Miód wprost ze słoja może być świetnym kosmetykiem i dobrym elementem uzupełniającym terapię w różnego rodzaju infekcjach.

• Spierzchnięte usta posmarujmy grubą warstwą miodu (wcześniej zróbmy im masaż szczoteczką do zębów). Taka maseczka na pewno je wygładzi.
• Zmieszajmy pół łyżeczki miodu, pół łyżeczki oliwy z oliwek oraz jedno żółtko. Powstałą masę wetrzyjmy w podrażnione mrozem dłonie i na noc załóżmy rękawiczki. Zmyjmy letnią wodą, wetrzyjmy krem do rąk. Jednak bądźmy ostrożni. Miód silnie działa, bo zawiera witaminę C i kwasy (m.in.: jabłkowy, cytrynowy, mlekowy, szczawiowy, octowy). Dlatego miód (i w kosmetykach, i ze słoika) nie nadaje się do cery bardzo wrażliwej, ze skłonnością do podrażnień.
• Ból gardła? Weźmy pół szklanki ciepłej wody, dodajmy dwie łyżki octu jabłkowego i dwie łyżki miodu. Powstałym roztworem płuczmy gardło trzy razy dziennie.
• Lekkie oparzenia i owrzodzenia - łyżkę miodu zmieszajmy z 10 kroplami tranu i nakładajmy na chore miejsce kilka razy dziennie, owijając rankę gazą.
• Szczypta zmielonego kminku rozpuszczona w łyżeczce miodu, przyjmowana trzy razy dziennie po posiłkach, powinna zmniejszyć nękające nas wzdęcia.

Miód może uczulać

Miód powstaje z pyłków, a więc jest alergenem. Reakcją organizmu na zjedzenie miodu może być wysypka, katar, duszność, a nawet wstrząs anafilaktyczny. Alergicy powinni więc ograniczyć spożycie miodu. W przypadku silnej alergii nie jedzmy miodu w ogóle.

Jeżeli po zjedzeniu miodu odczuwamy jakiekolwiek dolegliwości, wyeliminujmy go z diety. I jeszcze wskazówka praktyczna: słabiej uczula miód spadziowy, natomiast wszystkie kwiatowe, na przykład lipowy - silnie.

Autor: Agata Kwiecień

„Farmacja i ja”, luty 2009