Dieta kontra migrena

Niektóre pokarmy mogą wywoływać lub potęgować ból migrenowy, choć nie zawsze znana jest tego przyczyna. Zatem lepiej ich unikać w codziennym menu, a w szczególności gdy napad migreny już nadchodzi.

Teoria biochemiczna podawana jest jako najczęstsze wytłumaczenie migreny wywołanej przez czynniki żywieniowe. Główną bohaterką jest serotonina – neuroprzekaźnik utrzymujący właściwe napięcie naczyń tętniczych. Obserwuje się nadmierne jej uwalnianie w fazie skurczu naczyń, a potem spadek jej stężenia podczas rozszerzania naczyń. Dlatego też coraz śmielej twierdzi się, że migrena może być reakcją skurczową naczyń krwionośnych i podrażnieniem struktur okołotętniczych, gdzie znajduje się duża liczba receptorów bólu.

Jedz mało, ale regularnie

Głód może wywoływać migrenę, choć dokładnie nie wyjaśniono, dlaczego tak się dzieje. Zatem lepiej regularnie jadać posiłki. Na dobry początek dnia warto zafundować sobie poranną dawkę energii i składników odżywczych w postaci śniadania. Razowiec z dodatkiem białego sera z rzodkiewkami i do tego zabielana kawa zbożowa słodzona miodem – to wystarczający posiłek, by zapobiec spadkowi poziomu cukru we krwi, który jest częstą przyczyną migrenowych bólów głowy. Śniadanie jest bardzo ważne, ale nie wolno też zapominać o jedzeniu w ciągu dnia. Regularne spożywanie 3-5 niedużych posiłków dziennie sprawia, że poziom cukru gwałtownie nie spada, organizm lepiej działa, a migrena nie dokucza.

Uważaj na to, co jesz

Lista produktów, które mogą prowokować migrenę, wbrew pozorom nie jest krótka. Amerykańska Narodowa Fundacja Bólu Głowy żartobliwie nazywa taką żywność „koktajlowym menu”, bo rzeczywiście właśnie podczas bankietów serwuje się produkty typu: sery żółte, orzeszki, czekoladę, wędzone wędliny i ryby, marynaty, kawę i alkohol. Zatem małe party może się zakończyć wielkim bólem głowy. Czerwone wino zawiera związki fenolowe, które z jednej strony mają działanie przeciwnowotworowe, ale z drugiej mogą wywołać napadowy ból głowy. Jeżeli do wina dołączy się koreczki z sera żółtego, zwłaszcza pleśniowego (np. rokpol, roquefort), można spodziewać się ataku choroby. Dlaczego tak się dzieje? W dojrzałych serach podpuszczkowych i pleśniowych, jak również w piwie, czerwonym winie i innych produktach powstających w procesie fermentacji, znajduje się tyrozyna. Z tego aminokwasu powstaje w organizmie tyramina, konieczna do utrzymania prawidłowego ciśnienia krwi. Jednak w obecności pewnych leków lub w zbyt dużym stężeniu może zaszkodzić i wywołać zmiany w nerwach oraz naczyniach krwionośnych mózgu, powodując gwałtowny skurcz, a następnie szybki i zarazem bolesny rozkurcz naczyń krwionośnych w korze mózgowej.

Bólem migrenowym może być także reakcja alergiczna na orzechy, cytrusy lub czekoladę. One też są źródłem tyrozyny.

Mądrze komponuj menu

W koktajlowym menu są tylko niektóre produkty z listy podejrzanych, znacznie więcej czyha ich w codziennym menu. Migrenowy ból mogą wywoływać wszechobecne w wędlinach i konserwach azotany (np. E251) używane do konserwowania i peklowania mięs i wędlin. W suszonych wędlinach (salami lub pepperoni), obok azotanów znajduje się także histamina, która rozszerza naczynia krwionośne w mózgu i sprawia, że pojawia się ból. Dlatego przy nawet najmniejszych symptomach migreny należy zrezygnować na kilka dni z wędlin na rzecz upieczonej w domu piersi indyka lub schabu z dodatkiem ziół.

Innym winowajcą migreny jest powszechnie stosowany w przemyśle spożywczym glutaminian sodu, tzw. wzmacniacz smaku i zapachu (E621). Znajduje się w koncentratach sosów, zupach błyskawicznych, przyprawach typu Vegeta lub Jarzynka, a nawet w sosie sojowym i chipsach. Nie tylko zatem wizyta w chińskiej restauracji, gdzie używa się go w dużych ilościach, lub zjedzenie chińskiej zupki w proszku może się skończyć migreną. Dlatego lepiej stosować naturalne przyprawy, np. bazylię, czosnek, cząber, majeranek, tymianek, ziele angielskie i liść laurowy albo imbir (zapobiega bólom głowy). Takie dodatki zapewnią dobry smak, poprawią trawienie, a co najważniejsze – nie zaszkodzą.

A co do picia?

Już od niepamiętnych czasów w medycynie naturalnej ból głowy leczono wodą. Okazuje się bowiem, że ta dolegliwość może być efektem zagęszczenia płynów ustrojowych na skutek odwodnienia organizmu. Dlatego zanim sięgnie się po tabletkę przeciwbólową, warto wypić szklankę niegazowanej wody mineralnej. Woda nazywana jest zapomnianym składnikiem odżywczym. Bez niej niemożliwe byłoby trawienie, transportowanie składników biologicznie czynnych, usuwanie zbędnych metabolitów i regulacja temperatury ciała. Pełni funkcję ochronną, zapewnia odpowiednie ciśnienie krwi i innych płynów organicznych. Do prawidłowego funkcjonowania organizm potrzebuje ok. 2,7lwody, z czego przynajmniej 1,5 l z płynów.

Mocna kawa, herbata, cola, napoje energetyzujące zawierają kofeinę. Jest pewne, że zmniejsza ona ryzyko ataku migrenowego, bo często jest składnikiem leków przeciwmigrenowych. Ale uwaga! U niektórych migrenowców kofeina nasila, a nawet wywołuje ból. Z drugiej strony okazuje się, że gwałtowne ograniczenie kofeiny, do której nasz organizm jest przyzwyczajony, może wywołać ból głowy.

Migrena sprowokowana konkretnym produktem pojawia się zazwyczaj 2-3 godziny po jego spożyciu. Najlepiej nie łączyć kilku podejrzanych produktów w jednym posiłku, bo nie nie da się znaleźć konkretnego winowajcy.

Pomidory z kuskusem

Składniki:

• 4 pomidory
• 110 dag kuskusu
• marchewka
• ząbek czosnku
• pęczek dymki
• łyżka oliwy z oliwek
• 1/2 pęczka natki
• 4 posiekane listki bazylii
• 4 pokrojone czarne oliwki
• sól, pieprz, curry
• 1/2 szklanki rosołu

Przygotowanie:

Marchewkę myjemy, obieramy i płuczemy. Czosnek i dymkę oczyszczamy i opłukujemy. Warzywa kroimy, przesmażamy na oliwie z oliwek. Wlewamy szklankę wody, dodajemy sól, pieprz, curry i doprowadzamy do wrzenia. Następnie wsypujemy kuskus, dokładnie mieszamy i zestawiamy patelnię z ognia. Do kaszy dodajemy posiekaną natkę, bazylię i czarne oliwki. Myjemy i osuszamy pomidory. Ścinamy górną część każdego z nich i wydrążamy środek łyżeczką. Warzywa wypełniamy farszem. Potrawę można podać na zimno lub na gorąco. Wystarczy włożyć pomidory do żaroodpornego naczynia, polać rosołem i zapiekać przez ok. 15 min w piekarniku rozgrzanym do temperatury 170°C.

Kurczak w fasoli

Składniki:

• 8 udek kurczaka (pałek)
• 2 łyżki oleju
• 2 pokrojone w plastry cebule
• posiekany ząbek czosnku
• puszka fasoli czerwonej
• puszka ciecierzycy
• 1/2 łyżeczki curry
• 2 łyżki koncentratu pomidorowego
• pęczek szczypiorku
• sól, pieprz

Przygotowanie:

Udka podsmażamy na rozgrzanym oleju aż będą rumiane. Dodajemy pokrojoną cebulę i posiekany czosnek, smażymy. Następnie dodajemy fasolę, ciecierzycę, koncentrat, curry, sól i pieprz. Mieszamy. Przekładamy do naczynia żaroodpornego (podlać 2 łyżkami wody), przykrywamy i pieczemy w temp. 180°C ok. 40 min. Gotowe posypujemy szczypiorkiem. Podajemy z ryżem.

Napój jabłkowy

Składniki:

• 1 kg jabłek
• 20 dag cukru
• 3-5 goździków
• 1/4 łyżeczki cynamonu
• skórka cytryny

Przygotowanie:

Umyte ćwiartki jabłek zalewamy dwoma litrami wody. Dodajemy skórkę cytryny, cynamon i goździki. Gotujemy, a gdy jabłka się rozpadną, lekko przestudzamy i przecedzamy przez gęste sito wyłożone gazą (nie przecieramy). Klarowny płyn wlewamy do garnka, dodajemy cukier i podgrzewamy, by się rozpuścił. Podajemy na ciepło lub na zimno.

Czego należy unikać

Lista winowajców:

• sery (żółte, pleśniowe)
• potrawy wędzone
• alkohol (czerwone wino, piwo)
• typowe alergeny (owoce cytrusowe, czekolada, orzechy)
• glutaminian sodu
• konserwanty żywności

tekst: Edyta Gulińska,

specjalista ds. żywienia człowieka

„Farmacja i Ja”, luty 2010