Zdrowie zza oceanu

Ryby jeść warto. To ciągle jest prawda. Ale czy każdy ich rodzaj i czy codziennie?

Ryby zawierają cenne dla organizmu wielonienasycone kwasy tłuszczowe (WNKT). Są one niezbędnym elementem wykorzystywanym przez organizm do wytwarzania błon komórkowych. Korzystnie wpływają na przemiany lipidów, w tym tych odpowiedzialnych za rozwój miażdżycy. Niektóre z wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, zwłaszcza omega-3, zmniejszają reakcje zapalne w układzie kostno-stawowym, w przewodzie pokarmowym oraz ryzyko występowania zaburzeń rytmu serca i zaburzeń zakrzepowo-zatorowych.

Same plusy?

Z wielu prac naukowych opublikowanych w ostatnich latach, a także w tym roku, wynika, iż spożywanie ryb ma związek ze wzrostem obecności w organizmie niektórych metali ciężkich, zwłaszcza rtęci i ołowiu. Rtęć jest uważana za substancję szczególnie szkodliwą dla układu nerwowego, zwłaszcza w okresie rozwojowym człowieka. Zwiększone stężenie tych związków wykrywano we krwi pępowinowej noworodków. Było ono większe od stężenia we krwi żylnej matek.

Autorzy niedawno opublikowanych doniesień zwrócili uwagę, że pierwiastki ciężkie znajdują się w większych ilościach w organizmach dużych tłustych ryb morskich, takich jak tuńczyki, a jest ich znacznie mniej w rybach małych. Być może powodem tego stanu rzeczy jest relatywnie długi okres życia dużych ryb, co powoduje kumulowanie szkodliwych składników.

Korzyści mimo wszystko

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe z ryb są na tyle ważne dla rozwoju mózgu, błon oka, naczyń krwionośnych i serca, że wszyscy autorzy podkreślają, iż korzyści płynące ze spożywania ryb przewyższają ryzyko związane z zawartością w nich substancji szkodliwych. Dlatego należy spożywać ryby przynajmniej trzy razy w tygodniu. Szczególnie dieta kobiet ciężarnych oraz matek karmiących piersią powinna zawierać odpowiednio dużo wielonieasyconych kwasów tłuszczowych z grupy omega-3 (n-3) i omega-6 (n-6).

Zaleca się spożycie WNKT omega-3 na poziomie od 1 do 2 g dziennie. Odpowiada to spożyciu w sumie 0,75 kg (2-3 porcji) tłustych ryb tygodniowo lub od 4 do 8 g oleju rybiego w innej postaci dziennie.

Ryby morskie są także bogatym źródłem kwasów α-LNA (kwasu alfa-linolenowego), EPA (kwasu eikozapentaenowego) oraz DHA (kwasu dokozaheksaenowego). Pewne ich ilości znajdziemy także w niektórych warzywach liściastych, choć więcej wymienionych związków zawierają niektóre oleje roślinne (szczególnie lniany, rzepakowy i sojowy). Kwasy te są wartościowe i dobrze przyswajalne z tego źródła, pod warunkiem jednak, że oleje spożywa się na zimno.

dr n. med. Krzysztof Wojciechowski

„Farmacja i Ja”, grudzień 2008