Żywienie chorych. Mity i prawdy

Jak to jest z tym rosołkiem i jedzeniem lodów przy anginie? Dlaczego działa sok z cebuli? Czy to mity, czy jednak niektóre sposoby są  skuteczne i warto je stosować?

1

Czy można jeść lody podczas anginy?

I tak, i nie. Przy bólu i drapaniu w gardle lody na pewno nie zaszkodzą, a nawet mogą pomóc. Są jak zimny kompres na rozpalone gorączką czoło. W efekcie poczujemy ulgę. Paciorkowce wywołujące anginę nie znoszą zimna. Działanie lodów polega jedynie na oddziaływaniu fizycznym, nie ma niczego w ich składzie, co wspomagałoby leczenie. Zimne desery poleca się także dzieciom, którym usunięto migdałki podniebienne, gdyż wtedy są znakomitym lekiem przeciwbólowym, zmniejszającym obrzęk w gardle i przyspieszającym gojenie się rany. Jednak lody serwowane osobom wysoko gorączkującym mogą wywołać u nich szok termiczny.

2

Sok z cebuli jest dobry na kaszel

Tak. Cebula od wieków była używana w lecznictwie; już za czasów Kolumba była zabierana w długie rejsy, by chronić marynarzy przed chorobami. Zawiera witaminy A, B1, B2, E, K, PP oraz składniki mineralne: cynk, selen, żelazo, fosfor, wapń i krzem. Zawarte w cebuli związki siarki mają właściwości bakteriobójcze i są aktywne nawet w bardzo małych ilościach. Najczęściej wykorzystujemy syrop z niej, aby walczyć z objawami suchego kaszlu. Surową cebulę należy pokroić i zasypać cukrem; po kilku godzinach uzyskuje się syrop. Zawarte w cebuli saponiny zwiększają ilość wytwarzanej plwociny i rozrzedzają ją, co sprzyja łatwiejszemu i szybszemu oczyszczaniu się oskrzeli. Aby uzyskać efekt leczniczy, trzeba pić syrop przynajmniej 3 razy dziennie po łyżce przez kilka dni. Wdychanie soku przynosi też ulgę w katarze. Jednak cebulowy syrop nie może być stosowany w przypadku osób z dolegliwościami takimi jak ciężkie choroby nerek i wątroby, ostre choroby przewodu pokarmowego lub nasilona niewydolność serca.

3

Mleko z czosnkiem, miodem i masłem leczy przeziębienie

I tak, i nie. Taki gorący napój przyrządzony według przepisu naszych babć, czyli 2 ząbki czosnku posiekane i zalane szklanką gorącego mleka z dodatkiem łyżeczki miodu, polecano do spożycia na noc, najczęściej przy przeziębieniu, przewlekłych schorzeniach górnych dróg oddechowych lub jako kurację wzmacniającą, uodporniającą. I trudno się temu dziwić, skoro i czosnek, i miód to chyba najbardziej lecznicze produkty. Czosnek zawiera zarówno witaminy – o działaniu przeciwutleniającym jak witamina C, ale także w mniejszych ilościach witaminę E oraz witaminy z gru-py B i składniki mineralne (potas, wapń, żelazo, magnez, molibden, cynk, miedź, mangan, chlor, jod itp.), jak i cenne aminokwasy (aminokwasy siarkowe – cysteina i cystyna) i węglowodany, a przede wszystkim aktywne związki, np. o silnym działaniu antybakteryjnym, antygrzybiczym i antywirusowym. Jedną z nich jest allina (bezwonna substancja zawierająca siarkę), która rozkłada się podczas rozdrobnienia do wielosiarczków, np. allicyny oraz wonnego ajoenu. Współczesna medycyna potwierdza wieloma badaniami niezwykłe lecznicze działanie czosnku. Stąd też nazywany jest naturalnym antybiotykiem, który szybko może zażegnać różne infekcje (głównie przeziębienia), a także złagodzić objawy grypy.

Warto przeprowadzić kurację czosnkową, gdy czujemy, że „coś nas bierze”. Można profilaktycznie jeść 1-2 świeże ząbki czosnku dziennie, np. w kanapce lub sałatce, by poskromić atakujące nas bakterie i wirusy w okresie jesienno-zimowym.

Drugim cennym składnikiem tego leczniczego napoju jest miód bogaty w łatwo przyswajalne cukry, kwasy organiczne, makro- i mikroelementy, a przede wszystkim substancje aktywne biologicznie, o działaniu bakteriostatycznym i bakteriobójczym, takie jak inhibina (nadtlenek wodoru), lizozym (enzym ułatwiający pękanie komórek bakteryjnych), olejki, takie jak tymol, cyneol, i rutynę (flawonoid roślinny). Dzięki tym wszystkim substancjom miód może sprawiać, że będziemy przeziębiać się znacznie rzadziej i staniemy się bardziej odporni. Największe zastosowanie w przeziębieniach ma miód wielokwiatowy, lipowy i gryczany. Ale w przypadku miodu jest pewne ale. Okazuje się bowiem, że aby uzyskać zdrowotne efekty, należy spożywać miód w niewielkich ilościach, ale regularnie, najlepiej każdego dnia, bo wtedy działa profilaktycznie, a nie dopiero wtedy, gdy choroba już nas dopadnie. Specjaliści podają, że profilaktyczna dzienna porcja miodu dla osoby dorosłej to 3-5 łyżek stołowych w trzech dawkach i podana w postaci napoju – miodu rozpuszczonego w szklance ciepłego (!), a nie gorącego mleka, wody lub herbaty, bo wysoka temperatura niweczy jego właściwości lecznicze.

Trzeci składnik mieszanki, czyli mleko, to bardzo odżywczy napój ze względu na cenne białka i wapń, ale nie wszyscy mogą go pić, np. osoby z nietolerancją laktozy.

Masło natomiast to znakomite źródło łatwo przyswajalnego tłuszczu. Jednorazowe wypicie szklanki tak szlachetnego napoju, niestety, nie sprawi cudu i nas nie wyleczy, ale złagodzi przeziębieniowe dolegliwości.

4

Czy pić coca-colę przy nudnościach i biegunce?

I tak, i nie. Coca-cola nie jest polecanym napojem, głównie ze względu na dużą zawartość cukru, ale także nieobojętną dla organizmu kofeinę oraz szereg innych szkodliwych substancji, np. E338 (kwas ortofosforowy przy dużym spożyciu może prowadzić do osłabienia kości, upośledzenia  wchłaniania wapnia, magnezu i żelaza). Coca-cola jest znakomitym odrdzewiaczem, ale trudno te właściwości wykorzystać w przypadku organizmu człowieka. Nie ma naukowych dowodów na to, że podawanie małymi łykami zimnej i odgazowanej coca-coli w przypadku biegunek lub wymiotów pomaga zwalczyć te dolegliwości, choć wielu osobom podobno pomaga. Sami lekarze nie są zgodni co do tej opinii, bo jedni zalecają taką „kurację”, głównie kierując się rozsądkiem, gdyż lepiej, żeby dziecko wypiło nawet niezdrową coca-colę i ustrzegło się odwodnienia, a inni kategorycznie jej zabraniają.

5

Rosół pomaga przy przeziębieniu

Tak. Już nawet nasze babcie polecały gorący rosół z kury jako doskonałe lekarstwo na przeziębienie i grypę. Jego lecznicze działanie potwierdzili też naukowcy. Podczas gotowania uwalnia się do wywaru cysteina – aminokwas wchodzący w skład wielu białek – która przyspiesza odkrztuszanie zalegającej w oskrzelach i płucach wydzieliny. Zupa wspaniale rozgrzewa, wzmacnia. Pomaga również leczyć katar, gdyż para działa jak inhalacja, szybko przynosi ulgę i udrożnia zatkany nos. Taka rosołowa inhalacja pomaga również przy problemach z zatokami. Japońscy naukowcy odkryli, że rosół może także pomagać nadciśnieniowcom. Zawarty w bulionie kolagen, który pochodzi z mięsa drobiowego, wpływa na uelastycznienie naczyń krwionośnych, a tym samym może zapobiegać podwyższaniu ciśnienia krwi. Ale pamiętajmy, że taką terapeutyczną moc ma jedynie rosół z niewielką ilością soli. Zatem nie należy do niego dodawać kostek bulionowych, przypraw typu jarzynka i maggi, natomiast warto wykorzystać lubczyk lub natkę, nadające lekko słony posmak, oraz warzywa.

6

Jogurt wspomaga pracę jelit

Tak, ale spożywany z umiarem. Jogurt jest produktem powstającym z mleka fermentowanego przy udziale różnych szczepów bakterii, w tym Lactobacillus acidophilus i Bifidobacterium bifidum. Jogurt wzmacnia naturalną florę bakteryjną jelit, wprowadzając przyjazne bakterie stymulujące rozwój pałeczek kwasu mlekowego, i przyczynia się do jej wzrostu, wspomaga trawienie i wchłanianie pożywienia, wytwarzanie witamin z grupy B i witaminy K. Jogurt zapobiega wzrostowi mikroorganizmów chorobotwórczych i hamuje wewnętrzne procesy gnilne w jelitach, przy-czynia się także do odpowiedniego pH w jelitach i w pewnym stopniu chroni nas przed zmianami nowotworowymi. Prawidłowo funkcjonujące jelita to zapora odpornościowa, zatem warto spożywać jogurt każdego dnia. Jest szczególnie polecany osobom leczącym się antybiotykami. Jest także lekko strawny i zalecany w przypadkach nieżytów układu pokarmowego, zapalenia jelita grubego, zaparć, zaburzeń w wydzielaniu żółci, wzdęć, przykrego oddechu i wysokiego poziomu cholesterolu.

Miód z owocami i mlekiem

Składniki:

• 2 szklanki mleka
• 2 banany
• 2 łyżki miodu
• płatki migdałowe

Przygotowanie:

Banany obrać, pokroić na kawałki i zmiksować z mlekiem i miodem. Wlać do pucharków i posypać płatkami migdałowymi.

Ryżówka

Składniki:

• włoszczyzna
• 1/2 szklanki ryżu
• 1,5 litra wody
• sól
• koperek
• pulpety: 30 dag mielonej cielęciny, kajzerka, jajko, sól, pieprz

Przygotowanie:

Włoszczyznę umyć, obrać i ugotować w 1,5 litra osolonej wody. Warzywa wyjąć. Zrobić pulpety: namoczyć bułkę, odcisnąć, dodać do mięsa, wbić jajo, doprawić do smaku solą i pieprzem. Wyrobić mięso, uformować pulpeciki i ugotować w wywarze warzywnym. Ugotowane pulpeciki wyjąć. Wywar przecedzić, wsypać do niego opłukany ryż i gotować do miękkości. Ugotowaną ryżówkę podawać z pulpecikami i pokrojoną marchewką. Posypać koperkiem.

"Farmacja i Ja", styczeń 2011