Bądź panem własnych emocji

Klienci przynoszą do aptek swoje emocje, a emocje są jak zarazki. Zaraźliwy jest śmiech, ale zaraźliwa jest też irytacja. Są emocje jasne i ciemne. Niestety, praca w aptece tych ciemnych przynosi więcej. Dlatego warto zbudować i dbać o swój emocjonalny układ odpornościowy.

Kto najczęściej przychodzi do apteki? Uśmiechnięty, szczęśliwy człowiek, wracający z ekscytującej podróży dookoła świata? A może osoba, która właśnie trafiła szóstkę w totka? Raczej nie. Częściej pojawiają się gniewne twarze, brzmią poirytowane głosy ludzi, którzy stoją krok przed chorobą lub dolegliwość już ich dopadła. Trudno podskakiwać ze szczęścia z bolącym odciskiem na stopie albo sypać dowcipem, kupując leki na przeziębienie. Niewielu pacjentów tryska humorem, zwłaszcza kiedy coś im dolega.

Warto eksperymentować

Proste i celne powiedzenie Herberta Spencera mówi, że celem uczenia się nie jest nabywanie wiedzy, lecz umiejętność praktycznego działania. Chcę krótko i mocno zaakcentować, że zamierzeniem tych kilku akapitów jest to, żeby Pani i Pan (tak, tak, Pan również!) znaleźli kilka dobrych metod pracy z emocjami i regularnie je stosowali.

Dobra wiadomość jest taka, że sposobów dbania o emocje jest bardzo dużo. Część z nich to praca z umysłem, część to praca z ciałem, a część to praca z umysłem i ciałem jednocześnie. Zachowując zdrowy rozsądek, pamiętajmy, że nie każda technika jest skuteczna dla każdego. Mamy swoje preferencje, więc pewne metody są dla nas mniej lub bardziej odpowiednie. Warto eksperymentować, sprawdzać i szukać tych najlepszych.

Jak rodzą się emocje?

Emocje, podobnie jak myśli, wspomnienia i wyobrażenia, składają się z obrazów, dźwięków i odczuć. Właśnie te czynniki wyzwalają nasze emocje, zarówno te ciemne, jak i jasne. Łatwo to sprawdzić: przypomnijmy sobie ostatnią wizytę jednego z trudnych pacjentów. Zastanówmy się, jak był ubrany, jaki miał wyraz twarzy, jak się ruszał, jak brzmiał jego głos. Prawda, że przy odrobinie skupienia zaczyna lekko wiercić w brzuchu, a do głowy przychodzą niecenzuralne słowa?

A teraz przypomnijmy sobie gorącą plażę, kąpiel w morzu, wycieczkę w piękne góry lub inną przyjemną sytuację. Jak to wyglądało, jak intensywne były kolory, jakie pojawiały się dźwięki (harmider plaży, cisza gór), jakie były zapachy? Im więcej detali, tym silniejsze reakcje. Prawda, że jak się skupimy, to wracają miłe emocje? Mechanizm tworzenia emocji jest jeden, tylko zawartość bywa różna. Jeżeli znamy ten mechanizm, to wyłącznie my decydujemy, czy częściej skupiamy się na ciemniejszych wydarzeniach, czy raczej na tych jaśniejszych. Często ludzi dzieli się na pesymistów i optymistów. To jest właśnie ta jakościowa różnica: pesymista dołuje się ciemnością, a optymista nakręca się jasnością.

Oni czy ja?

To jest emocjonalna kuchnia, fabryka, linia produkcyjna. Tak powstają nasze emocje. Tutaj warto dotknąć kluczowej sprawy: kto decyduje o naszych emocjach? Oni czy ja? Czas na kolejny wyraźny podział (mocno związany z parą pesymista - optymista). Ludzie dzielą się na dwie kategorie: jedna mówi, że to ONI mi to robią, a druga, że to głównie JA decyduję o swoim życiu.

Postawa życiowa wpływa na wiele sfer, również na skuteczność emocjonalnego układu odpornościowego, na ilość dobrych fluidów, które w razie potrzeby stają w naszej obronie. Albo przejawiamy postawę reaktywną, albo proaktywną. Kiedy pacjent w aptece atakuje nas swoimi ciemnymi emocjami, poddajemy się im albo zawijamy rękawy i aktywnie chronimy swoje zdrowie emocjonalne. Nasza reakcja na powyższy akapit wiele mówi o naszej postawie. „Co to za brednie! Wcale nie jest tak różowo". Tak pomyśleliście? A może warto tak: „Coś jest na rzeczy. Więcej władzy w moje ręce! Przecież to MOJE życie".

Ważne pytania

Uwaga, teraz ostra wolta i kilka niebezpiecznych zdań! Zdarzają się ludzie, którzy nie lubią zadawać sobie trudnych pytań, ale zaryzykujmy. Może warto spojrzeć na temat emocji z szerszej perspektywy. Z jakimi emocjami przychodzimy do pracy? Jakie przynosimy z domu? Z jakimi się budzimy? A z jakimi zasypiamy?

To oczywistość, że obszar zawodowy i prywatny wpływają na siebie. Księgarnie oferują wiele doskonałych książek, które przejrzyście opisują najważniejsze mechanizmy. Warto szukać takich lektur, w których pojawiają się ważne pytania o nasze życie. Kim jesteśmy? Po co jesteśmy? Co jest dla nas ważne? Co myślimy o sobie i innych? Jestem przekonany, że taka diagnoza jest cenniejsza niż na przykład znajomość technik oddechowych.

Obrazy i dźwięki

Kolejna wolta i będzie bardzo bezpiecznie, bo wrócimy do przyziemnych wyzwalaczy emocji, konkretnie do obrazów i dźwięków. Otoczenie, wystrój, środowisko fizyczne niezwykle mocno wpływają na emocje. Nie widziałem jeszcze karawanu pogrzebowego pomalowanego na różowo. Nie widziałem pokoju dziecięcego pomalowanego na czarno.

Jak wygląda nasze miejsce pracy? W jakich jest kolorach? Czy jest czysto? Czy w aptece mamy minimum trzy zielone kwiaty doniczkowe? Żywe rośliny działają kojąco i na pracowników apteki, i na klientów. Jakie obrazy, obrazki, zdjęcia wiszą na ścianach na zapleczu? Jakie budzą w nas skojarzenia? Jakie przywołują emocje? Jaka muzyka gra na zapleczu? Wcale nie ma muzyki? A szkoda. Jeżeli przy muzyce Mozarta krowy dają więcej mleka, to przy relaksacyjnej nasz emocjonalny układ odpornościowy nabiera mocy.

Prosto, czyli skutecznie

Zdaję sobie sprawę, że niewiele tutaj skomplikowanych, wielostopniowych metod udokumentowanych przez wieloletnie badania profesora z długą brodą. Szczęśliwie życie codziennie dowodzi, że najskuteczniejsze są techniki najprostsze. Pod warunkiem, że je rzeczywiście stosujemy. Złoty klucz to aktywne działanie.

Teraz garść sposobów, które idealnie wzmacniają nasze jasne emocje: rozmaite odmiany masażu, wizualizacja, joga, tai chi, fitness, basen, zdrowe odżywianie, rower, medytacja, modlitwa, czytanie dobrych książek, słuchanie dobrej muzyki, otaczanie się przyjaznymi ludźmi i wiele innych. Są też praktyki generujące nasze ciemne emocje. Wśród nich palmę pierwszeństwa dzierży pilot i skakanie po kanałach telewizyjnych. Ogłupiający talk-show prowadzony przez nakręconego dziennikarza, straszne wiadomości o kryzysie, narcystyczni, egoistyczni politycy. Pod ręką chipsy, cola, kawa, red bull i papierosy. Które praktyki częściej stosujemy?

* * *

To, jakimi jesteśmy ludźmi i jakie emocje nam towarzyszą, najczęściej wpływa na ludzi, którzy nas otaczają. Na koniec odrobina praktycznego patosu. Pewien rolnik tak doskonale uprawiał kukurydzę, że zawsze dostawał pierwszą nagrodę na dorocznym targu stanowym. Człowiek ten miał zwyczaj dzielenia się swym najlepszym ziarnem ze wszystkimi rolnikami w najbliższej okolicy. Wielu ludzi takie zachowanie dziwiło, więc w końcu zapytano go, z jakiego powodu dzieli się z innymi najlepszym ziarnem. Rolnik odpowiedział: „To jest, tak szczerze mówiąc, w moim własnym interesie. Wiatr zdmuchuje pyłek i niesie go z pola na pole. Jeśli moi sąsiedzi uprawiają kukurydzę gorszej jakości, krzyżowanie obniża jakość mojej. Dlatego zależy mi, żeby siali tylko najlepszą z najlepszych".

A zatem tylko od nas zależy, czy otaczający nas ludzie będą bardziej uśmiechnięci, czy bardziej przygnębieni.

Autor: Tomasz Szokal-Egierd

anglista, tłumacz, twórca i trener firmy VIA Szkolenia dla Biznesu

„Farmacja i ja”, luty 2009