Poproszę coś na kaszel

Zrozumieć siebie, znaczy zrozumieć innych

Często szukamy metody, lekarstwa na uporanie się z zachowaniami ludzi, z którymi codziennie obcujemy. Czasem udaje się nam układać międzyludzkie...

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Nie trzeba obawiać się zmian

Zmiany to nieodłączny element rozwoju w każdej dziedzinie. O nowej strategii firmy i punktach zwrotnych w karierze zawodowej rozmawiamy z Januszem...

Zaczyna się okres przeziębieniowy, coraz więcej pacjentów zjawia się w aptece i każdy z farmaceutów kilka razy dziennie słyszy to z pozoru proste zdanie: Pani magister, poproszę coś na kaszel.

Kiedyś z uwagą przyglądałam się obsłudze pacjentów poszukujących porady i pomocy przy męczącej dolegliwości, jaką jest kaszel. Z zaskoczeniem stwierdziłam, że z pozoru proste i oczywiste pytania ze strony farmaceuty bywają dla pacjenta trudne, zbędne, a może nawet dziwne, no bo cóż może być skomplikowanego w kaszlu?

Taktownie o kaszlu

Obracając się w środowisku fachowców, którzy posługują się językiem charakterystycznym dla branży, zapominamy, że inne osoby zwyczajnie mogą go nie rozumieć. Dlatego w sytuacji, gdy pacjent zgłasza nawet najprostsze dolegliwości, musimy pamiętać, by mówić do niego językiem jego potrzeb, a potem korzyści. Wyobraźmy sobie, że zadajemy pacjentowi z pozoru proste pytanie: Jaki rodzaj kaszlu pani/pan ma? Pacjent myśli, próbuje go nazwać i często na całą aptekę nam go demonstruje, kaszląc i odpowiadając – o taki :)

Aby unikać takich sytuacji, proponuję nazywać objawy bardziej obrazowo i szczegółowo. Często sami mamy barierę, by zadać takie pytanie. Powody oporu w bezpośredniej rozmowie o dolegliwościach wynikają trochę z naszej dyskrecji, trochę z poczucia taktu w sytuacji, gdy powinniśmy dopytać na przykład o zabarwienie wydzieliny w kaszlu mokrym. Tymczasem dbając o dobro pacjenta, mamy obowiązek próbować zdobyć jak najwięcej informacji, które pomogą nam właściwie dobrać preparat. Nim przejdziemy do próby diagnozowania rodzaju kaszlu u pacjenta i dobierania preparatów, nie zapomnijmy zadać pytań mających wpływ na dalszy przebieg rozmowy. Przykładowo:

• Dla kogo ma być ten preparat? (kupujący nie musi być osobą skarżącą się na dolegliwości).
• W jakim wieku jest pacjent? (dziecko poniżej 6. roku życia, starsze dziecko, dorosły).
• Jakie inne dolegliwości towarzyszą kaszlowi? (temperatura 38°C lub powyżej, katar, wymioty).
• Czy występują u pacjenta jakieś choroby przewlekłe? (cukrzyca, nadciśnienie, alergie).
• Czy pacjentka jest w ciąży? (choć pacjenci często sygnalizują na początku rozmowy o ciąży, nie możemy zapominać o przeciwwskazaniach w ciąży lub połogu).

Jaki kaszel, takie leczenie

Kaszel jest najczęstszym objawem chorób układu oddechowego i może występować zarówno na początku infekcji, w trakcie, jak i utrzymywać się pomimo odbytego leczenia. Dokucza alergikom, palaczom, ale szczególnie u dzieci może również świadczyć o obecności ciała obcego w przewodzie nosowym. Dbając o jak najwyższą jakość naszych porad, w zależności od uzyskanych odpowiedzi na zadane powyżej pytania powinniśmy następnie dopytać – adekwatnie do kierunku opisywanych objawów:

• Jaki rodzaj kaszlu dokucza: mokry (odrywający się z oddzielaniem zalegającej wydzieliny) czy suchy (szczekający)?
• Jak długo trwają objawy kaszlu, od ilu dni?
• Czy objawy nasilają się w konkretnej sytuacji lub porze dnia?
• Czy jest chrypka, czy zanika głos?
• Jakie preparaty pacjent już  zastosował?
• Jaką postać preparatu pacjent woli (syrop, tabletki, preparat w postaci ciepłej herbatki)?

Jeżeli pacjentem jest dziecko, pamiętajmy, że u dzieci poniżej 6. roku życia kaszel może oznaczać poważną infekcję, dlatego warto w takiej sytuacji dopytać:

• Czy dziecko głośno oddycha?
• Czy oddycha zbyt szybko?
• Czy ma inne objawy chorobowe (katar, temperaturę)?

Kaszel, obojętnie suchy czy mokry, jest tylko objawem toczącej się w organizmie infekcji, dlatego jego leczenie to jedynie usuwanie męczącego objawu, a nie samej przyczyny. Dysponujemy preparatami o właściwościach wykrztuśnych lub przeciwkaszlowych, jedno- i wieloskładnikowych. Powyższe pytania pozwolą nam dokładnie zdiagnozować, jaki rodzaj leczenia objawów zarekomendować. W jednym preparacie może się znaleźć lek przeciwgorączkowy, przeciwkaszlowy, witamina C lub lek przeciwgorączkowy połączony z łagodzącym katar.

Przeprowadzając szczegółowy wywiad, będziemy mogli tak dobrać preparaty, by uniknąć niekorzystnych interakcji oraz zapobiec błędom popełnianym w samoleczeniu, np. preparatów mukolitycznych nie powinno się łączyć z preparatami wapnia, ponieważ rozrzedzają one wydzielinę oskrzelową, a wapń ją zagęszcza. Polecając kilka preparatów, np.: syropy, herbatki, tabletki, krople do nosa (ze wskazaniem zasad ich prawidłowego stosowania oraz zagrożeń w sytuacji zbyt częstego używania), nie zapominajmy również o preparatach do inhalacji.

Koniecznie do lekarza

Kiedy powinniśmy zdecydowanie odesłać pacjenta do lekarza pierwszego kontaktu?

• Kaszel trwa dłużej niż tydzień.
• Kaszel męczy pacjenta w dzień i w nocy.
• Oddech stał się świszczący i skrócony.
• Pacjent czuje ból w klatce piersiowej, zwłaszcza podczas oddychania.
• Pacjent ma temperaturę 38°C i więcej.
• Pacjent opisuje zabarwienie odkrztuszanej wydzieliny, która wzbudza niepokój.
• Podejrzewamy obecność ciała obcego w przewodzie nosowym.

DOMINIKA SZAFARSKA
TRENER, MENEDŻER DS. ROZWOJU PRACOWNIA HR

„Farmacja i Ja" wrzesień 2011