Pensja to nie wszystko

Pensja to główny, ale nie jedyny, sposób wynagradzania za pracę. Normą staje się oferowanie innych bonusów: elastycznego czasu pracy lub gratisowych obiadów.

O atrakcyjności oferty pracy nie decyduje już tylko miesięczna pensja i roczna premia. Specjalista, który rozważa wybór pracodawcy, nie tylko zastanawia się, czy ma to być osiedlowa apteka, czy koncern medyczny. Będzie brał pod uwagę coraz liczniejsze przywileje i pozapłacowe bonusy, którymi (zwłaszcza ci potężniejsi) pracodawcy kuszą najbardziej pożądanych pracowników. W dużych firmach handlowych telefon komórkowy, laptop, służbowy samochód traktowane są jak narzędzia pracy, przysługujące tym, którzy na swoich stanowiskach ich potrzebują. Wówczas pakiet dodatkowych benefitów (negocjowanych lub wynikających z wewnętrznych regulaminów firmy) zawiera zgoła inne składniki.

Zdrowie to podstawa

Jednym z najbardziej pożądanych, choć wcale nie najczęściej oferowanych, benefitów pozapłacowych jest prywatna opieka medyczna. Kandydaci aplikujący do korporacji często już nie pytają o to, czy pakiet medyczny jest oferowany, a jedynie, z jaką firmą medyczną pracodawca współpracuje oraz jaki jest zakres opieki.

Zakres usług medycznych oferowanych w ramach poszczególnych abonamentów może być różny i zależy nie tylko od zasobności firmowej kasy. W większych firmach o strukturach pionowych uzależniony jest również od zajmowanego stanowiska: „złote" lub „vipowskie" karty (umożliwiające dostęp do skomplikowanych i drogich procedur medycznych) ma z reguły kadra kierownicza.

Relaks i ciepła zupa

Zadowolony (a więc także wydajny) pracownik, to pracownik zdrowy i syty. Częstym bonusem oferowanym przez pracodawców są więc darmowe obiady. Pracodawca chcący zapewnić swoim pracownikom ciepły posiłek w godzinach pracy nie musi organizować od razu firmowej kantyny. Popularnym rozwiązaniem tej kwestii jest wyposażanie podwładnych w bony honorowane w barach, które podpisały umowę z danym operatorem systemu kuponowego (Sodexho Pass, Bonus System, Accor Services, Wasza Żywieniowa) lub prowadzone są przez firmę wydającą kupony żywnościowe (np. Eurest).

Niektórzy pracodawcy, chcąc pominąć marżę pośrednika oferującego bony, rezygnują z systemu kuponów na rzecz bezpośredniej współpracy z barami albo firmami cateringowymi, z którymi zawierają umowy o obsłudze pracowników.

Fitness, joga i filharmonia

Nie każdy pracodawca chce wkraczać w „trudny temat" przerwy obiadowej, która w przypadku obiadów organizowanych „na mieście" musiałaby potrwać dłużej niż standardowe pół godziny, jakie przeznacza się na zjedzenie drugiego śniadania w większości firm. Z funkcjonowaniem firmy nie koliduje natomiast oferta tzw. pakietu rekreacyjnego, czyli przekazanie pracownikom bezpłatnych lub tańszych wejściówek do klubów fitness, na basen, siłownię lub do kina. Podobnie jak w przypadku abonamentów medycznych, dotacje mogą dotyczyć jedynie osoby samego pracownika, jak i jego rodziny, same zaś pakiety rekreacyjne bywają zróżnicowane w zależności od miejsca, jakie dany pracownik zajmuje w hierarchii.

Opieka nad dzieckiem i...

Wydatki poniesione na ochronę zdrowia i zapewnienie dobrego samopoczucia pracowników to zawsze pewnego rodzaju inwestycja: nie tylko w budowanie lojalności zespołu, ale także w zapewnienie jego większej dyspozycyjności. O ile jednak joga i darmowe szczepienia mają na tę dyspozycyjność wpływ mniej lub bardziej pośredni, o tyle pomoc firmy w opiece nad dziećmi zatrudnionych matek daje się odczuć natychmiast.

Kilka spośród większych firm w Polsce chwali się posiadaniem własnych przedszkoli dla dzieci zatrudnionych pracowników. Częstszym i łatwiejszym rozwiązaniem problemu matek pracujących są różne formy refundacji i dopłat dla rodziców korzystających z pomocy prywatnych niań i opiekunek.

Optymalnym pod względem efektywności takiej pomocy wydaje się być rozwiązanie wdrażane przez niektóre korporacje, a polegające na stałej współpracy z jednym przedszkolem, zlokalizowanym nieopodal siedziby firmy i gotowym ponosić ciężar opieki nad dziećmi podczas „nieprzewidzianych nadgodzin", jakimi obarczani bywają rodzice.

Problem opieki nad dziećmi może być rozwiązywany na wiele innych sposobów, a wszelkie udogodnienia w tym zakresie to także kolejny cenny punkt pakietu świadczeń socjalnych. Dalszym przykładem niekonwencjonalnych benefitów może być wprowadzanie zwyczaju, że jeden dzień w tygodniu pracownik może pracować w domu. O ile przywilej ten jest bardzo ceniony, zwłaszcza przez rodziców zatrudnionych w korporacjach, o tyle trudno jednak wyobrazić sobie jego zastosowanie w przypadku pracowników apteki. Tutaj sensownym substytutem takiego rozwiązania okazuje się wprowadzanie zmianowego czasu pracy.

...dwa pokoje nad apteką

Nie jest to jedyny przykład, kiedy właściciel apteki może inspirować się pomysłami wielkich koncernów, z którymi niejednokrotnie przychodzi mu konkurować o pracowników. Dotyczy to chociażby benefitu z najwyższej półki, jakim jest służbowe mieszkanie. Zrozumieli to zapewne autorzy tych ogłoszeń o pracę, w których poza pensją i systemem premii oferuje się farmaceutom bezpłatne lokum. Niejednokrotnie takie służbowe mieszkanie znajduje się w tym samym budynku co apteka, czyli należy do właściciela farmaceutycznego biznesu.

Pracodawca też zyskuje

Najbogatszą ofertą benefitów pozapłacowych kuszą pracowników duże firmy i korporacje. Wynika to przede wszystkim z efektu skali: o ile w firmie zatrudniającej kilka osób wynegocjowanie godziwego rabatu na grupowy zakup karnetów lub pakietów usług medycznych może być problematyczne, o tyle w większych firmach zakup pozapłacowych bonusów wychodzi relatywnie taniej. To także pierwszy powód, dla którego wielu pracodawców decyduje się część pensji wypłacić niejako „w naturze": finansowy ekwiwalent niematerialnych bonusów, biorąc pod uwagę wartość rynkową świadczenia dla pojedynczego pracownika, musiałby być bowiem wyższy.

Istotną zachętą dla pracodawcy rozważającego wprowadzenie pozapłacowych elementów wynagrodzenia są zwolnienia podatkowe. Najliczniejsze są te związane z finansowaniem posiłków. Koszt zakupu kuponów żywieniowych wchodzi w koszt uzyskania przychodu firmy i jest zwolniony z VAT, a kwota w wysokości do 190 zł miesięcznie wydana na żywienie jednego pracownika zwolniona jest ze składki na ZUS. Warto zaznaczyć, że zwolnieniu ze składek nie podlegają natomiast bony żywieniowe, które mogą być realizowane w sieciach handlowych.

BONus zamiast podwyżki

Kolejnym powodem, dla którego przedsiębiorcy ulegają magii pakietów socjalnych jest (a może raczej: była?) rosnąca presja na podwyżki płac. Specjaliści rynku pracy twierdzą, że gdy ponad połowa kandydatów na etapie rekrutacji żąda wyższego niż proponowane wynagrodzenie, to znak, że pracodawca powinien rozważyć podniesienie stawki płacowej dla danego stanowiska. Problem polega jednak na tym, że przy wyśrubowanych stawkach dla specjalistów podwyżka o dodatkowe kilka procent... na nikim nie robi specjalnego wrażenia. Jeśli jednak rozważaną nadwyżkę przeznaczyć na stworzenie pakietu socjalnego, oferta zatrudnienia zostaje oceniona przez potencjalnych kandydatów znacznie przychylniejszym okiem.

Co oprócz pensji

• mieszkanie służbowe lub dodatek mieszkaniowy;
• samochody firmowe (do celów prywatnych);
• telefony komórkowe z limitem na użytek prywatny;
• prywatna opieka medyczna;
• posiłki w godzinach pracy;
• pakiety rekreacyjne;
• szkolenia (także niezwiązane bezpośrednio z wykonywaną pracą, np. z technik interpersonalnych);
• refundacja opieki nad dziećmi;
• ubezpieczenia na życie;
• bony prezentowe, np. świąteczne.

Magdalena Adamska

autorka tekstów ekonomicznych, publikowała m.in. w „Rzeczpospolitej", „Pulsie Biznesu", „Życiu Warszawy", „Home & Market", „Gazecie MSP", „Nowym Rynku"

„Farmacja i ja”, styczeń 2009