Powrót kratki

Na rynku wciąż pojawiają się kolejne modele aut z pełnym odpisem podatku VAT. Wizja zakupu pojazdu i paliwa praktycznie w cenie netto działa na przedsiębiorców jak magnes. Czy jednak rzeczywiście warto?

Przed 1 maja 2004 r. obowiązywały przepisy, w myśl których przedsiębiorcy kupujący samochody mogli w pełni odliczyć VAT od pojazdu i paliwa koniecznego do jego napędu, jeśli pojazd miał stalowe kraty za tylnym siedzeniem. Po akcesji do Unii Europejskiej przepisy zmieniły się niekorzystnie. Właściciel przedsiębiorstwa, kupując auto na firmę, mógł odpisać jedynie do 60%, lecz nie więcej niż 6 tys. zł podatku VAT, poza tym nie mógł odpisać całego VAT-u od paliwa.

Nadchodzi pomoc

Niekorzystne dla przedsiębiorców ograniczenia odpisów obowiązywały do końca 2008 r., ponieważ 22 grudnia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich orzekł, że polskie przepisy dotyczące odliczania podatku VAT od samochodów dla firm i paliwa są niezgodne z VI Dyrektywą Rady WE. Trybunał uznał, że Polska nie miała prawa zmieniać na niekorzyść przepisów i nakazał przygotowanie odpowiednich zapisów prawnych umożliwiających powrót do stanu sprzed 1 maja 2004 r.

Na reakcję Ministerstwa Finansów należało jednak czekać do lutego br., kiedy wydano urzędom skarbowym instrukcję zezwalającą na pełen odpis podatku VAT od auta i paliwa dla samochodu zarejestrowanego i homologowanego jako ciężarowy. W praktyce oznacza to, że wraca do łask zapomniana już stalowa przegroda między tylnym siedzeniem a bagażnikiem, zwana potocznie kratką.

Rodzima kratka

Zgodnie z nowymi zasadami, by skorzystać z pełnego odliczenia podatku VAT od auta i paliwa, trzeba spełnić kilka wymogów. Przede wszystkim samochód musi być homologowany jako ciężarowy. W praktyce oznacza to konieczność posiadania homologacji ciężarowej N1, wystawionej przez Zakład Homologacji i Badań Pojazdów Instytutu Transportu Samochodowego (o to zabiega producent lub importer pojazdu), a także podniesionej ładowności do minimum 500 kg oraz wstawienia stalowej przegrody oddzielającej przestrzeń bagażową od osobowej. Ten ostatni wymóg to wynalazek rodzimych urzędników, którzy starają się chyba uprzykrzyć i utrudnić życie „prywaciarzom", a tak cały czas postrzegani są np. właściciele aptek. W innych krajach europejskich o tego typu pomysłach dawno zapomniano - np. w Niemczech zgłasza się dowolny samochód osobowy jako środek trwały wykorzystywany do działalności gospodarczej. Wtedy pojazd automatycznie traktowany jest jak każde inne dobro konieczne do funkcjonowania firmy.

Tylko dla czworga

Utrudnieniem jest też rejestracja samochodu np. 5-osobowego jako 4-osobowego - w tym celu na tylnym siedzeniu montowany jest bardzo trudny do demontażu podłokietnik, pozwalający podróżować tylko czterem osobom. Prowadzi to do komicznych sytuacji: 7-osobowa Toyota Verso po homologacji może już przewieźć tylko cztery osoby, a Citroën C4 Grand Picasso z 6-osobowego staje się 4-osobowym.

Kraty lub podłokietnika lepiej jednak nie demontować, gdyż w razie kontroli drogowej narażamy się na mandat za nieprawidłowy wpis w dowodzie rejestracyjnym (wpisana jest ciężarówka, a de facto poruszamy się autem osobowym). Podobnie w razie stłuczki bądź wypadku - ubezpieczyciel może odmówić zwrotu kosztów naprawy, motywując to wykorzystywaniem pojazdu niezgodnie z homologacją.

Dla każdego coś miłego

Mimo powyższych niedogodności przedsiębiorcy wykazują ogromne zainteresowanie autami ciężarowymi, zaś koncerny odpowiadają na ten popyt. Pierwsze auta homologowane jako ciężarowe pojawiały się w ofercie już w lutym, bowiem ponad miesiąc trwa uzyskiwanie wszelkich potrzebnych dokumentów. W pierwszej połowie maja dostępnych było już ponad 40 modeli aut (patrz ramka), a z rozmów z przedstawicielami koncernów wynika, iż docelowo chcą, by prawie wszystkie auta w ich ofercie miały taką homologację.

Trend ten potwierdzają wprowadzane modele. Na początku były to samochody tylko z najwyższej półki, najdroższe (np. Jeep Grand Cherokee za minimum

198 tys. zł netto), potem weszła klasa średnia i SUV (np. Renault Koleos za 75 tys. zł), następnie kompakty (np. Peugeot 308 SW za 62 tys. zł). A teraz można już kupić subkompakty i małe samochody (np. Opel Corsa czy Fiat Panda za 35 tys. zł).

Czy to się opłaci?

Najważniejsze pytanie to: „Czy warto w ogóle narażać się na niewygody zabudowy dla korzyści wynikających z odpisów?". Z symulacji wynika, że zysk jest tym wyższy, im droższe auto. Dla przykładu posłużmy się samochodami z dwóch odległych segmentów. Porównajmy luksusową Toyotę i małego Opla.

Toyota Land Cruiser V8 w najwyższej konfiguracji kosztuje 373 tys. zł brutto. Koszt netto to 305,8 tys. zł, do tego należy dodać cenę przerobienia jej na pojazd ciężarowy - 3,6 tys. zł (w zależności od marki i wersji jest to najczęściej od 1,5 do 3,5 tys. zł). Zatem oszczędność na podatku VAT wynosi 63,6 tys. zł. Można więc śmiało zaryzykować twierdzenie, że odzyskany podatek VAT to cena zakupu auta kompaktowego.

Z przeciwnej strony są pojazdy małe. Najtańszy Opel Corsa to wydatek 36,7 tys. zł brutto. Cena netto wynosi 30,1 tys. zł plus koszt przeróbki: 1450 zł - razem odzyskujemy 5,1 tys. zł podatku VAT. Jest to zatem tyle, ile moglibyśmy odzyskać na starych (także obowiązujących) zasadach (do 6 tys. zł VAT).

Uśredniona cena kupowanego przez przedsiębiorców samochodu oscyluje w granicach 70 tys. zł brutto, zatem realnie można zyskać prawie 11 tys. zł VAT. Oczywiście poza tym odliczamy - tak jak dotychczas - 19% wartości samochodu netto od podatku dochodowego.

Szósty rok gratis

Jest jeszcze jeden, nie mniej atrakcyjny odpis - kwota VAT od paliwa. Benzynę można odpisywać na podstawie faktury VAT, która musi zawierać dane rejestracyjne pojazdu. Poza tym niczym się nie różni od innych faktur przedstawianych jako koszty prowadzenia działalności.

Dla przykładu policzmy: benzyna Pb 95 w cenie 3,90 zł/l brutto (3,19 zł/l netto) w samochodzie spalającym średnio 8 l/100 km i przejeżdżającym rocznie 25 tys. kilometrów. Rocznie auto spali benzynę za 7,4 tys. zł brutto (6065 zł netto), czyli oszczędzimy 1334 zł. Licząc, że cena paliwa się nie zmieni, a samochodem będziemy jeździć pięć lat, możemy zaoszczędzić nawet 6670 zł, co oznacza, że szósty rok jazdy mamy niejako gratis. Do tego dochodzi - tak jak obecnie - odliczenie wartości netto paliwa od podatku dochodowego.

Pytanie, czy to się opłaci, pozostaje zatem otwarte. Każdy przedsiębiorca musi sam ocenić, czy woli luksus nieposiadania kratki, czy też wymierne i realne oszczędności.

Aby skorzystać z pełnego odliczenia podatku VAT, należy posiadać homologację ciężarową pojazdu o minimalnej ładowności 500 kg oraz kratę oddzielającą część bagażową.

Dostępne modele z homologacją ciężarową, najtańsza wersja, cena netto w tys. zł

• Citroën
  • C8 (103,1), Grand C4 Picasso (62,4), Xsara Picasso (51,2), Berlingo (43,4), C-Crosser (108,1), C5 Tourer (82,7)
• Chrysler
  • Grand Voyager (153,2)
  • Dodge Journey (100,2)
• Fiat
  • Panda, Grande Punto, Fiorino, Bravo, Doblo (ceny ustalane)
• Ford
  • Fusion (35,7)
• Jeep
  • Grand Cherokee (199,5), Wrangler Unlimited (131,1)
• Kia
  • Soul (38,4), Sportage (56,2), Sorento (106,5), Cee'd (37,2), Cee'd SW (41,7), Pro_cee'd (42,1)
• Mercedes
  • Klasa A (55,9), B (79,1), C (96,1), R (195,6), GL (244,6)
• Opel
  • Corsa (32,7), Astra Classic Kombi (37,8), Combo Tour (45,1), Astra III Kombi, Insignia Hatchback, Zafira (trzy ostatnie ceny ustalane)
• Peugeot
  • Bipper (36,8), 308 SW (61,8), 807 (96,2), Partner (cena ustalana)
• Renault
  • Kangoo (45,6), Koleos (75,4), Espace (84,2), Grand Espace (100,5), Mégane Hatchback, Nowy Scénic, Dacia Logan MCV (trzy ostatnie ceny ustalane)
• Škoda
  • Nowa Octavia (44,3), Octavia Tour (50,2), Roomster (38,4)
• Toyota
  • Avensis Wagon (64,1), Verso (70), Rav 4 (75,7), Land Cruiser 120 (183,4), Land Cruiser V8 (290,1)

Artur A. Adamski

redaktor i prowadzący działy inwestycyjne m.in. w PAP, „Życiu Warszawy", „Pulsie Biznesu", „Home & Market", „Gazecie MSP", „Twoim Biznesie"

„Farmacja i ja”, czerwiec 2009