Apteka szpitalna

W ustawie o zakładach opieki zdrowotnej wskazano obowiązek utworzenia apteki szpitalnej w szpitalu posiadającym więcej niż 150 łóżek (art. 20a u.z.o.z.). Jako Samodzielny Publiczny Psychiatryczny Zakład Opieki Zdrowotnej liczący 200 łóżek, mamy w swojej strukturze aptekę szpitalną. Z uwagi na specyfikę i profil działalności apteka funkcjonuje praktycznie jako magazyn leków (przyjęcie od dostawcy i wydanie na oddziały).
Nie posiadamy zgody inspektora farmaceutycznego zwalniającej nas z obowiązku prowadzenia apteki szpitalnej zgodnie z art. 87 u.p.f. i utworzenia działu apteki szpitalnej – otrzymaliśmy odpowiedź odmowną z powodu liczby łóżek (art. 20a u.z.o.z.).
Czy po wejściu w życie nowej ustawy o działalności leczniczej zakład nasz będzie mógł wykreślić aptekę szpitalną ze swojej struktury? 

Obowiązujący dotychczas wymóg tworzenia aptek szpitalnych w samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej (SP ZOZ) posiadających więcej niż 150 łóżek wynikał z art. 20a ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tekst jedn.: DzU z 2007 r. nr 14, poz. 89 z późn. zm.) – dalej u.z.o.z. Powyższy akt wkrótce utracił moc wiążącą, a zastąpiła go nowa ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (DzU nr 112, poz. 654) – dalej u.dz.l., która weszła w życie w dniu 1 lipca 2011 r.

Zgodnie z art. 164 u.dz.l., zmieniającym art. 87 u.p.f., apteki szpitalne tworzy się w szpitalach oraz innych przedsiębiorstwach podmiotów leczniczych wykonujących stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne, przy czym na mocy art. 204 u.dz.l. z dniem 1 lipca 2011 r. dotychczasowe publiczne zakłady opieki zdrowotnej zostaną automatycznie przekształcone w podmioty lecznicze. Ustawa o działalności leczniczej uchyla ponadto ust. 3 wspomnianego art. 87 u.p.f., przewidujący możliwość zwolnienia szpitala z obowiązku prowadzenia apteki szpitalnej na mocy decyzji właściwego wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego, a także dodaje do tego artykułu ustęp 4, który zezwala na tworzenie działów farmacji szpitalnej w szpitalach, w których nie utworzono apteki szpitalnej.

W przypadku utworzenia działu farmacji szpitalnej, do jego zadań należeć będzie wykonywanie wskazanych w ustawie obowiązków przewidzianych dla aptek, takich jak: wydawanie produktów leczniczych i wyrobów medycznych i udzielanie informacji o tych produktach (art. 86 ust. 2 pkt 1 i 4 u.p.f.), organizowanie zaopatrzenia szpitala w produkty lecznicze i wyroby medyczne, monitorowanie niepożądanych działań leków, udział w racjonalizacji farmakoterapii oraz prowadzeniu gospodarki produktami leczniczymi i wyrobami medycznymi w szpitalu (art. 86 ust. 3 pkt 5, 7, 9 i 10 u.p.f.), a także świadczenie usług innych niż farmaceutyczne, wskazanych w art. 86 ust. 4 u.p.f.

Z literalnego brzmienia nowego art. 87 ust. 4 u.p.f. wynika, że dział farmacji szpitalnej tworzy się (obligatoryjnie) jedynie w szpitalach, w których dotychczas nie utworzono apteki szpitalnej. Oznacza to, że w sytuacji, w której apteka już istnieje, powinna w szpitalu pozostać. 
Udzielając odpowiedzi na pytanie dotyczące możliwości likwidacji apteki szpitalnej utworzonej w szpitalu posiadającym ponad 150 łóżek oraz ewentualnego trybu jej likwidacji, należy stwierdzić, iż z literalnego brzmienia przepisu art. 87 ust. 4 u.p.f., znowelizowanego ustawą o działalności leczniczej, wynika, że dział farmacji należy (obligatoryjnie) utworzyć w tych szpitalach, w których w ogóle nie utworzono apteki szpitalnej. Natomiast w sytuacji, w której na mocy art. 20a u.z.o.z. apteka została już utworzona, a szpital posiada 200 łóżek, brak jest możliwości jej likwidacji i zastąpienia działem farmacji szpitalnej.

doktor nauk prawnych Mariusz Kondrat
„Farmacja i Ja" listopad 2011