Gratisy w aptece

Czy stosowanie gratisów przy sprzedaży produktów w aptece (np. krem plus krem pod oczy gratis) to też reklama apteki lub darowizna niedozwolona ustawą?

Problem z jednoznacznym zdefiniowaniem pojęcia „reklama apteki” pojawił się w związku ze zmianą ustawy od 1 stycznia 2012 r. – Prawo farmaceutyczne (tekst jedn.: DzU z 2008 r. nr 45, poz. 271 z późn. zm.) – dalej u.p.f. Znowelizowany przepisami ustawy art. 94a ust. 1 u.p.f. przewiduje, że zabroniona jest reklama aptek oraz ich działalności, przy czym nie definiuje on pojęcia „reklama apteki”. W orzecznictwie sądów administracyjnych termin „reklama apteki” został zdefiniowany jako każde działanie skierowane do publicznej wiadomości, którego celem jest zwiększenie sprzedaży leków lub wyrobów medycznych oferowanych przez daną aptekę.

W świetle tak zdefiniowanego pojęcia reklamy apteki wydaje się, że praktyka polegająca na wydawaniu klientom produktów leczniczych wraz z gratisami w postaci np. dodatkowego bezpłatnego opakowania kremu pod oczy, może być uznana za formę reklamy tej apteki, jako działalność zachęcająca klientów do nabywania produktów z asortymentu tej konkretnej placówki. Zgodnie z art. 53 ust. 2 u.p.f. stosowanie gratisów przy sprzedaży produktów w aptece może być uznane także za niedozwoloną reklamę tych produktów, jeśli są to produkty lecznicze.

Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do tych towarów z asortymentu apteki, które nie są lekami, lecz np. kosmetykami. Podobnie wprowadzony w art. 49 ust. 3 u.r.l. zakaz stosowania jakiejkolwiek formy zachęty odnosi się wyłącznie do leków, wyrobów medycznych i środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, a ponadto tylko tych, które podlegają refundacji.

W sytuacji jednak sprzedaży łączonej produktów prowadzonej przez producentów, o ile produkty nie będą lekami, bądź innymi produktami refundowanymi, sprzedaż takich zestawów nie powinna być traktowana jako reklama apteki, tylko ewentualnie reklama producentów, a ta nie jest zakazana.

doktor nauk prawnych Mariusz Kondrat

„Farmacja i Ja" styczeń 2012