Tantiemy do zapłaty

Publiczne odtwarzanie muzyki - z radia, telewizji lub z płyt CD - wiąże się z koniecznością ponoszenia opłat licencyjnych, zwanych powszechnie tantiemami. Odnosi się to również do muzyki odtwarzanej w aptekach.

Ustawa z dnia 4.02.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych przewiduje, że twórcy utworu przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Ustawa chroni również wykonawców utworów oraz ich producentów.

Dla kogo tantiemy?

Z reguły twórcy, wykonawcy i producenci zawierają umowy o zarządzanie oraz o ochronę przysługujących im praw z organizacjami zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. W Polsce jest ich kilka: Stowarzyszenie Autorów ZAIKS (reprezentuje autorów tekstów i kompozytorów), Związek Producentów Audio-Video ZPAV (reprezentujący producentów), Związek Stowarzyszeń Artystów Wykonawców STOART oraz Stowarzyszenie Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych SAWP. W takiej sytuacji opłaty licencyjne powinny być wnoszone na rachunki tych organizacji, według określonych przez nie stawek. Często nie wystarcza jednak uiszczenie opłaty tylko w jednej instytucji. Każda z nich chroni bowiem prawa innych podmiotów mających odrębne prawa do tantiem.

Aby uniknąć opłat

Zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłat licencyjnych przewidziane jest w art. 24 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zgodnie z tym przepisem posiadacze urządzeń służących do odbioru programu radiowego lub telewizyjnego mogą za ich pomocą odbierać nadawane utwory, choćby urządzenia te były umieszczone w miejscu ogólnie dostępnym, jeżeli nie łączy się z tym osiąganie korzyści majątkowych. Obowiązek udowodnienia, że odtwarzanie muzyki nie łączy się z osiąganiem korzyści majątkowych (czyli ze zwiększeniem obrotu np. apteki) ciąży w tym wypadku na przedsiębiorcy.

Aby nie ponosić opłat licencyjnych za pośrednictwem organizacji zbiorowego zarządzania, można skorzystać z ofert firm sprzedających muzykę, które dysponują pełnymi prawami autorskimi. Utwory te nie są wówczas chronione przez organizacje zbiorowego zarządzania, a zapłata następuje tylko raz przy zakupie płyty, którą można następnie bez ograniczeń odtwarzać.

Można także zawrzeć umowę na wykorzystywanie muzyki bezpośrednio z osobą, która ją skomponowała i która jest jej wykonawcą. Wysokość opłaty i okres, przez który muzyka będzie mogła być wykorzystywana, powinna określać umowa.

Prawo autorskie jest dość skomplikowane. Często nie wystarcza uiszczenie opłaty związanej z tantiemami tylko w jednej instytucji.

Grzywna albo więzienie

Publiczne odtwarzanie muzyki bez uiszczania należnych opłat licencyjnych jest przestępstwem określonym w art. 116 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, zagrożonym nawet karą pozbawienia wolności. Sądy z reguły nakładają grzywny. Obok odpowiedzialności karnej przedsiębiorca będzie z całą pewnością wezwany przez organizację zbiorowego zarządzania do zapłaty zaległych tantiem. Jeśli nie uczyni tego dobrowolnie, sprawa również może trafić przed sąd.

Autor: Małgorzata Puchalska,

radca prawny w US Pharmacia

„Farmacja i Ja”, grudzień 2008