Ustawa antykryzysowa

Światowy kryzys ekonomiczny wciąż zagraża polskiej gospodarce. Polski rząd przygotował więc projekt ustawy o łagodzeniu skutków kryzysu dla pracowników i przedsiębiorców.

Ustawa antykryzysowa, uchwalona 1 lipca 2009 r., weszła w życie 22 sierpnia br., a jej tekst opublikowano w Dzienniku Ustaw nr 125 pod poz. 1035. Skierowana jest ona do pracowników oraz dwóch grup przedsiębiorców. Do pierwszej zaliczają się przedsiębiorcy niezależnie od wielkości i formy prawnej prowadzonej działalności oraz sytuacji ekonomicznej, do drugiej - przedsiębiorcy w tzw. przejściowych trudnościach finansowych. Poniżej omawiamy prawa, jakie ustawa daje przedsiębiorcom i pracownikom niezależnie od sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.

Indywidualny czas pracy

Jeśli jest to uzasadnione przyczynami obiektywnymi, technologicznymi lub organizacją czasu pracy, przedsiębiorca może wydłużyć okres rozliczeniowy czasu pracy maksymalnie do 12 miesięcy. W tak wydłużonym okresie rozliczeniowym można wprowadzić indywidualny rozkład czasu pracy dla pracownika, przewidujący zróżnicowane godziny do przepracowania w poszczególnych miesiącach, które powinny być równoważone okresami krótszej pracy lub okresami niewykonywania pracy. Wydłużenie tego okresu nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku.

Kolejnym rozwiązaniem jest ustalanie różnych godzin rozpoczęcia i zakończenia pracy w ramach indywidualnego rozkładu jej czasu dla każdego pracownika. Co istotne: nawet jeśli pracownik będzie ponownie wykonywał pracę w ciągu tej samej doby, nie będzie ona liczona jako godziny nadliczbowe. Również w tym przypadku wykonywanie pracy nie może naruszać prawa pracownika do odpoczynku.

Zmiany w czasie i sposobie organizacji pracy wprowadza się w układzie zbiorowym lub w porozumieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi. Jeśli ich brak, powyższe rozwiązania można wprowadzić dopiero w porozumieniu z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy.

Ustawa daje również prawo każdemu pracownikowi, który opiekuje się dzieckiem do ukończenia przez nie 14. roku życia lub członkiem rodziny wymagającym osobistej opieki pracownika, do składania wniosku o ustalenie indywidualnego rozkładu czasu pracy przewidującego różne godziny jej rozpoczęcia i zakończenia. Pracodawca jest zobowiązany do uwzględnienia takiego wniosku, chyba że nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy, o czym należy pracownika poinformować na piśmie.

Umowy na czas określony

Ostatnim rozwiązaniem, które może być stosowane niezależnie od sytuacji przedsiębiorcy, jest opisane w art. 13 ustawy ograniczenie okresu zatrudnienia na podstawie umów na czas określony. Okres zatrudnienia na podstawie jednej lub kolejno po sobie następujących umów na czas określony nie może przekraczać 24 miesięcy. Dotyczy to umów zawartych przed upływem 3 miesięcy od rozwiązania lub wygaśnięcia poprzedniej umowy.

Stosowanie opisanych wyżej rozwiązań przyjętych w ustawie jest ograniczone czasowo do 31 grudnia 2011 r. Do umów o pracę na czas określony, które trwały w dacie jej wejścia w życie, nie stosuje się art. 25(1) kodeksu pracy przewidującego, że trzecia z kolei taka umowa jest równoznaczna z zawarciem umowy bezterminowej, jeśli przerwa między rozwiązaniem poprzedniej umowy a zawarciem kolejnej nie była dłuższa niż 1 miesiąc. Zamiast tego przepisu stosuje się wspomniany wyżej art. 13 ustawy.

Za miesiąc przedstawię uprawnienia przedsiębiorców i ich pracowników w przejściowych trudnościach finansowych.

Nowa ustawa rządowa przewiduje m.in. wprowadzenie indywidualnego rozkładu czasu pracy pracownika.

Autor: Małgorzata Puchalska,

radca prawny w US Pharmacia

„Farmacja i ja”, październik 2009