Zamieszanie wokół e-aptek

Co jakiś czas ukazują się w prasie informacje na temat tzw. „aptek internetowych" lub „e-aptek". Zagadnienie to wzbudza wiele kontrowersji. Warto przyjrzeć mu się bliżej.

A pteka internetowa lub e-apteka to potoczna nazwa używana dla określenia apteki przyjmującej zamówienia za pośrednictwem internetu, telefonu, faksu lub innych środków porozumiewania się na odległość i dostarczającej produkty wysyłkowo. W odniesieniu do produktów leczniczych dostępnych bez recepty (tzw. OTC) taka forma sprzedaży jest dopuszczalna dopiero od 1 maja 2007 r. W tym dniu wszedł w życie art. 68 ust. 3 ustawy „Prawo farmaceutyczne", zgodnie z którym dopuszcza się prowadzenie przez apteki ogólnodostępne i punkty apteczne wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych wydawanych bez przepisu lekarza.

Co przygotowuje minister?

Szczegółowe warunki wysyłkowej sprzedaży leków OTC oraz sposób ich dostarczania pacjentom mają zostać określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Projekt rozporządzenia został już przygotowany. Zgodnie z założeniami tego projektu podmiot prowadzący wysyłkową sprzedaż leków będzie miał obowiązek zgłosić do właściwego miejscowo wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego zamiar prowadzenia takiej sprzedaży, nie później niż na 14 dni przed jej planowanym rozpoczęciem.

Przedsiębiorca prowadzący wysyłkową sprzedaż leków będzie również musiał wyznaczyć farmaceutę z prawem wykonywania zawodu aptekarza lub technika farmaceutycznego posiadającego dwuletnią praktykę w pełnym wymiarze czasu pracy, który będzie odpowiadał za prawidłową realizację sprzedaży wysyłkowej lekarstw.

Dodatkowo lokal tejże placówki będzie musiał posiadać miejsce wydzielone z izby ekspedycyjnej, pomieszczenia magazynowego lub komory przyjęć przeznaczone do przygotowania produktu do wysyłki. Ponadto rozporządzenie wprowadza obowiązek prowadzenia, w formie elektronicznej, ewidencji zamówień.

Kontrowersyjne przepisy

Najwięcej kontrowersji wzbudzają jednak zapisy, zgodnie z którymi e-apteka musi zapewnić całodobowy kontakt telefoniczny w zakresie jakości i bezpieczeństwa leku dostarczanego wysyłkowo, a także obligujące do transportu leków w wydzielonych przestrzeniach środka transportu, zapewniających m.in. zabezpieczenie przed zanieczyszczeniami i uszkodzeniami; warunki uniemożliwiające pomieszanie i skażenie leków oraz dostęp do nich osób nieupoważnionym, jak i zapewniające kontrolę temperatury w czasie transportu.

Zgodnie z założeniami projektu przesyłany lek powinien być należycie zapakowany, a opakowanie powinno być opatrzone trwałą etykietą zawierającą: pieczątkę placówki, numer zamówienia, dane identyfikujące odbiorcę, określenie warunków transportu oraz numer telefonu kontaktowego.

Projekt od początku wzbudza liczne zastrzeżenia przedsiębiorców prowadzących e-apteki. Uznają oni m.in., że projekt zawiera przepisy dyskryminujące apteki prowadzące wysyłkową sprzedaż leków w porównaniu do tzw. aptek tradycyjnych oraz że może powodować powstanie barier w swobodnym przepływie towarów, świadczeniu usług lub zakładaniu przedsiębiorstw. Projekt poddany już jednak został ocenie przez Komisję Europejską. W wyznaczonym czasie ani KE, ani państwa członkowskie nie przekazały zastrzeżeń. Mimo to projekt do dnia dzisiejszego nie został podpisany przez Ministra Zdrowia i ponownie trafił do konsultacji społecznych.

Nie tylko OTC

Ograniczenia w wysyłkowej sprzedaży leków nie dotyczą innych produktów, którymi obrót mogą prowadzić apteki, np. wyrobów medycznych, suplementów diety, dietetycznych środków spożywczych, kosmetyków, środków do higieny. Wysyłkowa sprzedaż tych produktów odbywa się na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów i o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, oraz na podstawie odrębnej ustawy regulującej wprowadzanie do obrotu tych produktów.

Małgorzata Puchalska,

Radca prawny w US Pharmacia.

„Farmacja i ja”, kwiecień 2008