Mechanizm 3B

Skutki przeczekiwania bólu w pracy

Ból wywołuje zaburzenia koncentracji, trudności w logicznym myśleniu. Powoduje ogólne zniechęcenie i obniżenie zdolności intelektualnych....

Jesienne przeziębienia

Ze statystyk wynika, że corocznie w okresie jesiennym co czwarty Polak łapie przeziębienie

Ibuprofen - skuteczna broń na bolesne miesiączki

Co dziesiąta kobieta odczuwa bardzo silnie bóle miesiączkowe,  co uniemożliwia jej normalne funkcjonowanie. Dolegliwości  związane z miesiączką...

Badania przeprowadzone przez Pentor wskazują na ból jako jedną z głównych przyczyn problemów z zasypianiem. Osoby cierpiące na bezsenność skarżą się zaś na wzrost odczuwania bólu. Błędne koło?

Zależność między bólem a bezsennością jest obustronna. Ból może zaburzać przebieg snu, a z drugiej strony deficyt snu nasila dolegliwości bólowe. Objawy te układają się w specyficzne błędne koło bólu i bezsenności (zob. rysunek).

Statystyki

Problem z bezsennością narasta lawinowo w każdej kolejnej grupie wiekowej. Jak wynika z badań przeprowadzonych przez Pentor w 2002 r., na rozmaite trudności związane ze snem i zasypianiem, które występują co noc, uskarża się ponad 8% Polaków w wieku od 18 do 30 lat, 13% w wieku od 31 do 45 lat, a w grupie od 46. do 60. roku życia jest ich aż 27%! Zgodnie z przeprowadzonymi obserwacjami wśród osób z kłopotami ze snem na problemy z zaśnięciem uskarża się aż 80% badanych, a na budzenie się w nocy – 54%. Z kolei aż 24% badanych osób przyznało, że odczuwa przykre, uniemożliwiające zaśnięcie bóle, które narastają w ciągu całego dnia i nasilają się wieczorem. Wskaźniki te dowodzą, że problemy z zasypianiem spowodowane bólem urosły w ostatnim czasie do rangi problemu społecznego.

Bolący problem – przyczyny

W przypadku występowania dolegliwości bólowych do najważniejszych przyczyn rozwoju bezsenności należą: nadmierne wzbudzenie ośrodkowego i autonomicznego układu nerwowego oraz nadmierna aktywacja hormonalnego układu stresowego: osi podwzgórze – przysadka – nadnercza. Bezsenność, która może towarzyszyć różnym chorobom somatycznym, jest zwykle uważana przez pacjentów za jedną z bardziej uciążliwych dolegliwości zaburzających ich funkcjonowanie. Zdrowy fizjologiczny sen nie tylko zmniejsza nasilanie się dolegliwości, ale także przyspiesza regenerację i gojenie chorych narządów i tkanek.

Skuteczny lek

Konsekwencje psychologiczne i społeczne błędnego koła bólu i bezsenności są poważne: wzrost wydatków na leczenie, straty finansowe firm z powodu absencji chorobowej oraz nieefektywnej obecności w pracy, wzrost na tym tle patologii związanych z uzależnieniami. Jeszcze bardziej dramatyczne są skutki osobiste: spadek poczucia własnej wartości, rozpad więzi rodzinnych, depresja lub choroby somatyczne. Rozwiązanie problemu i długofalowa poprawa wiążą się z radykalną zmianą dotychczasowego stylu życia i zachowań dotyczących zdrowia. Jednak pierwszym krokiem w kierunku poprawy jest natychmiastowe przerwanie błędnego koła bólu i bezsenności. Im wcześniej to nastąpi, tym większe są szanse na wyraźną poprawę jakości życia.

Błędne koło bólu i bezsenności (3B)

• Irytacja i niemożność skoncentrowa-nia się w pracy.
• Spadek nasilenia bólu spowodowany próbą skoncentrowania się na obowiązkach.
• Działanie czynników zewnętrznych – zmniejszenie koncentracji.
• Rozluźnienie po pracy i ponowny nawrót silnego bólu.
• Zdenerwowanie bólem i obawa przed nieprzespaniem nocy.
• Stres i ból uniemożliwiają zapadnięcie w sen.
• Skutki nieprzespanej nocy.
• Poranny ból wywołany chorobą lub zmęczeniem.

Machanizm bezsenności

Bezsenność przewlekłą i jej związki z bólem można zrozumieć, poznając mechanizm powstawania bezsenności. Warunkują ją trzy czynniki:

• Predyspozycje – podatność i łatwość reagowania bezsennością na różne czynniki wyzwalające; może zwiększać się wraz z wiekiem lub pogarszającą się kondycją fizyczną i psychiczną.
• Czynniki wyzwalające – bodźce psychiczne, somatyczne i społeczne (stres i ból), które zaburzają sen i wywołują ostrą bezsenność.
• Czynniki utrwalające – behawioralne (niewłaściwe zachowania okołosenne) i poznawcze (lęk przed bezsennością), nasilające się wraz z przedłużającą się  bezsennością i prowadzące do bezsenności przewlekłej.

„Farmacja i Ja”, listopad 2009