Serwis farmaceutyczny
szukaj w farmacjaija.pl


Kardiologia

Miażdżyca tętnic kończyn dolnych

- 2012-04-06
Miażdżyca tętnic kończyn dolnych Powieksz
Miażdżyca naczyń tętniczych

Bradykardia

Termin „bradykardia”, jak wiele określeń w medycynie, pochodzi z greki i w dosłownym tłumaczeniu oznaczałby „wolnosercowość”....

Cytryna w herbacie

Herbata z cytryną jest niezdrowa. Bezpośrednim winowajcą uszczerbku na zdrowiu jest aluminium, które odkładając się na przykład w mózgu może prowadzić do choroby Alzheimera.

Angiografia

Angiografia to dość szeroki termin oznaczający badanie radiologiczne, a więc przy użyciu promieni rentgenowskich. Jego celem jest zobrazowanie...

Skleroza kojarzy nam się raczej z zaburzeniami pamięci, ale samo słowo, wywodzące się z greki, oznacza stwardnienie i dotyczy ścian naczyń tętniczych. Jednak miażdżyca, bo tak w języku polskim określa się chorobę naczyń tętniczych, ma wiele innych obrazów klinicznych.


Istnieje schorzenie, które w języku niemieckim nosi nazwę „choroba okien wystawowych”, a jeden z jego głównych objawów nazywa się chromanie przestankowe (łac. claudicatio intermittens). Chodzi o konieczność częstego zatrzymywania się w czasie marszu, co chorzy wykorzystują na niespieszne podziwianie wystaw mijanych sklepów.

Objaw ten zresztą bywa niewłaściwie diagnozowany, bo konieczność częstego przerywania marszu dotyka także chorych na serce, z dusznością w przebiegu chorób płuc, a także ze zwyrodnieniem stawów. Jednak „prawdziwe” chromanie przestankowe dotyczy choroby naczyń tętniczych i wywołane jest narastającymi w czasie marszu bólami nóg (chorzy określają je czasem „skurczami”), głównie łydek, czasem ud.

Patologia, o której mowa, to choroba tętnic obwodowych (ang. PAOD – Peripheral Artery Occlusive Disease), będąca jedną z postaci schorzeń wywołanych miażdżycą.


Przyczyny miażdżycy

Miażdżyca ma złożone przyczyny. Główną rolę odgrywają tu zaburzenia gospodarki lipidowej i stan zapalny, wtórnie dochodzi również do zaburzeń krzepnięcia, a skutkiem jest stwardnienie ścian naczyń tętniczych i zwężenie ich światła. Zdrowe ściany tętnic są elastyczne, co wspomaga przepływ krwi i stopniowo zamienia pulsacyjny przepływ w aorcie na bardziej płynny w drobnych naczyniach. Pierwszym objawem utraty „zesztywnienia” tętnic jest nadciśnienie tętnicze.

Już sama utrata elastyczności zwiększa opór falowy przepływu krwi i pogarsza jego warunki. W bardziej zaawansowanych stadiach dochodzi dodatkowo do formowania się płytek miażdżycowych, co zwęża światło tętnic od środka i jeszcze bardziej pogarsza przepływ. W schyłkowej fazie choroby tętnica staje się niedrożna i jeśli dany region ciała nie ma krążenia obocznego (patrz ramka na sąsiedniej stronie), dochodzi do martwicy niedokrwionych tkanek.


Stopnie choroby

W zależności od stopnia upośledzenia przepływu chorobę tętnic obwodowych dzieli się na cztery stadia (klasyfikacja według Fontaine’a):

  • I stopień jest w zasadzie bezobjawowy, ale badaniem da się wykryć upośledzenie przepływu,
  • II stopień charakteryzuje się właśnie chromaniem przestankowym, dzieli się go na stopień IIa, gdy ból występuje po przejściu powyżej 200 m, oraz IIb – poniżej 200 m,
  • III stopień to już dolegliwości w spoczynku (gdy chory leży),
  • IV stopień rozpoznajemy, gdy doszło do martwicy niedokrwionych tkanek.

Klasyfikacja ta jest już dosyć wiekowa (lata 50.), pochodzi z czasów, gdy nie było jeszcze powszechnie dostępnych metod obrazowania przepływu (USG dopplerowskie), więc trzeba było opierać się na kryteriach klinicznych, ale do dziś determinuje postępowanie lecznicze.
Choroby naczyń obwodowych najlepiej nie leczyć, tylko jej zapobiegać, bo zmiany raz powstałe są już nieodwracalne.

Czynniki ryzyka miażdżycy to przede wszystkim: otyłość, cukrzyca, brak ruchu, palenie tytoniu, hipercholesterolemia, nadciśnienie tętnicze, ale także predyspozycje genetyczne i niektóre zakażenia. O ile na geny i zakażenia większego wpływu nie mamy, o tyle zdrowa dieta, ruch i niepalenie tytoniu leżą jak najbardziej w naszej gestii. Koniecznie trzeba też właściwie i solidnie leczyć cukrzycę i nadciśnienie, jeśli już je mamy.


Leczenie miażdżycy

W samym leczeniu choroby tętnic obwodowych jednym z istotnych elementów terapii są ruch i interwencje dietetyczne, zwłaszcza w stadium II, gdzie oprócz nich stosuje się w zasadzie tylko leki przeciwpłytkowe (żeby nie dopuścić do zakrzepnięcia zwężonych naczyń). Chorzy muszą także uważać, żeby nie doprowadzić do niedokrwienia z ucisku, np. wkładając ciasne obuwie, oraz unikać zakażeń, urazów i przemrożenia stóp (niewłaściwie wykonywany pedikiur może u tych osób doprowadzić nawet do amputacji).

W stadiach bardziej zaawansowanych konieczne są już interwencje otwierające krytycznie zwężone lub zamknięte naczynia. Współcześnie metodą z wyboru jest plastyka balonowa tętnic, czasem z założeniem stentów. Jeśli leczenie tym sposobem nie jest możliwe, stosuje się leczenie chirurgiczne, zastępując zmieniony fragment naczynia przeszczepem (zwykle ze specjalnego tworzywa sztucznego) albo wykonując zespolenia naczyniowe omijające zwężone miejsce (pomostowanie, by--passy).

Do zespoleń omijających używa się zwykle własnej żyły chorego pobranej z nogi (żyła odpiszczelowa), ale często trzeba użyć materiałów sztucznych. U chorych niekwalifikujących się do żadnej z tych metod ze względu na ogólny stan zdrowia próbuje się czasami terapii fibrynolitycznej za pomocą rekombinowanego tkankowego aktywatora plazminogenu (także urokinazy lub streptokinazy), najlepiej podanego bezpośrednio do zakrzepu. Stadium IV choroby oprócz tego wymaga chirurgicznego leczenia martwicy, często metodą amputacji kończyny lub jej części.


Leczenie farmakologiczne

Oprócz opisanych wyżej metod rekanalizacji uszkodzonego naczynia (przywrócenia przepływu) w leczeniu przewlekłym stosuje się leki poprawiające przepływ krwi. Zaleca się w tym celu zwykle cilostazol lub pentoksyfilinę. Stosowane bywają prostaglandyny, l-karnityna. Oprócz tych leków konieczne jest leczenie i profilaktyka innych skutków miażdżycy, która jest przecież chorobą całego ciała, nie tylko kończyn.

W zapobieganiu zawałom serca i udarom mózgu oprócz kwasu acetylosalicylowego lub klopidogrelu ważną rolę wydają się mieć leki z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny, zaleca się je zwykle pacjentom z chorobą tętnic obwodowych, nawet jeśli na serce się nie skarżą. Zwykle poleca się też leczenie nieprawidłowej gospodarki lipidowej, współcześnie na ogół statynami. Zdrowa dieta, bogata w antyoksydanty, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, a uboga w cukier i tłuszcz, także sprzyja leczeniu.


Jak można zmierzyć przepływ?

Klasyczną metodą oceny sprawności tętnic kończyn dolnych był pomiar różnicy ciśnienia skurczowego na ramieniu, udzie i podudziu, dawniej „na palec”, później z użyciem „kieszonkowego dopplera”. Metoda ta do dziś jest stosowana jako przesiewowa. Ważną metodą obrazowania przepływu pozostaje arteriografia, czyli badanie kontrastowe tętnic, ale najpowszechniej stosowana jako badanie „pierwszej linii” jest ocena przepływu aparatem USG z użyciem efektu Dopplera.

Metoda ta mierzy wprawdzie tylko prędkość przepływu, ale obrazując również kształt i średnicę naczynia, daje wiarygodne dane o jakości przepływu krwi, ciśnieniu i oporach w nim panujących. Badanie jest przy tym nieinwazyjne, bezbolesne i bezpieczne

dr n. med. Grzegorz Górniewski

„Farmacja i Ja" kwiecień 2012

Komentarze czytelników (0)
« poprzedni Kardiologia (7 z 7)
« poprzedni Kardiologia (7 z 7)
  • Ostatnio dodane
  • Najczęściej czytane

Mapa farmaceutów

Masz aptekę,
hurtownię leków?
Dodaj swoją lokalizację
na naszej interaktywnej
mapie.

Wyślij e-kartkę...

swojej rodzinie,
znajomym, bliskim
i współpracownikom...
a może nam?
1 2