Kiedy ciężarna ma obrzęki

Kosmetyki w aptece: zakazane dla kobiet w ciąży

Skóra kobiet w ciąży jest bardzo wrażliwa, a niektóre składniki kosmetyków mogą być niebezpieczne dla płodu. W tym okresie nie należy...

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Wpływ alkoholu na organizm

Bywa, że alkohol etylowy jest częstym gościem w naszym organizmie. Czasem zbyt częstym. Jakie są skutki tych wizyt? Co powoduje metabolizm alkoholu...

Latem kobiety w ciąży często mają obwarzanki wokół kostek, a dłonie jak bochny chleba... To mogą być objawy zatrzymania wody w organizmie. Kiedy pojawi się pacjentka w ciąży z takimi objawami, warto wiedzieć, co może jej pomóc.

Z obrzękami w ciąży boryka się blisko trzy czwarte kobiet. W większości przypadków to zjawisko normalne i nie należy się tym niepokoić, zwłaszcza jeśli zmiany pojawiają się wieczorem lub po dużym wysiłku i znikają po nocnym odpoczynku. Najczęściej obrzęki dotykają kobiet w zaawansowanej ciąży – pod koniec drugiego trymestru i podczas trzeciego. Nasilają się tuż przed samym porodem.

Po co zbiera się woda?

Obrzęki (nazywane zastoinowymi) nie są błędem, lecz dowodem mądrości natury. Organizm przyszłej mamy gromadzi wodę po to, by być przygotowanym na narodziny dziecka. W czasie porodu może bowiem stracić dużą ilość krwi. Gdy tak się stanie, zgromadzona w tkankach woda szybko zostanie wchłonięta do naczyń krwionośnych, bez ryzyka utraty płynów ustrojowych. Warto też wiedzieć, że opuchlizna w czasie ciąży może wynikać ze zwiększonej objętości krwi (około 20%, czyli od 1 do 1,5 l), której potrzebuje łożysko. Kiedy powiększająca się macica uciska na żyły odprowadzające krew z nóg do serca, powstają obrzęki. Na szczęście to stan przejściowy. Po porodzie – od razu lub kilka dni później – nadmiar zostanie wchłonięty przez naczynia krwionośne, jak również wydalony w postaci potu i moczu.

Kurs pierwszej pomocy

Właśnie teraz, latem, do apteki pewnie zawita dużo pacjentek z tym problemem. Obrzękom sprzyja bowiem upał. Oto kilka sprawdzonych sposobów, które możesz podpowiedzieć pacjentce:

• Odpoczynek z lekko uniesionymi nogami, bo w ten sposób ułatwia się odpływ krwi; raz na jakiś czas należy zmienić pozycję, pomachać stopami. Warto układać się na lewym boku – powiększona macica nie uciska wtedy żyły głównej dolnej, znajdującej się po prawej stronie kręgosłupa i w efekcie nie powoduje zastoju krwi w nogach.
• Dobra pozycja ciała  – powstawaniu obrzęków sprzyja pozycja stojąca, więc należy jej unikać. Jeśli zaś pacjentka musi przez wiele godzin siedzieć (np. w pracy, za biurkiem), powinna trzymać stopy na podwyższeniu (może to być stosik książek). Nie wolno krzyżować nóg.
• Odpowiednia ilość płynów – należy pić minimum 2 l dziennie, najlepiej niegazowanej mineralnej wody, ale na jeden raz nie więcej niż 2 szklanki. Warto zrezygnować z kawy i herbaty.
• Dobrze skomponowane menu – koniecznie trzeba zmniejszyć ilość soli, bo jej nadmiar powoduje zatrzymanie wody w organizmie. Należy także jeść mniej wędlin, żółtego sera, kapusty i ogórków kiszonych.
• Odpowiednie obuwie – najlepiej na płaskich lub niewysokich (maks. 2 cm) obcasach, stopa powinna poruszać się swobodnie, dlatego najlepsze będą buty zawiązywane. Powinny być wykonane z przewiewnego naturalnego materiału. Należy unikać skarpetek z ciasną gumką.
• Zimne okłady  – warto je robić wieczorem, przed snem. Wystarczy na 15 minut zrobić chłodny kompres na łydki.

Preparaty z apteki

Pomocne będą specjalne rajstopy ściągające. Trzeba je wkładać rano, by krew nie zdążyła nagromadzić się wokół kostek. Do robienia chłodnych okładów przydadzą się pacjentce żelowe kompresy – wygodne w użyciu, bo chłodzi się je w lodówce lub zamrażalniku.

Dobre efekty w walce z obrzękami daje także stosowanie specjalnych maści lub żeli. Ważne, by były bezpieczne dla ciężarnych. Warto polecić pacjentce te, które mają pozytywną opinię Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie. Przykładem niech będzie Oceanic AA Żel na zmęczone i spuchnięte nogi. Zawiera wyciąg z kasztanowca, oczar wirginijski, alantoinę. Wyciąg z kasztanowca jest np. w żelu Elasti-Q Relax (w składzie również wyciąg z miłorzębu japońskiego, mentol i gliceryna). Uwaga! Kobiety w ciąży mogą używać maści z wyciągiem z kasztanowca, bo ich bezpieczeństwo udowodniono naukowo, jest tylko jedno małe „ale”. Wyciąg może niekiedy powodować zaburzenia ze strony układu pokarmowego po podaniu doustnym, dlatego kobiety w trzecim trymestrze ciąży powinny skonsultować się z lekarzem. Warto polecać chłodzące żele do nóg z miętą i kamforą (np. Aureven, Matern Program), które dają uczucie świeżości.

Dobre efekty przynosi zażywanie preparatów doustnych. Większość może być stosowana u kobiet w ciąży tylko w przypadkach konieczności, zawsze po konsultacji z ginekologiem.

Preparat Aflavic był testowany na zwierzętach i nie wykazywał działania teratogennego. Mimo że nie ma doniesień o szkodliwym działaniu na ludzi, ciężarne powinny zachować ostrożność. Na obrzęki można polecić także leki homeopatyczne – tabletki lub krople na opuchnięte nogi Lymphomyosot.

Apteczka ciężarnej:

1. Nexcare ColdHot, kompres żelowy;
2. AA Therapy Ja i Mama, żel na zmęczone i spuchnięte nogi;
3. Gehwol, balsam odświeżający i chłodzący;
4. Mustela 9 miesięcy, żel na zmęczone nogi.

Są, choć ich nie widać

Kiedy woda równomiernie rozkłada się w tkance podskórnej, możemy mieć do czynienia z tzw. obrzękami ukrytymi. O ich obecności może świadczyć gwałtowne przybieranie na wadze – więcej niż 0,5 kg na tydzień. Ciężarna może sama to sprawdzić, uciskając kość piszczelową w połowie podudzia. Jeśli wgłębienie utrzymuje się po kilku sekundach od puszczenia uścisku, to znak, że noga jest opuchnięta. Ten stan warto skonsultować z lekarzem.

Zespół cieśni nadgarstka

Kobiety w ciąży czasem uskarżają się na drętwienie i ból palców lub nawet całych dłoni. To może być objaw tzw. zespołu cieśni nadgarstka. Zatrzymanie wody w organizmie wywołuje obrzęk torebki stawowej nadgarstka, który uciskając nerwy, wywołuje mrowienie, drętwienie i ból, promieniujący nawet do ramienia. Objawy mogą nasilać się w nocy, zwłaszcza po dniu, w którym pacjentka nadmiernie obciążała nadgarstki. Mijają samoistnie i nie wymagają leczenia. Ulgę może przynieść zażywanie preparatów z witaminą B6 oraz magnezem.

Dr n. med. Lech Medard: Bądź czujna - nie zawsze można je bagatelizować

To prawda, obrzęki mogą być normalną ciążową dolegliwością (szczególnie w zaawansowanej ciąży i w czasie upałów). Łatwo  zaobserwować je samemu. Gdy uciśnie się obrzękniętą część ciała, powstaje dołek, który po krótkiej chwili znika. Czasem jednak obrzęki mogą być symptomem groźnego powikłania ciąży – zatrucia ciążowego (gestozy). Wtedy obrzęki nie ustępują po wieczornym odpoczynku, a ciężarna odczuwa także inne dolegliwości. Te objawy trzeba skonsultować z lekarzem. W przypadku gestozy badanie moczu wykazuje białkomocz, ciężarna ma dodatkowo nadciśnienie.

autor: Marta Nowik

„Farmacja i Ja”, lipiec/sierpień 2010