Kosmetyki w aptece: zakazane dla kobiet w ciąży

Skóra kobiet w ciąży jest bardzo wrażliwa, a niektóre składniki kosmetyków mogą być niebezpieczne dla płodu. W tym okresie nie należy eksperymentować z kosmetykami i zabiegami oferowanymi w gabinetach, aby nie zaszkodzić ani sobie, ani dziecku.

Teoretycznie kosmetyk nie powinien mieć działania ogólnego, a jego składniki nie powinny się przedostawać do krwiobiegu – niestety, bywa inaczej, co rodzi potencjalne zagrożenie dla rozwijającego się płodu. Farmaceuta powinien być więc przygotowany na udzielenie fachowej porady kosmetycznej ciężarnej pacjentce.

Preparaty kosmetyczne dla kobiet w ciąży powinny być odpowiednio recepturowane,  hipoalergiczne, najlepiej bezzapachowe – o nieskomplikowanym składzie. Eksperci z Unii Europejskiej sporządzili spis składników, które nie są wskazane w liniach kosmetyków przeznaczonych dla kobiet w ciąży i karmiących, są to m.in.: hormony, retinoidy, estradiol, algi, alkohol, kofeina i kwas kojowy. Dlatego doradzając ciężarnej, należy przede wszystkim bardzo uważnie przestudiować skład kosmetyku.

W domu

Kosmetyki zawierające witaminę A oraz jej pochodne: retinol (forma alkoholowa witaminy A), retinal, palmitynian lub octan retinolu i retinoidy, ze względu na teratogenne działanie witaminy A są niebezpieczne nawet podczas stosowania zewnętrznego i zakazane w ciąży. Niewskazane jest także stosowanie preparatów z kwasem salicylowym i jego pochodnymi, które są często zawarte w peelingach i kosmetykach na trądzik.

Składniki zapachowe, w tym olejki eteryczne, są czynnikami najbardziej alergizującymi, dlatego należy odradzać stosowanie kosmetyków mocno perfumowanych, szczególnie zawierających olejek bergamotkowy (przyśpiesza wytwarzanie melaniny w skórze i może powodować powstanie plam), olejek rozmarynowy, jaśminowy, pietruszkowy i tymiankowy. Kremy i peelingi zawierające w dużym stężeniu (powyżej 5%) kwasy owocowe (AHA), szczególnie kwas glikolowy, nie są polecane kobietom w ciąży ze względu na właściwości podrażniające i alergizujące.

Ze względów etycznych nie są prowadzone szczegółowe badania na kobietach w ciąży, dlatego szkodliwe działanie niektórych składników na rozwijający się płód nie jest w pełni udowodnione. Ale takie składniki jak: kwas azelainowy (składnik preparatów przeciwtrądzikowych i wybielających skórę), heksachlorofen, który działa bakteriostatycznie i przeciwgrzybiczo, oraz olejek wintergreen (gauteriowy) nie powinny znajdować się w kosmetykach dla kobiet w ciąży.

Należy zwrócić uwagę także na triclosan (związek przeciwdrobnoustrojowy), formaldehyd (konserwant) oraz ftalany – używane jako rozpuszczalniki i plastyfikatory. Ftalany (głównie ftalan dietylowy) są obecne w perfumach, de-zodorantach, lakierach do paznokci, piankach i lakierach do włosów. Kosmetyki wolne od tych składników są znacznie bezpieczniejsze, mniej podrażniają i alergizują.

W gabinecie

Warto przypomnieć pacjentce, że w pierwszym trymestrze ciąży niewskazane są żadne zabiegi pielęgnacyjne na ciało, zabiegi liftingujące i przeciwzmarszczkowe (anti-aging), które bazują na retinolu i silnie działających substancjach, oraz zabiegi przeciwtrądzikowe.

Ciąża jest przeciwwskazaniem do wykonywania wszelkich zabiegów wymagających stosowania prądów, takich jak np. jonoforeza, sonoforeza i galwanizacja. Należy zapomnieć także o zabiegach przy udziale ultradźwięków (peeling kawitacyjny, zabiegi wyszczuplające), elektrolizie (zamykanie rozszerzonych naczynek), epilacji (usuwanie nadmiernego owłosienia) oraz darsonwalizacji.

Prąd przenikający przez organizm może mieć negatywny wpływ na rozwijający się płód.

Niewskazane są zabiegi medycyny estetycznej, wypełnianie zmarszczek botoksem, likwidacja przebarwień i blizn. Nie powinno się też wykonywać okładów rozgrzewających obejmujących całe ciało, masażu rozgrzanymi kamieniami, depilacji za pomocą ciepłego wosku oraz zabiegów silnie złuszczających, eksfoliacji (zwłaszcza za pomocą stężonych kwasów owocowych).

Masaż to zabieg, z którego mogą skorzystać kobiety w ciąży, ale tylko po spełnieniu kilku warunków. Ważne jest ułożenie ciała kobiety (najlepiej na lewym boku) i ochrona jej brzucha. Należy unikać ugniatania i rozcierania oraz masażu piersi. Przed wizytą u masażysty warto zasięgnąć opinii lekarza.

Niewskazane są również zabiegi laseroterapii, naświetlania lampami emitującymi promieniowanie UV (np. lampą kwarcową), które mogą powodować plamy pigmentacyjne, tzw. ostudę. Sauna, gorące kąpiele, zawijania błotne i inne zabiegi ciepłoterapii stosowane na całe ciało mogą negatywnie wpływać na rozwój płodu, zwłaszcza w pierwszym trymestrze ciąży.

Zabronione są wszystkie zabiegi wyszczuplające, drenujące i detoksykujące (guam, zabieg endermologii, drenaż limfatyczny). Powodują one przekrwienie i przegrzanie skóry oraz podwyższenie ciśnienia krwi. Nie należy także poddawać się zabiegom pielęgnacyjnym z maskami algowymi (ze względu na dużą ilość jodu), kawowymi (kofeiny) lub borowinowymi (kwasów hamusowych) nakładanymi na duże powierzchnie ciała (substancje aktywne z masek mogą wnikać do krwiobiegu).

Nie ma potwierdzonych doniesień naukowych dotyczących stosowania farb do włosów przez kobiety ciężarne, lepiej jednak do farbowania wybierać preparaty na bazie wyciągów ziołowych, pozbawione amoniaku i rezorcyny (silne działanie uczulające). Należy także odradzić pacjentce zabieg trwałej ondulacji.

Doradzając pacjentce w ciąży preparaty kosmetyczne, pamiętajmy, że powinny one być hipoalergiczne, najlepiej bezzapachowe, o nieskomplikowanym składzie.

Zabiegi bezwzględnie zabronione w ciąży

• makijaż permanentny
• tatuaż (także z henny)
• laseroterapia
• krioterapia
• sauna
• solarium
• magnetoterapia
• głębokie peelingi

Przydatne kosmetyki:

FlosLek, hipoalergiczny preparat do pielęgnacji brodawek sutkowych dla kobiet w ciąży i po porodzie.
Weleda, olejek na bazie migdałów do pielęgnacji piersi dla kobiet karmiących.
Eucerin, naturalny olejek pielęgnacyjny zapobiegający powstawaniu rozstępów.
Pharmaceris, balsam przeznaczony do intensywnej pielęgnacji ujędrniającej ciała (brzuch, biodra) już od pierwszych dni po porodzie.
Mustela, podwójnie działający krem przeciw rozstępom, zawierający krzem, mikroelementy i Sophora Japonica.
AA, krem przeciw rozstępom dla kobiet ze skórą wrażliwą i skłonną do alergii.
LE’MAADR, potrójnie działający krem przeciw rozstępom.

Agnieszka hubert
tech. farm., kosmetolog – technolog produktów kosmetycznych

„Farmacja i Ja" grudzień 2011

Przeczytaj również o pielęgnacji piersi i zapobieganiu rozstępom w ciąży.