Menopauza: czynniki psychologiczne

Menopauza oznacza poważną zmianę w życiu kobiety, podczas której pewne sfery życia dobiegają końca stwarzając miejsce na całkiem nowe możliwości.

Menopauza to okres w życiu kobiety, który, choć całkowicie naturalny, może przynieść wiele napięć. Powiązane z nim zmiany wpływają bowiem nie tylko na fizyczność i stan zdrowia kobiety, ale w dużej mierze także na jej samopoczucie i emocje. Menopauza to czas, w którym występuje ostatnia miesiączka, znacznie obniża się poziom hormonów – estrogenu i progesteronu.

Kończy się więc okres związany z potencjalnym macierzyństwem. Już kilka miesięcy, a nawet kilka lat przed ostatnią menstruacją cykle mogą być bezowulacyjne – kobieta nie może już wtedy zajść w ciążę. Choć menopauza i klimakterium to naturalny etap życia kobiety, zmiany, które ze sobą pociągają, często są trudne do zaakceptowania. Wiele kobiet potrzebuje w tym czasie wsparcia i zrozumienia najbliższych oraz troski i czułości partnera.

Menopauza, czyli zakończenie okresu potencjalnego rozrodu, spowodowana jest spadkiem poziomu estrogenów. W związku ze zmianami hormonalnymi następuje szereg zmian fizycznych w organizmie kobiety. Przede wszystkim zauważalne jest wiotczenie, suchość i utrata elastyczności skóry, co kobieta postrzega jako objaw starzenia się.

Brak estrogenów wpływa także na suchość pochwy, co może wiązać się z bolesnymi stosunkami. Menopauza może powodować problemy z pęcherzem moczowym, częste zapalenia i infekcje, a także trudność z utrzymaniem moczu w czasie nasilonego wysiłku, kaszlu lub kichania. Zmiany hormonalne wpływają na zaburzenia snu – mogą powodować bezsenność, częste wybudzenia w środku nocy lub budzenie się wczesnym rankiem.

Kobieta w tym okresie może czuć się wyjątkowo zmęczona, wyczerpana i rozbita. Trudne do zaakceptowania mogą być także nagłe uderzenia gorąca, przejściowe kłopoty z pełnym oddechem i nasilona potliwość (zwłaszcza nocą). Zmiany w poziomie hormonów powodują też przejściowe zmiany w funkcjonowaniu układu krążenia, które mogą objawiać się nierównomierną pracą serca, skokami ciśnienia, a co za tym idzie chwilowymi, choć często intensywnymi, bólami głowy.

Zamieszanie w emocjach

Choć objawów fizycznych jest wiele, czasem trudniejsze do zaakceptowania są emocjonalne następstwa menopauzy. Kobieta w okresie klimakterium może mieć problemy z kontrolowaniem uczuć, głównie gniewu i złości. U wielu kobiet pojawiają się stany lękowe, niepokój, czasem ataki paniki połączone z katastroficzną wizją przyszłości. Częste jest także znaczne obniżenie nastroju, nasilony smutek, poczucie beznadziei, płaczliwość. Wzrasta ryzyko depresji. Charakterystyczna dla menopauzy jest także labilność emocjonalna, trudna do przewidzenia huśtawka nastrojów, niezrozumiała nie tylko dla kobiety, ale także dla jej otoczenia.

Spadek hormonów może mieć także wpływ na zdolności poznawcze – powodować trudności z koncentracją uwagi, precyzyjnym formułowaniem myśli, pamięcią.

Okres menopauzy jest szczególnie trudny z tego względu, że kobieta musi jednocześnie znosić jego objawy oraz uporać się z poniesionymi „stratami”. Panie postrzegają się jako mniej wartościowe, mniej istotne w społeczeństwie, na rynku pracy, a nawet we własnej rodzinie lub związku. Czują, że w tym czasie tracą zbyt wiele.

Menopauza to czas żegnania się z własną płodnością, zdolnością do urodzenia dziecka, co dla wielu kobiet stanowi istotę kobiecości. Tym samym panie w okresie klimakterium uświadamiają sobie, że tracą na atrakcyjności jako kobiety, zaczynają się przenosić z grupy potencjalnych partnerek, przyszłych matek do grupy seniorek rodu, babć – zmieniają życiowe role. Dla wielu 50-latek ta myśl jest nie do zaakceptowania i niesie ze sobą niezwykle trudne emocje. Kobieta ma ponadto poczucie, że żegna się ze swoją młodością i atrakcyjnością seksualną, co negatywnie rzutuje na jej samoocenę.

Nowa treść

Zmiany związane z menopauzą są nieuniknione. Ich fizycznym, nieprzyjemnym objawom może zapobiec zastępcza terapia hormonalna. Nie sposób jednak uciec przed świadomością, że zaczyna się kolejny etap, gdzie bycie matką nie wypełnia życia w takim stopniu jak dawniej. Warto w tym czasie zastanowić się nad nową przestrzenią, którą zyskuje kobieta, gdy nie musi już być mamą w pełnym wymiarze, gdy dzieci zajęte są swoim życiem, kiedy nie trzeba już udowadniać swojej wartości w pracy, bo ma się już określoną pozycję.

Ten czas i energię warto spożytkować na to, na co dotychczas ich nie wystarczyło – dla siebie. Wiele kobiet w okresie przekwitania uświadamia sobie jak wiele rzeczy dotychczas odkładały na później, z jak wielu spraw rezygnowały dla dobra rodziny lub dzieci. Warto wykorzystać ten czas na aktywności, które przynoszą spełnienie. Być może jest to moment na rozwijanie zainteresowań i pasji.

Wiele pań korzysta w okresie przekwitania z grup rozwoju osobistego, uczestniczy w grupach wsparcia, kontaktuje się z terapeutami, którzy pomagają dostrzec potencjał w tym etapie życia. Konieczne jest także utrzymywanie satysfakcjonujących relacji z przyjaciółmi, spędzanie czasu z ludźmi, którzy napędzają do działania, dają energię, poddają świeże pomysły.

Można na menopauzę popatrzeć jako na czas, gdy kobieta już wielu rzeczy nie musi, ale wiele rzeczy może i potraktować go jako prezent. Dać sobie przyzwolenie na szukanie przyjemności w życiu, relaksowanie się i odpoczynek oraz podejmowanie działań, które nie muszą już być użyteczne i czynione na rzecz innych, ale mają przynosić radość i satysfakcję samej kobiecie.

Edyta Źółtowska psycholog

„Farmacja i Ja" grudzień 2011