Choroby podróżników

Wyjazdy mogą wiązać się z dolegliwościami lub chorobami. Wiele z nich można skutecznie zwalczać lub im zapobiegać.

Podczas podróży, zwłaszcza tych dalekich, najbardziej obawiamy się egzotycznych chorób zakaźnych. Jednak okazuje się, że najczęściej zapadamy na powszechne dolegliwości.

Biegunka w podróży

Badacze ze Szwecji ocenili, że około 49% ich rodaków podróżujących za granicę miało problem zdrowotny, a 14% nawet z dwóch powodów. Najczęściej była to biegunka (36%) oraz infekcje układu oddechowego (21%)1.

Zapobieganie biegunce w podróży polega przede wszystkim na przestrzeganiu higieny. W ciepłych egzotycznych krajach lepiej też unikać produktów mlecznych, napojów serwowanych z lodem oraz potraw, które przed spożyciem były długo przechowywane poza lodówką. Jeśli jednak już doszło do zakażenia, ważnym zaleceniem jest zastosowanie ścisłej diety i zwiększenie podaży płynów. Zalecenia różnych gremiów uwzględniają kilka grup terapeutycznych leków - od zapierających (np. chlorowodorek loperamidu), poprzez związki bizmutu, do antybiotyków, najczęściej z grupy fluorochinolonów.

Zaparty problem

Przed laty ukazało się inne doniesienie analizujące problemy zdrowotne w podróży. Oceniono ankiety od 11,8 tys. osób. Głównym problemem okazała się też biegunka (34%), ale na drugim miejscu znalazło się zaparcie (14%) i dopiero potem infekcje górnych dróg oddechowych (12%) oraz bezsenność (11%). Zatem zaparcia dotyczyły co siódmego podróżnego2.

Oprócz oczywistych i dobrze zbadanych przyczyn prowadzących do zaparcia w podróży (niska aktywność fizyczna i podaż płynów) można rozważyć także przyczyny psychogenne. Daleko od domu, bez gwarancji pełnego odizolowania i intymności, nasz organizm być może odpowiada na utrzymujący się w podświadomości stan napięcia, hamując ponad miarę niektóre czynności. Jeśli zaś podróż się przedłuża, a problemy z wypróżnieniem narastają, usprawiedliwiona będzie doraźna interwencja farmakologiczna. Bardzo dobrze sprawdzają się doustne preparaty pochodzenia roślinnego z sennozydami.

Tropikalne choroby

Wyjeżdżając w odległe zakątki świata, musimy także uważać na egzotyczne choroby zakaźne. Jedną z nich jest malaria. Występuje ona w ponad stu krajach strefy tropikalnej i subtropikalnej. Co roku zapada na nią około 220 mln ludzi, a narażonych na zakażenie zarodźcem przenoszonym przez komary jest miliard osób. Dogodne warunki ta choroba ma wszędzie tam, gdzie temperatura wynosi 16-33°C, a średnia wilgotność względna powietrza powyżej 60%.

Ważne zatem, by spać pod moskitierą i przyjmować profilaktycznie leki antymalaryczne. Prace nad szczepionką trwają, ale na razie bez sukcesu. Natomiast profilaktyka farmakologiczna powinna uwzględniać różną wrażliwość zarodźców na poszczególne leki. I tak chlorochina jest wciąż skuteczna w Ameryce Środkowej, ale najprawdopodobniej nie ochroni nas w Afryce. Wydaje się, że najskuteczniejszym lekiem w zapobieganiu malarii spowodowanej przez Plasmodium falciparum opornej na chlorochinę jest meflochina. Natomiast stosowana niekiedy w profilaktyce malarii doksycyklina ma szansę sprawdzić się jedynie w krajach azjatyckich, jak Birma, Kambodża i Laos.

Inną chorobą występującą dość często w ciepłym lub tropikalnym klimacie jest denga, którą powodują wirusy także przenoszone przez komary. Można się nią zarazić nie tylko w Afryce, ale także w Ameryce Południowej oraz np. w Iraku. Podobnie jak w przypadku wielu chorób wirusowych nie mamy tu skutecznego leku, pozostaje jedynie uważać na roznoszące ją komary.

Autor: dr n. med. Krzysztof Wojciechowski

„Farmacja i ja”, lipiec - sierpień 2009