Detoksykacja w wątrobie

Jersinioza - połączenie biegunki i innych dolegliwości

Bóle brzucha i biegunka zazwyczaj wydają się banalnymi dolegliwościami.  Niekiedy jednak nasilają się tak bardzo, że powodują podejrzenie o...

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Leczenie biegunki podróżnych

W chwili gdy marzenie o dalekiej podróży staje się rzeczywistością, ogarnia nas lęk, aby nic nie przeszkodziło spełnić mu się do końca. Co zrobić,...

Wątroba jest dla organizmu filtrem. To miejsce przetwarzania związków obecnychwe krwi, wchłoniętych do organizmu poprzez przewód pokarmowy, układ oddechowy i w mniejszym stopniu przez skórę.

W wątrobie odbywa się również metabolizm wielu „obcych” dla organizmu substancji przyjmowanych celowo, takich jak leki. W przemianie wszystkich związków, jakie dotrą do wątroby, biorą udział układy enzymatyczne, w które wątroba jest szczególnie bogata. Znanym przykładem skuteczności działania tego narządu jest efekt pierwszego przejścia, czyli zjawisko dezaktywacji niekiedy nawet ponad 90% przyjętej dawki leku już po pierwszym przejściu przez wątrobę.

Dynamika eliminacji czy neutralizacji substancji obcych z krążenia zależy od stopnia ich związania z białkami osocza, od wielkości przepływu krwi przez wątrobę i jej swoistych możliwości przeprowadzenia reakcji detoksykacji. Zbędne substancje są wydalane z organizmu z moczem lub z żółcią, a ścieżka wydalania zależy od cech fizycznych toksyn.

Dobrze rozpuszczalne w wodzie zazwyczaj są dość szybko wydalane z moczem lub do żółci, aby w ten sposób opuścić organizm z kałem. Z cząsteczkami lipofilnymi rzecz ma się inaczej. Ich cecha braku rozpuszczalności w wodzie sprawia, że eliminacja trwa dłużej, bo związana jest z przetwarzaniem w związki rozpuszczalne w wodzie, a przez to mniej aktywne biologicznie. Może zatem dochodzić do kumulacji, a przez to dłuższego i często niekorzystnego ich wpływu na procesy biochemiczne dziejące się w ustroju.

Reakcje I fazy

Polegają one na zależnej od specyficznych enzymów chemicznej modyfikacji cząsteczki związków, co odbywa się w reakcjach utleniania, redukcji, metylacji, dezaminacji i innych. Reakcje I fazy mogą mieć zmienną dynamikę, ponieważ enzymy za nie odpowiedzialne mogą podlegać indukcji, czyli zwiększać swoją obecność pod wpływem różnych substancji, np. etanolu, barbituranów. Mogą też być hamowane przez inne, np. przez disulfiram, cymetydynę, allopurinol. Także eliminacja dwóch różnych leków lub toksyn przez ten sam układ enzymatyczny (np. P-450) ma wpływ na czas eliminacji każdej z nich. Aktywność tych enzymów zmienia się z wiekiem pacjenta.

Reakcje II fazy

Polegają na wiązaniu powstałych w I fazie metabolitów z odpowiednimi resztami kwasów organicznych lub nieorganicznych, w wyniku czego powstają ich pochodne glukuronowe, siarkowe, taurynowe albo acetylowe. Z reguły pochodne te są mniej lipofilne niż ich prekursory, przez co łatwiej mogą być wydalone z moczem lub żółcią, a ponadto są pozbawione aktywności biologicznej.

Wiadomo, wątroba jest narządem, który ma zdolności regeneracyjne oraz wynikającą z tego stałą rezerwę czynnościową. Dopiero wysokie dawki substancji toksycznych lub długotrwałe narażenie na czynnik toksyczny są w stanie wywołać nieodwracalne zmiany w wątrobie i jej trwałe uszkodzenie. Powstająca w wyniku wymienionych zmian niewydolność wątroby zaburza w ten sposób wszystkie procesy dziejące się w organizmie, w jakikolwiek sposób związane z pracą wątroby.

Naturalne zjawiska detoksykacji zależą nie tylko od przepływu krwi czy osoczowego stężenia białek, głównie albumin, ale też od zasobów zredukowanego glutationu – niezwykle sprawnego neutralizatora wolnych rodników w wątrobie. Chroni to białka hepatocytów przed ich uszkadzającym wpływem, który może prowadzić nie tylko do unieczynnienia, ale też do martwicy pojedynczych komórek albo też większych obszarów w strukturze tego narządu.

Ilustruje to doskonale potrzebę hepatoprotekcji rozumianej nie tylko jako unikanie znanych toksyn (etanolu, składników dymu papierosowego itp.), ale właściwe postępowanie dietetyczne, często polegające na wzbogacaniu diety w odpowiednie składniki o znanym pozytywnym wpływie na wątrobę i jej funkcjonowanie.

dr n. farm. KATARZYNA ŻUROWSKA

„Farmacja i Ja" listopad 2011