Leczenie biegunki podróżnych

W chwili gdy marzenie o dalekiej podróży staje się rzeczywistością, ogarnia nas lęk, aby nic nie przeszkodziło spełnić mu się do końca. Co zrobić, by biegunka nie zepsuła nam egzotycznej wyprawy?

Problemów zdrowotnych w podróży trudno uniknąć. Badacze ze Szwecji ocenili, że około 49% ich rodaków podróżujących za granicę miało problem zdrowotny, w tym 14% miało kłopot z co najmniej dwóch powodów. Głównym problemem była biegunka (36%), w dalszej kolejności infekcje układu oddechowego [1].

Problem podróżujących

Termin „biegunka podróżnych" (travelers diarrhea) odnosi się do zaburzeń wypróżniania, które występują u osób podróżujących z kraju wysoko rozwiniętego do kraju rozwijającego się i nawet po krótkim pobycie w na obszarze takiego kraju.

Objawy biegunki podróżnych to wydalanie co najmniej 3 luźnych stolców na dobę, czemu zazwyczaj towarzyszy przynajmniej jeden z następujących objawów: kurczowe bóle brzucha (90%), nudności, wymioty lub gorączka (10%), gwałtowne parcie na stolec, zawroty głowy, domieszka krwi lub śluzu w kale (10%).

Groźni winowajcy

Uważa się, że za do 80% przypadków biegunki podróżujących odpowiedzialne są zakażenia bakteryjne. Według częstości izolowania są to szczepy: entrotoksyczne szczepy Escherichia coli (ETEC), Campylobacter, Salmonella, Shigella. Przyczyną, na szczęście rzadko występującą, biegunki wodnistej mogą być przecinkowce cholery, powodujące chorobę dawno już niewystępującą na szerszą skalę w naszym kraju. Wirusy enteropatogenne są odpowiedzialne za do 10% przypadków zachorowań, natomiast pierwotniaki (np. Gardia lamblia, entameba histolitica) odpowiadają za występowanie zaledwie kilku procent biegunek [2,3].

Jak leczyć biegunkę?

Leczenie ma na celu łagodzenie dolegliwości i zapobieganie powikłaniom głównie w postaci zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. Ważnym zaleceniem jest zastosowanie diety ścisłej i zwiększenie podaży płynów tak, aby nie dopuścić do odwodnienia

Zalecenia różnych gremiów uwzględniają różne grupy terapeutyczne leków od leków zapierających (np. chlorowodorek loperamidu), poprzez związki bizmutu do antybiotyków, najczęściej z grupy fluorochinolonów. Natomiast praktykę do pewnego stopnia odzwierciedlają wyniki dużego badania obserwacyjnego, w którym 2160 pasażerów linii lotniczych zapytano o sposoby leczenia biegunki podróżnych. Stwierdzono, że w tej grupie aż 927 osób stosowało loperamid jako jedyny lek, 235 loperamid z nifuroksazydem, a tylko 178 osób sam nifuroksazyd. Przy czym przeciętnie osoby stosujące loperamid powróciły do zdrowia po 2,4 dnia, natomiast osoby stosujące nifuroksazyd chorowały o prawie dobę dłużej (3,2 dnia). Osoby niestosujące leków miały objawy utrzymujące się przez 3,4 dnia [4].

Wydaje się, że najczęściej spotykanym zaleceniem jest zastosowanie w monoterapii chlorowodorku loperamidu, dla którego biegunka podróżnych jest w wielu krajach oficjalnie zarejestrowanym wskazaniem. Zmniejsza on liczbę wypróżnień nie tylko dlatego, że wpływa korzystnie na perystaltykę jelit, ale i zwiększa zwrotne wchłanianie wody. Co równie ważne w razie potrzeby może być stosowany jednocześnie z antybiotykami. Jeżeli występują też bóle brzucha, można również podać leki rozkurczające.

dr n. med. Krzysztof Wojciechowski

„Farmacja i Ja”, lipiec - sierpień 2008