Nożem w tłuszcz, czyli chirurgia bariatryczna

Leczenie otyłości jest trudne. Czy poza dietą są jeszcze inne skuteczne metody pozbycia się zbędnych kilogramów?

Choć wielu osobom udaje się schudnąć, utrzymanie niższej wagi ciała przez 2 lata od zakończenia odchudzania udaje się naprawdę nielicznym. Stąd wielu pacjentów desperacko poszukuje innych niż dieta metod walki z otyłością, rozważając też radykalny zabieg chirurgiczny.

To nie kosmetyka

Chirurgia bariatryczna, w przeciwieństwie do kosmetycznej liposukcji, ma na celu przebudowanie przewodu pokarmowego w celu trwałej zmiany sposobu odżywiania pacjenta lub dokonania takiej ingerencji w trawienie pokarmów, by zmniejszyć skutki przejadania się i aby organizm samodzielnie zużył nadmiar tłuszczu rozsianego w organizmie. Leczenie chirurgiczne jest skuteczne w walce ze znaczną otyłością, ale metoda ta - jak każda operacja - obarczona jest ryzykiem. W konkretnych przypadkach zabiegi takie są jednak wykonywane, ponieważ, mimo wszystko, ryzyko operacji jest mniejsze niż ryzyko wynikające z konsekwencji wystąpienia chorób będących skutkiem otyłości, choćby cukrzycy typu 2 i nadciśnienia.

Wskazania do operacji

W 2006 r. eksperci z European Association for Endoscopic Surgery sformułowali zasady chirurgicznego leczenia otyłości, które obszernie omówił ostatnio E. Stanowski [1]. Sprecyzowali w nich wskazania do poszczególnych metod chirurgicznych i opisali towarzyszące temu zagadnieniu problemy. Wnioski: do leczenia bariatrycznego mogą być kierowani dorośli, najlepiej nieprzekraczający 60 r.ż, u których BMI jest trwale większe od 40 lub osoby z BMI powyżej 35, o ile w ich przypadku otyłości już towarzyszą inne schorzenia. Sporadycznie dopuszczana jest do nich młodzież (12-18 lat). Przed zabiegiem pacjenci muszą być zbadani przez endokrynologa, dietetyka, fizykoterapeutę, psychiatrę lub psychologa. Ci ostatni są potrzebni, by pacjent zrozumiał cel i zasady leczenia, jego skutki, związane z nim ryzyko i uciążliwości. Jest to na tyle istotne, że pacjenci nieakceptujący takich problemów nie mogą być kwalifikowani do zabiegu. Niektórzy specjaliści odradzają też operowanie pacjentów obciążonych zaburzeniami osobowości.

Problemy „po"

Niektórzy chirurdzy zalecają w czasie operacji bariatrycznej jednoczesne usunięcie pęcherzyka żółciowego - bez względu na to, czy zawiera on złogi, czy nie. Doświadczenie bowiem uczy, że ok. 10% operowanych ma wkrótce objawową kamicę żółciową. Alternatywą jest długotrwałe stosowanie kwasów żółciowych. Innym problemem u pacjentów, którzy wskutek operacji chudną, jest nadmiar skóry w okolicy brzucha, ud i ramion, co zazwyczaj wymaga tzw. plastyki.

Rodzaje operacji bariatryczych

1. Operacje ograniczające przyjmowanie pokarmów - restrykcyjne:
   • przeszycie pionowe żołądka (vertical banded gastroplasty - VGB),
   • założenie przewiązki na żołądek (laparoscopic adjustable gastric banding - LAGB),
   • prawie całkowite wycięcie żołądka wzdłuż krzywizny mniejszej (sleeve gastrectomy - SG);
2. Operacje wyłączające część drogi pokarmowej z trawienia:
   • wyłączenie żółciowo-trzustkowe (bilio pancreatic diversion - BPD),
   • ominięcie dwunastnicy (duodenal swich);
3. Operacje restrykcyjno-wyłączające:
   • ominięcie żołądkowo-jelitowe (Roux-Y-gastric bypass - RYGB).

dr n. med. Krzysztof Wojciechowski

„Farmacja i Ja”, październik 2008