Okaleczenie, które ratuje życie

Konieczność poddania się okaleczającemu zabiegowi nie zawsze jest życiową porażką. Czasami staje się ratunkiem, szczęściem w nieszczęściu, ceną za ocalenie wartości najwyższej. Życia.

Wśród schorzeń przewodu pokarmowego są takie, których przebieg jest powolny i postępujący, a rokowania niekorzystne. Dotyczy to pewnego rodzaju chorób zapalnych jelit, których podłoże nie jest znane, a leczenie objawowe. Ta niepewność co do przyczyny znajduje odzwierciedlenie w ich nazwie: nieswoiste choroby zapalne jelit. Zalicza się do nich chorobę Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa) i tzw. mikroskopowe zapalenia jelit . O ile rokowanie w tych ostatnich jest dobre, o tyle choroba Crohna czy colitis ulcerosa wymagają od pacjentów hartu ducha.

Codzienne kłopoty

Przebieg przewlekłego zapalenia jelita z reguły wiąże się z uporczywą biegunką. Może ona występować w okresie zaostrzenia choroby albo - u najciężej chorych - utrzymywać się stale. To właśnie ten objaw uniemożliwia normalne funkcjonowanie. Praca, nauka, każde wyjście z domu - musi uwzględniać miejsca, gdzie po drodze można skorzystać z toalety.

Uporczywość objawów jest tylko jednym ze zmartwień. Z medycznej obserwacji wiadomo, że przewlekłość procesu zapalnego w jelicie grubym często prowadzi do zaburzeń w strukturze komórkowej błony śluzowej, które z kolei mogą niebezpiecznie ewoluować w kierunku nowotworu. Najbardziej zagrożeni są ci, którzy chorują długo, zazwyczaj od dzieciństwa, oraz osoby z dużym zakresem zmian, czyli obejmującym całe jelita lub ich większość.

To ryzyko rozwoju choroby jest źródłem poczucia zagrożenia pacjenta. W takiej sytuacji tylko wykonywane systematycznie badania endoskopowe, w czasie których pobierane są wycinki do badania mikroskopowego dają szansę na wykrycie niekorzystnej ewolucji komórek w jej wczesnym okresie i zaplanowanie radykalnego zabiegu. A ponieważ wrzodziejące zapalenie jelita grubego toczy się w obrębie błony śluzowej tylko tego odcinka przewodu pokarmowego, usunięcie go może oddalić ryzyko rozwinięcia się nowotworu.

Życie z wyłonioną stomią

W większości przypadków usunięcie jelita grubego wiąże się z wyłonieniem stomii, czyli wyprowadzeniem końcówki jelita na powierzchnię brzucha i utworzeniem brzusznego odbytu. Na szczęście perspektywa takiego leczenia operacyjnego dotyczy tylko około 10-15% pacjentów z colitis ulcerosa.

U niektórych pacjentów zamiast stomii wykonuje się zespolenie jelitowe, tzw. J-pouch, czyli wewnętrzny zbiornik skonstruowany operacyjnie z fragmentu jelita cienkiego i przyłączany do odbytu. Można go zastosować tylko u osób, u których oszczędzono odbyt, ponieważ nie może on funkcjonować bez udziału mięśni zwieraczy.

Natomiast wykonanie stomii jest zabiegiem kończącym historię objawów jelitowych w colitis ulcerosa. Moim pacjentom staram się wyjaśnić, że jest to cena za uratowanie wartości najwyższej, jaką jest ich życie. Zazwyczaj jednak trudno jest wzbudzić w człowieku takie przekonanie przed zabiegiem wykonywanym planowo, na który trzeba wcześniej wyrazić zgodę. Zwykle proces dojrzewania do tej decyzji trwa dosyć długo, a pacjent próbuje opanować w sobie poczucie dojmującej straty.

W sumie jednak, co mogłem osobiście obserwować wielokrotnie, odmiana losu po zabiegu jest tak duża, tak bardzo przeważają korzyści, że w zasadzie wszyscy moi pacjenci, którzy jej doświadczyli, uznają, że po operacji ich życie jest o wiele bardziej komfortowe i bezpieczne.

Dla tych zmęczonych chorobą osób, które doświadczyły lęku przed rakiem, poddanie się temu zabiegowi było prawdziwym szczęściem w nieszczęściu.

O przebytym zawale rozmawia się nawet przy kawie. A o chorobie jelit?

dr n. med. Krzysztof Wojciechowski

„Farmacja i ja”, maj 2008