Uzdatnianie wody w warunkach ekstremalnych

Nie wszędzie jest kran z wodą. Nie każdy potok górski jest krystalicznie czysty. Jak zatem w warunkach ekstremalnych uzdatnić wodę niezbędną do życia?

Im dalej od lotniska, osad ludzkich i asfaltowej drogi, tym trudniej o dostęp do zdobyczy cywilizacji. O ile nocleg można znaleźć pod namiotem, a obiad przygotować z zabranych ze sobą konserw, o tyle wody pitnej nie da się zastąpić. Kiedy po kilku dniach kończą się nam jej zapasy, pojawia się pytanie - co dalej?

Bakterie, pierwotniaki i przywry

Nawet czyszczenie zębów lub jedzenie owoców mytych z użyciem zanieczyszczonej wody może być powodem poważnych chorób. Bytujące w niej bakterie (np. Sallmonela, E.coli, Vibrio cholerae), pierwotniaki (Amaeba, Gardia lamblia) lub przywry mogą spowodować biegunkę zakaźną. Przebiega ona nie tylko z wieloma wypróżnieniami w ciągu doby, lecz także gorączką, bólami brzucha i odwodnieniem.

Zasadą długich wypraw powinno być stosowanie tylko wody zdatnej do picia. Jak długo to możliwe, należy zaopatrywać się w lokalnych sklepikach w wodę butelkowaną i używać jej nie tylko do picia, ale także do mycia zębów i płukania spożywanych na surowo owoców.

Nieskuteczne gotowanie

O ile można umyć owoce w wodzie z butelki, to już nie sposób korzystać z niej do mycia i płukania naczyń po posiłku przygotowanym w warunkach biwakowych. Przydatne bywa wówczas uzdatnienie wody ze strumienia lub studni. Jest to konieczne, gdyż domostwa porozrzucane wzdłuż szlaku z całą pewnością nie są skanalizowane w znany nam europejski sposób. Zatem potoki górskie nawet w Himalajach należy traktować jako zawierające wodę potencjalnie zanieczyszczoną.

Problem uzdatniania można rozwiązać poprzez jej gotowanie. Musi ono jednak trwać wystarczająco długo - kilkanaście minut. Poza tym na dużych wysokościach, gdzie panuje niższe ciśnienie atmosferyczne, temperatura wrzenia wody jest niższa, a tym samym skuteczność tej metody na pozbycie się opornych toksyn bądź form przetrwalnikowych bakterii maleje.

Chlorem go, chlorem!

Alternatywą na pozyskanie wody nadającej się do picia jest jej odkażanie poprzez dodanie do niej związków o silnych właściwościach utleniających. Mogą to być związki chloru, srebra lub jodu - w postaci tabletek (w blistrach lub fiolkach) lub w płynie. Konieczne jest nie tylko dodanie ich we właściwych proporcjach do wody, ale też odczekanie odpowiednio długiego czasu, zazwyczaj około 30 minut, aby efekt ich działania w postaci unieszkodliwienia zdecydowanej większości chorobotwórczych mikroorganizmów mógł zaistnieć.

Niestety środki te zmieniają zazwyczaj smak wody, a np. związki jodu nie są obojętne dla funkcji tarczycy, szczególnie u osób z różnymi odmianami jej nadczynności. Trzeba też pamiętać, że odkażanie wody nie usuwa zanieczyszczeń chemicznych przedostających się do zbiorników wodnych z pól uprawnych lub z gospodarstw hodowlanych.

Filtr prawie doskonały

Sprawdzoną metodą pozyskania pitnej wody jest użycie specjalistycznych urządzeń zawierających zestaw filtrów ceramicznych, które uważane są za skuteczniejsze od węglowych. Posiadają one tak małe pory, że woda po przefiltrowaniu jest niemal jałowa. Przepływa ona przez pory o średnicy ok. 0,2 mikrona. W niektórych modelach wkład dodatkowo wzbogacony jest związkami srebra, co oprócz filtracji daje efekt oksydacyjny.

dr n. med. Krzysztof Wojciechowski

„Farmacja i Ja”, wrzesień 2008