Bądź spokojna mamo

Stres jest czynnikiem predysponującym do rozwoju chorób - to prawda, którą zna każdy. Ale już nie każdy zastanawia się nad tym, jakie są konsekwencje dla potomstwa kobiet, które doświadczyły stresu w czasie ciąży. A niestety mogą to być następstwa trwałe i bardzo poważne.

Najnowsze doniesienia z prasy medycznej wskazują, iż stres oraz problemy emocjonalne matek w czasie ciąży powodują 4-, 5-krotnie większe szanse urodzenia dziecka, które nadmiernie płacze. Niepokój, wyrażający się intensywnym płaczem, obserwowano szczególnie u noworodków tych matek, u których wystąpiło kilka czynników stresogennych, takich jak: objawy depresji, lęk, obawy przed macierzyństwem albo utrata pracy.

Zaburzenia snu noworodków

Zaburzenia snu, mierzone ilością wybudzeń w ciągu nocy oraz występowaniem przynajmniej jednego z siedmiu typowych zaburzeń snu, np. koszmarów nocnych, niechęci do kładzenia się spać czy kłopotów z zaśnięciem, obserwowano u noworodków matek, które w ciąży cierpiały na depresję lub doświadczyły stresu. Zaburzenia snu utrzymywały się u tych dzieci nawet do 30. m.ż. pozałonowego.

Stres matek, zwłaszcza we wczesnym okresie ciąży, może negatywnie wpływać na rozwój mózgu płodu, co odzwierciedla się późniejszym niższym potencjałem intelektualnym (IQ średnio o około 10 punktów poniżej przeciętnej) oraz zaburzeniami mowy u wieku wczesnodziecięcym.

Ryzyko schizofrenii

Badacze z uniwersytetu w Manchesterze wykazali, że kobiety, które na początku ciąży przeżywają bardzo silny stres, o 67% częściej rodzą dzieci chorujące potem na schizofrenię. Wnioski takie oparto na analizie danych 1,38 mln Duńczyków, urodzonych w latach 1973-1995. Za silny stres uznano śmieć lub ciężką chorobę kogoś z bliskiej rodziny w czasie ciąży bądź też bezpośrednio przed nią. Prawidłowość ta dotyczyła wyłącznie rodzin, w których w przeszłości nie występowały choroby psychiczne.

Programowanie płodowe

Związek między środowiskiem, w jakim rozwija się płód, i jego późniejszym życiem próbuje tłumaczyć tzw. teoria programowania płodowego. Zgodnie z nią, pewne czynniki środowiskowe mogą zakłócać kluczowe etapy w rozwoju mózgu i innych narządów nienarodzonego dziecka, w ten sposób determinując jego podatność na rozwój różnych problemów zdrowotnych w przyszłości. Wyniki badań naukowych przeprowadzonych w ciągu ostatnich 15 lat wykazały, że choroby układu krążenia, cukrzyca typu 2 i osteoporoza mają związek z małą urodzeniową masą ciała i następującym później „skokiem wzrostowym". Obserwacje te doprowadziły do postawienia tezy, że patologie te są wynikiem adaptacji płodu do warunków niedożywienia wewnątrzmacicznego oraz że trwale zmieniają jego metabolizm i modulują procesy fizjologiczne. Podobnie z badań wynika, że stres powodujący wzrost poziomu hormonów, takich jak kortyzol, może zakłócać formowanie się mózgu dziecka.

lek. med. Agnieszka Szumska-Olczak

„Farmacja i Ja”, czerwiec 2008