In vitro

Nagroda Nobla za in vitro

Nowe zastosowania szczepionek

Najczęściej na hasło: szczepionka, odpowiadamy - grypa. Jednak współczesne zastosowanie szczepionek nie ogranicza się tylko do walki z infekcjami....

Jesienne przeziębienia

Ze statystyk wynika, że corocznie w okresie jesiennym co czwarty Polak łapie przeziębienie

Nadwrażliwość na leki

Alergia na leki to złożony problem obejmujący wiele dyscyplin medycznych. Jest to jedna z postaci niepożądanego działania leku, a jej wystąpienie...

Tegoroczną Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii otrzymał Robert Geoffrey Edwards. 85-letni dziś Brytyjczyk opracował metodę, która zrewolucjonizowała leczenie niepłodności, mowa oczywiście o technice zapłodnienia pozaustrojowego.

Pierwsze dziecko poczęte metodą in vitro urodziło się 28 lipca 1978 r. Dziś jest ich ponad cztery miliony. Zapłodnienie pozaustrojowe, które stosuje się tylko wtedy, gdy wyczerpano arsenał dostępnych metod zajścia w ciążę, jest dla niepłodnych par ostatnią szansą na posiadanie potomstwa.

In vitro to metoda leczenia niepłodności polegająca na zapłodnieniu poza organizmem kobiety. Wykorzystując działanie hormonów podwzgórzowych i przysadkowych wywołuje się w jajnikach dojrzewanie kilku do kilkunastu komórek jajowych, które są aspirowane, a następnie zapładniane odpowiednio przygotowanym nasieniem. Pobranie komórek jajowych to najbardziej inwazyjna część  procedury. Wykonuje się ją za pomocą laparoskopu w znieczuleniu ogólnym. Jeżeli proces przebiega pomyślnie, komórki dzielą się prawidłowo i powstaje zarodek, po  odpowiednim czasie inkubacji dokonuje się transferu zarodka (zwykle kilku) do jamy macicy. Potem decyduje już natura.

Jakie powikłania

Ciąża przy zapłodnieniu in vitro znacznie częściej jest ciążą mnogą, co zawsze zwiększa ryzyko chorób zarówno u matki, jak i u dziecka. Do najczęstszych powikłań należy poronienie samoistne, którego ryzyko jest o 20–35% wyższe niż w przypadku ciąż naturalnych. Często dzieci rodzą się przedwcześnie, co może być przyczyną poważnych chorób występujących tuż po urodzeniu.

Do dziś nie znamy jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, czy manipulacje na etapie łączenia komórek płciowych oraz we wczesnych etapach rozwoju zarodka przyczyniają się do zwiększenia występowania wad rozwojowych. Z badań nad dużymi grupami wynika, że ryzyko wad wrodzonych, rozpoznawalnych do ukończenia pierwszego roku życia, jest wśród tych dzieci o 30-40% wyższe. Oczywiście przyczyną zjawiska może być nie tylko sama technologia, ale również wyłączenie naturalnej selekcji lub patologia, która jest przyczyną niepłodności rodziców. Są to problemy i obserwacje, które wymagają dokładnych badań i weryfikacji.

Proces witryfikacji

Tegoroczna Nagroda Nobla wywołała sprzeciw wielu środowisk, zwłaszcza katolickich, a przyczyną protestu jest przede wszystkim proceder zamrażania niewykorzystanych zarodków. Z jednej strony, dzięki opracowaniu procedury mrożenia zarodków stworzona została dodatkowa szansa na uzyskanie ciąży bez konieczności poddawania się powtórnie pełnej procedurze zapłodnienia in vitro (w zasadzie unika się kolejnych punkcji jajników). Z drugiej natomiast, w przypadku powodzenia pierwszej próby i nierzadko urodzenia kilkorga dzieci, kolejnych zapłodnień z wykorzystaniem zamrożonych zarodków może już nie być. Rozwiązaniem tego problemu może być witryfikacja, czyli zeszklenie w procesie szybkiego zamrażania komórek; tak szybkiego, że w jego przebiegu nie dochodzi do wytrącenia się kryształków lodu, które mogą uszkadzać struktury komórek. Szansa na przeżycie komórek sięga 95%. Ewentualne niszczenie zamrożonych komórek jajowych, z uwagi na to, że są to komórki samodzielne i ewentualnemu zniszczeniu nie podlegają zarodki (a więc ludzkie życie), nie budzi wątpliwości natury etycznej.

Wielkim dokonaniem prof. Roberta Edwardsa było nie tylko pierwsze zapłodnienie pozaustrojowe ludzkiej komórki jajowej, ale również, a może przede wszystkim rozpowszechnienie swoich dokonań wśród naukowców i lekarzy. Dzięki temu metoda jest stale udoskonalana. Stała się mniej inwazyjna, bezpieczniejsza i skuteczniejsza.

Kiedy stosować zabieg

Wskazaniem do wykonania zabiegu in vitro są:

• niedrożne jajowody lub ich wrodzony brak,
• rozległa endometrioza niepoddająca się leczeniu,
• zaburzenia hormonalne (brak jajeczkowania),
• obniżone parametry nasienia mężczyzny w stopniu praktycznie uniemożliwiającym kobiecie zajście w ciążę drogą naturalną,
• niepłodność idiopatyczna, analiza przeprowadzonych badań nie pozwala na ustalenie przyczyny niepłodności.

lek. med. Agnieszka Szumska-Olczak

"Farmacja i Ja", grudzień 2010