Informacja o diecie zapisana w genach

Informacja o diecie w genach

Telefon dla niesłyszących

Mimo że od skonstruowania pierwszego telefonu minęło ponad 130 lat, do dzisiaj osoby niesłyszące nadal nie mogą w pełni korzystać z dobrodziejstw...

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Choroba wysokościowa

Wspinaczka wysokogórska stała się jedną z form spędzania wolnego czasu dla ludzi lubiących wyzwania. Aby było to zajęcie bezpieczne, konieczna jest...

Zdrowa dieta nie dla każdego jest taka sama. Dlaczego? Ponieważ informacje o optymalnym sposobie odżywiania są zapisane w naszych genach. Naukowcy uczą się je odczytywać.

Niemal co miesiąc i to nie w kolorowej prasie, a w zupełnie poważnych, naukowych pismach pojawiają się informacje o dobroczynnym wpływie poszczególnych składników diety na organizm ludzki. Dowiadujemy się, że substancje zawarte w owocach borówki amerykańskiej mogą zapobiegać zbyt wysokiemu ciśnieniu tętniczemu. Codzienne picie soku z wiśni pomaga na bezsenność i przyspiesza zasypianie². Spożywanie migdałów może zmniejszyć odporność na insulinę i obniżyć poziom złego cholesterolu u osób ze stanem przedcukrzycowym².

Tylko czy zawsze? Dziś już wiadomo, że nie da się stworzyć uniwersalnej diety dla wszystkich. Czasy prostych recept na sukces, na skuteczny lek, na zdrową dietę odchodzą do lamusa. Każdy z nas jest inny – do niedawna uważało się, że z powodu różnic genomu– i co innego jest dla niego dobre. Żeby nie było zbyt prosto, przyczyn inności też jest dużo więcej, niż przypuszczano.

Czym się zajmuje epigenetyka

Badaniem zmienności, która nie zależy od pierwotnej sekwencji DNA, zajmuje się epigenetyka – jedna z najszybciej rozwijających się dziedzin genetyki; m.in. wyjaśnieniem wzajemnego oddziaływania na siebie substancji zawartych w pokarmach i genów. Okazuje się, że w żywności znajduje się ogromna ilość substancji, które mogą nasilać ekspresję lub wyłączać poszczególne geny. W epigenetyce żywienia można wyróżnić dwa nurty badawcze. Jeden zajmuje się opisaniem ogólnego wpływu substancji pochodzących z żywności na funkcjonowanie genomu, drugi określeniem osobniczej odpowiedzi człowieka na wybrane związki. Już dziś znane są niektóre zależności pomiędzy dietą i genami. Kilkakrotnie na łamach „Farmacji i Ja” pisaliśmy o niskiej zachorowalności na raka piersi i gruczołu krokowego wśród Azjatów, tj. w populacji, która spożywa dużo soi. Zjawisko to tłumaczono obecnością w soi specyficznych związków chemicznych, które blokują receptory estrogenowe i uniemożliwiają wiązanie się z nimi silniej działających naturalnych estrogenów. To jednak nie cały mechanizm.

Obecnie wiadomo, że zawarte w soi białko – lumazyna – podwyższa aktywność ponad 100 genów w gruczole krokowym3. Wśród nich są takie, które inicjują naprawy uszkodzonego DNA oraz proces apoptozy, czyli zaprogramowanej śmierci komórek, zanim zaczną się one rozmnażać w sposób niekontrolowany. Badacze sugerują, że istnieją allele odpowiedzialne za sposób reagowania na lumazynę.

Czy da się ustawić indywidualną dietę?

Sporo wiemy też o kurkuminie. Substancja ta wyłącza wiele genów odpowiedzialnych za rozwój stanu zapalnego w organizmie. Hamowanie stanu zapalnego uniemożliwia lub przynajmniej opóźnia rozwój miażdżycy tętnic, raka jelita grubego i choroby Alzheimera. Badania epidemiologiczne wskazują, że w Indiach zachorowalność na chorobę Alzheimera4 jest bardzo niska. Tam też spożywa się duże ilości kurkumy. Zależności te prawdopodobnie nie są przypadkowe. W czasopiśmie Nature opisano wyniki obserwacji potomstwa samców szczurów5, które karmiono dietą wysokotłuszczową, aby wywołać otyłość oraz nietolerancję glukozy, w porównaniu z samicami o normalnej wadze. Zaobserwowano, że dorosłe potomstwo żeńskie miało upośledzoną tolerancję glukozy oraz zaburzenia wydzielania insuliny. Zjawisko to tłumaczone jest wpływem nadwagi ojca na programowanie zmian epigenetycznych wśród potomstwa. Należy przypuszczać, że z czasem poznamy geny faktycznie podatne na wpływ substancji zawartych w pożywieniu, co umożliwi opracowanie specjalnych diet. Tym samym będziemy mogli formułować indywidualne zalecenia żywieniowe na podstawie zestawu genów.

lek. med. Agnieszka
Szumska-Olczak
as@farmacjaija.pl

Piśmiennictwo
1. Pigeon WR at all.: Effects of a tart cherry juice beverage on the sleep of older adults with insomnia: a pilot study. J Med Food. 2010;(3): 579-83.
2. Wien M at all.: Almond consumption and cardiovascular risk factors in adults with prediabetes. J Am Coll Nutr. 2010; 29 (3): 189-97.
3. Jang H at all.: Anthocyanin extracted from black soybean reduces prostateweight and promotes apoptosis in the prostatic hyperplasia-induced rat model.
J Agric Food Chem. 2010; 58 (24): 12686-91.
4. Ahmed T at all.: Curcuminoids enhance memory in an amyloid-infused rat model of Alzheimer's disease. Neuroscience. 2010; 169 (3): 1296-306.
5. Ng SF at all.: Chronic high-fat diet in fathers programs ß-cell dysfunction in female rat offspring. Nature 2010; 467 (7318): 963-6.

"Farmacja i Ja" marzec 2011