Wytyczne leczenia chorób alergicznych

Życie za życie

Jeszcze 70 lat temu przeszczepianie narządów uważano za niemożliwe. Dziś trudno sobie wyobrazić medycynę bez przeszczepów. Chociaż w tym czasie...

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Badania przesiewowe słuchu u noworodków

Dzieci z wrodzonym lub nabytym w okresie okołoporodowym uszkodzeniem słuchu mają szansę na prawidłowy rozwój. Pod warunkiem, że proces diagnozy i...

Wytyczne postępowania to opracowane i systematycznie aktualizowane zalecenia, mające ułatwić lekarzom i chorym podejmowanie decyzji zapewniających jak najlepszą jakość leczenia. Takie dokumenty stosowane są również w leczeniu chorób alergicznych.

Choroby o podłożu alergicznym są współcześnie bardzo rozpowszechnione. Okresowo wprowadzane są także nowe leki, które mogą łagodzić ich objawy, a nawet modyfikować przebieg choroby. Leczenie alergii jest trudne i musi być wielokierunkowe.

Marsz alergiczny

Zwykle pierwszą manifestacją alergii, pojawiającą się już w wieku niemowlęcym, jest atopowe zapalenie skóry (AZS). U jego podłoża leży uczulenie na białka mleka krowiego. Następnie dochodzi do zmiany manifestacji narządowej, co prowadzi poprzez alergiczny nieżyt nosa (ANN) do astmy oskrzelowej (AO). Zjawisko to nazywane jest marszem alergicznym. Jego podłoże stanowi wygasanie nadmiernej wrażliwości na alergeny pokarmowe i narastanie uczulenia na alergeny powietrznopochodne (np. roztocze kurzu domowego, pyłki roślin oraz naskórki i sierści). Alergiczny nieżyt nosa pojawia się zwykle u dzieci około 4.-5. r.ż. Częstość jego występowania narasta wraz z postępem dojrzewania, tak że u około 10-15% młodzieży występują objawy tej choroby. W 15-20% przypadków towarzyszy mu astma oskrzelowa.

Dane epidemiologiczne wskazują, że u około 50-60% dzieci cierpiących w wieku niemowlęcym na atopowe zapalenie skóry rozwija się w wieku późniejszym (między 5.-7. r. ż.) alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i/lub astma oskrzelowa. Obserwacje te były jedną z inspiracji do opracowywania i okresowej aktualizacji wytycznych leczenia chorób alergicznych. Ich znajomość i stosowanie powinno przyczynić się do poprawy jakości leczenia i przerwania „marszu alergicznego”.

Prowadzenie leczenia

Zgodnie z Konsensusem grupy PRACTALL European Academy of Allergology and Clinical Immunology i American Academy of Allergy, Asthma and Immunology w leczeniu AZS stosowane są przede wszystkim emolienty, glikokortykosterydy oraz inhibitory kalcyneuryny (pimekrolimus i takrolimus). Wszystkie produkty aplikowane są miejscowo i włączane zgodnie z zamieszczonym poniżej diagramem.

Znacznie większe spektrum leków stosowane jest w leczeniu alergicznego nieżytu nosa. Zgodnie z rekomendacjami Allergic Rhinitis and Its Impast on Astma (ARIA), uaktualnionymi w 2008 r., w terapii uwzględnić należy: leki antyhistaminowe, leki obkurczające naczynia krwionośne oraz antagonistów receptorów leukotrienowych. W bardziej nasilonych postaciach choroby możliwe jest zastosowanie sterydów donosowo lub doustnie, ipratropium a nawet leków biologicznych – przeciwciał monoklinalnych klasy IgE (omalizumab). Wykazano, że przebieg choroby alergicznej może zmienić immunoterapia swoista, czyli podskórne podawanie alergenów w zwiększających się dawkach. Procedury tej nie zaleca się stosować u dzieci przed ukończeniem 5. r.ż.

Towarzystwo podkreśla, że dokonując wyboru terapii, należy uwzględnić nie tylko czas trwania choroby i nasilenie objawów, ale również preferencje pacjenta, możliwość stosowania się do zaleceń oraz dostępność leków w poszczególnych krajach. Szczególną uwagę zwrócić należy na aspekty związane z okresem rozwojowym i większe prawdopodobieństwo ujawnienia się pewnych działań niepożądanych (np. zaburzenia wzrostu).

Specjaliści podkreślają, że również w Polsce wzrasta zainteresowanie wytycznymi jako narzędziem pozwalającym rozpowszechniać praktykę medyczną opartą na wiarygodnych dowodach skuteczności. Problemem jest tylko dostęp do najnowocześniejszych leków.

lek. med. Agnieszka Szumska-Olczak

„Farmacja i Ja”, kwiecień 2010