Papryka w różnych barwach

Peperonata

HIV bez tajemnic

Każdego dnia wirusem HIV zaraża się ponad siedem tysięcy osób, w tym tysiąc dzieci (!). Do zakażenia dochodzi co sześć sekund. Co godzinę na AIDS...

Jesienne przeziębienia

Ze statystyk wynika, że corocznie w okresie jesiennym co czwarty Polak łapie przeziębienie

Zaczęło się od wierzby…

Choć stosowano ją już w starożytnym Egipcie, do dziś nie do końca wiadomo, jak działa. Kora wierzby, używana przez kilka tysiącleci, jest uznawana...

Papryka to niezwykle zdrowe i niskokaloryczne warzywo. Na świecie uprawia się ok. 200 różnych jej odmian o zróżnicowanej barwie (od zielonej, żółtej po czerwoną) i smaku – od słodkiego do piekącego.

Papryka swoją popularność zawdzięcza prawdopodobnie Kolumbowi, który przywiózł ją w XV wieku z Ameryki do Europy. Możliwe jest również, że w tym samym czasie Turcy przywieźli ją z Indii do krajów bałkańskich i na Węgry. Na Węgrzech kiedyś nazywana była tureckim pieprzem, a obecnie zwana jest czerwonym złotem, bo przynosi duże dochody z eksportu.

Bardzo szybko doceniono wartości odżywcze i właściwości lecznicze papryki, a także jej nieodzowność w kuchni. Jako przyprawa wyostrza bowiem smak i apetyt. Trudno nawet zliczyć dania na świecie, do których się ją dodaje. Stosowana jest do produkcji wędlin, sosów, zup, dań mięsnych, rybnych i wegetariańskich, sałatek, surówek, mieszanek przyprawowych (np. curry) i sosów (np. tabasco), a także ciast.

Jest doskonała do spożycia pod wieloma postaciami: świeża, pieczona, duszona, konserwowana, gotowana, natomiast w postaci suszonej i zmielonej używana jest jako przyprawa. Największymi entuzjastami papryki są Węgrzy (leczo, gulasz) oraz Meksykanie i Hiszpanie, gdyż w ich narodowych kuchniach nie sposób znaleźć dania bez jej dodatku.

Kolory, skład i właściwości

Papryka wzmacnia odporność, poprawia wzrok, stymuluje wzrost, pobudza krążenie, wspomaga trawienie, a także regeneruje naskórek. Poprawia koloryt cery, utrzymuje młodość i dobre samopoczucie, a ponadto jest jednym z silniejszych afrodyzjaków i co ciekawe... podobno wpływa na potencję! Według ludowych podań szczególnie ostre odmiany papryki podgrzewają życie seksualne.
Skład i właściwości papryki zależą od jej barwy.

Najkorzystniej jest łączyć różne jej barwy, które nie tylko znakomicie komponują się kolorystycznie, ale również smakowo. Częścią jadalną papryki jest owoc o dość twardych, ale zarazem soczystych ścianach o różnorodnych kształtach – od kulistych po lekko spłaszczone, wydłużone, a nawet spiczasto zakończone.

Źródło błonnika i witamin

Papryki wszystkich barw i smaków są cennym źródłem błonnika, nieodzownego do prawidłowej pracy przewodu pokarmowego. Zawierają witaminę C – wspomaga układ immunologiczny i jest naturalnym przeciwutleniaczem, oraz beta-karoten (prowitamina witaminy A) niezbędny w prawidłowym procesie widzenia oraz w utrzymaniu prawidłowego stanu skóry i jej przydatków (włosów, paznokci). Zawierają również witaminę młodości – witaminę E, komplet witamin z grupy B – wpływających na przemianę materii i system nerwowy, oraz sporo jak na warzywo składników mineralnych: potasu (niezbędnego w walce z nadciśnieniem), wapnia, żelaza, magnezu, manganu i miedzi.

Rola kapsaicyny

Specyficzny smak nadaje paprykom alkaloid kapsaicyna. Najwięcej jej znajduje się w pestkach, więc jeśli chcesz uzyskać łagodny smak, warto z papryczki usunąć pestki. Kapsaicyna jest badana pod kątem właściwości antyrakotwórczych, choć z drugiej strony spożywana zbyt często i w zbyt dużych ilościach może wywoływać raka żołądka.

Kapsaicyna stosowana wewnętrznie poprawia krążenie krwi, zapobiega powstawaniu zakrzepów, a tym samym zawałów serca i udarów mózgu. Przypisuje się jej właściwości przeciwbólowe, przeciwzapalne i antybakteryjne. Stosowana zewnętrznie jako składnik maści i plastrów rozgrzewających przynosi ulgę w bólach artretycznych, reumatycznych i mięśniowych.

Kapsaicyna  powoduje również wydzielanie endorfin (tzw. hormonów szczęścia),  które mogą wywoływać doskonałe samopoczucie i zadowolenie z siebie, a także niwelować ból. Kapsaicyna spożywana w niewielkich ilościach pobudza wydzielanie śliny oraz żołądek do produkcji kwasów trawiennych, dzięki temu wspomaga trawienie.

Brytyjscy naukowcy dowiedli, iż przyspiesza tempo przemiany materii i może przyczyniać się do spalania większej ilości kalorii. Szczególnie dużo kapsaicyny nadającej ostry, pikantny, według niektórych nawet „diabelski” smak i zapach zawierają ostre papryczki, takie jak jalapeno, chili, habanero, które głównie służą jako przyprawa, ale także do wyrobu leków. Papryczki chili używane są w leczeniu biegunek i chorób układu oddechowego, gdyż jedzenie ostro przyprawionych pokarmów działa wykrztuśnie, ułatwiając w ten sposób oczyszczanie nosa, zatok i oskrzeli.

Należy jednak pamiętać, że spożywanie ostrej papryki jest przeciwwskazane przy niektórych chorobach przewodu pokarmowego, takich jak refluks, choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy. Wystrzegamy się jej stosowania w żywieniu małych dzieci i osób starszych. Odmiany półostre i słodkie o bardzo łagodnym smaku zawierają nieznaczne ilości kapsaicyny.

Zalety papryki

Papryka czerwona to bogate źródło beta-karotenu. Średniej wielkości sztuka pokrywa aż w 100% dzienne zapotrzebowanie na witaminę A. Zawiera rutynę zapobiegającą kruchości naczyń krwionośnych. Likopen nadający kolor jest doskonałym antyoksydantem, wzmacnia odporność i dobrze wpływa na wzrok.

Zielona papryka jest najmniej kaloryczna (średnia – 150 g – sztuka to 27 kcal, a czerwona 42 kcal). Zawiera spore ilości kwasu foliowego (strąk to 1/4 dziennego zapotrzebowania).

Papryka żółta i pomarańczowa zawiera beta-karoten w mniejszych ilościach niż pozostałe odmiany, ale jest za to źródłem luteiny i zeaksantyny, które potrafią unieszkodliwiać wolne rodniki, zapewniając w ten sposób dobry wzrok.

Paprykowa terina
Składniki:
po 2 papryki czerwone, zielone i żółte
sól lpieprz
szklanka śmietany kremówki
2 duże opakowania żelatyny spożywczej
szklanka wywaru mięsno-warzywnego

Sposób przygotowania:
Papryki umyć, osuszyć, naciąć skórki, posmarować oliwą i wstawić do gorącego piekarnika. Gdy się podpieką, wyjąć z pieca i włożyć do papierowej torebki, zostawić do ostygnięcia. Ostrym nożem ściągnąć z papryki skórkę i usunąć pestki. Jednokolorowe papryki zmiksować w osobnych naczyniach. Żelatynę rozpuścić w zimnym wywarze, a następnie podgrzać, aż do rozpuszczenia. Śmietanę ubić. Żelatynę podzielić na 3 części i połączyć z każdym kolorem papryki. Połowę każdej kolorowej masy połączyć z 1/3 ubitej śmietany. Wszystkie masy umieścić w misce z ciepłą wodą, aby zbyt szybko nie tężały. Formę keksową wyłożyć papierem i dolewać do niej kolejne warstwy, odstawiając każdą na moment do lodówki.

Peperonata
Składniki:
1 kg papryki czerwonej, zielonej i żółtej
2 cebule
1/3 szklanki oliwy
kilka ząbków czosnku
4 pomidory
sól 
pieprz czarny mielony
papryka ostra w proszku

Sposób przygotowania:
Papryki oczyścić, umyć i pokroić w paski. Cebule obrać i posiekać. Podsmażyć na oliwie ząbki czosnku, a następnie je wyjąć, nim się zrumienią. Dodać paprykę, cebulę i dusić pod przykryciem 20 minut. Pomidory sparzyć, obrać, odcisnąć sok i dodać do papryki. Odparować nadmiar płynu. Peperonata powinna być gęsta. Można doprawić ją papryką ostrą oraz pieprzem czarnym mielonym. Podawać na gorąco lub na zimno. Lubi być podgrzewana.

Tarta paprykowa
Składniki:
20 dag mąki
12 dag masła ljajko lsól
Na farsz: po pół papryki żółtej i czerwonej; 2 ząbki czosnku; 1 łyżka masła; 2 jajka; 250 ml śmietany; 2 łyżki parmezanu; sól lpieprz; kilka listków bazylii

Sposób przygotowania:
Z mąki, roztopionego masła, jajka i soli zagnieść kruche ciasto. Schłodzić je w lodówce.

Paprykę umyć, oddzielić nasionka, pokroić na kawałki. Przesmażyć na maśle. Podsmażoną paprykę, połowę śmietany, czosnek i bazylię wymieszać. Ciasto cienko rozwałkować, wyłożyć nim dno i boki formy na tartę. Upiec na rumiano w temp. 220°C. Jajka wymieszać ze śmietaną. Przyprawić solą i pieprzem. Masą zalać składniki tarty, posypać parmezanem. Piec 25 minut w temp. 210°C.

tekst: Edyta Gulińska
eg@farmacjaija.pl

„Farmacja i Ja" wrzesień 2011