Cywilizacja i jej wpływ na układ ruchu

Należy zadbać o indywidualne dopasowanie wysokości i odległości mebli biurowych oraz sprzętu elektronicznego

Szklanka mleka nie dla każdego dziecka?

O alergii na krowie mleko często się słyszy, ale nie tak znów często ją widuje. Ocenia się bowiem, że ten rodzaj uczulenia dotyczy jedynie 2-3%...

Jesienne przeziębienia

Ze statystyk wynika, że corocznie w okresie jesiennym co czwarty Polak łapie przeziębienie

Kilka sposobów na budowanie odporności

Co roku jesienią liczba pacjentów szukających w aptekach środków przeciw objawom przeziębienia i grypy gwałtownie wzrasta. Prosty stąd wniosek, że...

Rozwój cywilizacyjny przynosi postęp w nauce i technice, a wraz z nim znaczną poprawę warunków życia. Jednocześnie, paradoksalnie, przyczynia się do upowszechnienia wielu schorzeń. Eksperci biją na alarm – ludzie, korzystając ze współczesnych osiągnięć, zapominają, że podstawą egzystencji człowieka jest aktywność fizyczna. Bierny tryb życia stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia.

Ruch to zmiana położenia ciała w przestrzeni. Ruch umożliwia utrzymanie prawidłowej postawy, przemieszczanie się oraz wykonywanie różnych czynności. Dzięki ruchowi możemy oddziaływać na otoczenie. Ta tylko pozornie prosta aktywność w rzeczywistości angażuje cały zespół mięśni, kości i struktur stawowych, a także układ nerwowy oraz układ trzewny, który jest „akumulatorem” całego procesu.

Przeciążenia układu ruchu

Niezwykle ważne jest, aby zachować wszystkie elementy układu mięśniowo-szkieletowego w jak najlepszej kondycji. Niestety, tryb życia, jaki prowadzimy, nie ułatwia nam tego. Liczba godzin spędzanych w pozycji siedzącej przed komputerem, telewizorem lub w samochodzie – usztywnia i obciąża nasze ciało, co w konsekwencji prowadzi do licznych dysfunkcji i patologii narządu ruchu.

Współcześnie najczęstszymi dolegliwościami układu ruchu są wszelkiego rodzaju zespoły przeciążeniowe. Utrzymując ciało w bezruchu, niejednokrotnie w nieprawidłowej pozycji, skazujemy je na ogromne przeciążenia. Mięśnie są stale napięte, uciskają biegnące w nich naczynia krwionośne i nerwy, tym samym upośledzając gospodarowanie tlenem i substancjami odżywczymi. W efekcie dochodzi do przeciążenia i niewydolności tkanek, co objawia się bólem i zmęczeniem.

Najczęściej przeciążeniom ulegają mięśnie karku i przykręgosłupowe, mięśnie obręczy barkowej i kończyn górnych. Prowadzić to może do zmian zwyrodnieniowych na całej długości kręgosłupa, bólów i zawrotów głowy, tzw. łokcia tenisisty albo zespołu cieśni nadgarstka. Nasz organizm jest złożonym układem biomechanicznym, warto więc pamiętać, że osłabienie mięśni, ich napięcie i przeciążenia w górnych partiach mogą również wywoływać ból w obrębie dolnych części ciała, np. napięcia powstające w obrębie mięśni karku mogą negatywnie wpłynąć na mięśnie łydki. Do najczęstszych urazów układu ruchu zaliczamy mikrourazy i zerwania mięśni oraz więzadeł, skręcenia stawów, przepukliny krążka międzykręgowego.

Układ ruchu a emocje

Kondycja fizyczna oraz stan psychiczny człowieka są ze sobą ściśle powiązane. Sytuacja stresowa wpływa na zwiększenie napięcia mięśni, powoduje odczucie dyskomfortu i wywołuje dodatkowe negatywne emocje. Często pojawia się też ból utrudniający prawidłowe funkcjonowanie, co może doprowadzić do frustracji. Te obciążenia sprawiają, że nasze ciało jest nieelastyczne, bardziej narażone na kontuzje, nawet przy niewielkiej aktywności fizycznej.

Czas na profilaktykę

Kluczem do utrzymania elastyczności psychoruchowej jest ergonomiczność. W biurze należy zadbać o indywidualne dopasowanie wysokości i odległości mebli biurowych oraz sprzętu elektronicznego, o zabezpieczenie nadgarstków specjalnymi podpórkami, a w samochodzie o odpowiednie ustawienie kierownicy i fotela.

Pozycja siedząca, w której spędzamy wiele godzin, niestety, nie sprzyja prawidłowemu funkcjonowaniu organizmu. Dlatego powinniśmy zadbać o stworzenie optymalnych warunków do pracy. Warto wcielić w życie kilka prostych zasad. Wysokość krzesła powinna być tak dopasowana, aby móc stabilnie oprzeć stopy na podłodze, a całe uda oprzeć na siedzisku. Pomiędzy stopami, podudziami, udami a kręgosłupem powinniśmy zachować kąt nachylenia około 90 stopni. Pierwszym krokiem do prawidłowego utrzymania kręgosłupa w pozycji siedzącej zarówno przy biurku, w samochodzie, jak też w domu przed telewizorem jest ustawienie miednicy. W tym celu należy wyczuć „kości pośladków” fachowo zwane guzami kulszowymi. Najłatwiej jest to zrobić, poprzez kołysanie się na siedzeniu w przód i tył. Ta czynność pozwoli nam nie tylko poczuć te kości, ale także przyjąć prawidłową pozycję. Odnajdziemy ją wtedy, gdy usiądziemy centralnie na nich. Takie ustawienie daje bezpieczną podporę dla całego kręgosłupa oraz ustawia go w fizjologicznych krzywiznach.

Powinniśmy również odpowiednio ustawić głowę, obręcz barkową, a za nią całe ramiona i ręce. Barki powinny być luźno zwieszone w dół (bez napięcia mięśni karku), głowa lekko cofnięta, tak by nie zadzierać brody, a wzrok skierowany centralnie przed siebie. Ramiona lekko ugięte, a w przypadku siedzenia przy biurku, całe przedramiona podparte blatem, a nadgarstki specjalnymi ergonomicznymi podpórkami.

Oparcie krzesła lub fotela samochodowego powinno być ustawione tak, aby umożliwić, a nawet wesprzeć tę pozycję. Często zaleca się też siedzenie bez podparcia poprzez zmianę stabilnego siedziska na piłkę lub tzw. poduszkę sensomotoryczną. Wówczas bierna pozycja staje się aktywnym ćwiczeniem wzmacniającym mięśnie stabilizujące. Nie możemy także zapomnieć o ustawieniu monitora, który powinien wymuszać kierunek patrzenia na wprost, warunkując tym samym odpowiednie ustawienie głowy.

mgr Izabela Oryniak,

fizjoterapeutka

„Farmacja i Ja”, maj 2010