Dużo jesz, więc chorujesz

Otyłość jest kosztem, jaki przyszło nam zapłacić za wygodne i dostatnie życie. Ceną staje się nasze zdrowie, a czasem nawet życie.

Obserwujemy [...] znaczące pogorszenie jakości odżywiania przy jednoczesnym drastycznym spadku jakiejkolwiek aktywności fizycznej", „wzrost odsetka otyłych dzieci", „prawie 15-procentowy wzrost energii dostarczanej z żywności w porównaniu z latami 60. XX w."... W przytaczanych cytatach jest coś szczególnego. Nie pochodzą one z ogólnodostępnej prasy, ani z naukowych publikacji, ale są fragmentami dokumentu roboczego służb Komisji Europejskiej Strategia dla Europy w sprawie zagadnień zdrowotnych związanych z odżywianiem, nadwagą i otyłością. Fakt, że unijne instytucje publiczne interesują się zagadnieniem naszej tuszy, oznacza, że stanowi ona problem ogólnoeuropejski.

Otyłe Stany, ale nie tylko

W Stanach Zjednoczonych w ciągu 30 lat częstość występowania otyłości zwiększyła się dwukrotnie (obecnie wynosi 34%). Szacuje się, że leczenie chorób dietozależnych oraz straty wynikające z absencji i gorszej jakości pracy, kosztują pracodawców 45 miliardów dolarów rocznie!

Większość badań potwierdza tezę, że nadwaga staje się problemem globalnym. Co ciekawe, nie tylko bogatych krajów, w których żywność jest stosunkowo tania, ale także rozwijających się, które borykają się z brakiem pożywienia.

Za bardzo przetworzone

Kupujemy coraz więcej żywności wysoko przetworzonej, powstającej na skalę przemysłową. Z jednej strony - nowe technologie produkcji zapewniają większą dostępność produktów żywnościowych, niższe ceny, dłuższy termin przydatności do spożycia, z drugiej - zmniejszają ich wartość odżywczą. Takie jedzenie może być szkodliwe, ponieważ zawiera zbyt dużo soli, tłuszczów zwierzęcych, białej mąki i cukru. Sprzyja zatem otyłości i chorobom dietozależnym.

Od otyłości do choroby

Otyłość prowokuje występowanie chorób. Przykłady? Cukrzyca typu 2 związana z insulinoopornością i zbyt dużym wydzielaniem insuliny. W 70% występuje u ludzi otyłych. Jednocześnie działa mechanizm zwrotny, tzn. zaburzenia na linii stężenie cukru we krwi - wydzielanie insuliny mogą powodować odkładanie nadmiernej ilości tłuszczu.

Podobnie z zaburzeniami lipidowymi, wzrostem stężenia cholesterolu. Wiadomo, że takie osoby należą do grupy podwyższonego ryzyka rozwoju miażdżycy, a ta prowadzi do nadciśnienia, choroby niedokrwiennej serca, udarów mózgu. Otyłość powoduje też nadmierne obciążenie mięśnia sercowego, co może sprzyjać epizodom niedokrwiennym.

Nadwaga nadmiernie obciąża też stawy. Konsekwencja? Wcześniej ulegają one zwyrodnieniu. Dotyczy to szczególnie kręgosłupa i stawów kolanowych. Co ciekawe, osoby otyłe częściej cierpią również na zapalenia stawów i kości, które nie są nadmiernie obciążone. Najprawdopodobniej spowodowane to jest zmniejszonym wydzielaniem moczanów, które odkładając się w stawach w postaci kwasu moczowego, mogą powodować objawy podobne do dny moczanowej.

Otyłość a nowotwory

Do czynników zwiększających ryzyko zachorowania na raka jelita grubego zaliczamy w pierwszej kolejności złą dietę (za dużo czerwonego mięsa, tłuszczu, cukrów prostych, za mało błonnika), zbyt małą aktywność fizyczną i częste zaparcia, a więc te same, które powodują otyłość. Tymczasem trwające kilkanaście lat badanie obserwacyjne pokazało, że duża aktywność fizyczna nie tylko chroni przed otyłością, ale również zmniejsza dwukrotnie ryzyko wystąpienia raka okrężnicy.

lek. med. Paweł Kańka

„Farmacja i Ja”, październik 2008