Serwis farmaceutyczny
szukaj w farmacjaija.pl


Profilaktyka

Jak rozszyfrować lipidogram

- 2009-11-02

Niewydolność serca

W przewlekłej niewydolności serca mięsień sercowy nie jest w stanie zapewnić odpowiedniego do potrzeb organizmu przepływu krwi. Objawy pojawiają...

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Wiosenne przemyślenia reumatologa

Nadchodzi wiosna. To idealny moment, aby obudzić ciało z zimowego snu. Metod jest wiele, nie ma jednak wątpliwości, że to ruch jest jednym z...

Analiza poziomów frakcji lipidowych we krwi, czyli lipidogram, to jedno z podstawowych badań w medycynie wewnętrznej. Jego interpretacja może być jednak trudna.

Typowo oznaczane parametry lipidogramu to cholesterol całkowity, jego frakcje HDL i LDL oraz trójglicerydy. Zakresy norm tych parametrów pomagają zorientować się, czy gospodarka lipidowa jest zaburzona, czy nie, ale ocena bardziej złożonych zależności między nimi to zadanie znacznie trudniejsze. Pomocne w interpretacji wyników lipidogramu bywają wyliczane na jego podstawie różne wskaźniki, zwane indeksami aterogenności.

Wskaźnik Castelliego

Najpopularniejszy z nich jest indeks/wskaźnik aterogenności Castelliego. Wylicza się go bardzo prosto: dzieląc wartość cholesterolu całkowitego przez wartość frakcji HDL-C. Jeśli wskaźnik Castelliego przekracza 5,0 u mężczyzn i 4,5 u kobiet, oznacza podwyższone ryzyko miażdżycy i konieczność interwencji dietetycznej i/lub farmakologicznej. Indeks ten jest prosty i użyteczny, a szczególnie przydaje się, gdy wartości lipidogramu pozostają bliskie normy.

Czeska precyzja

Pod podobną nazwą współczynnika aterogenności spotyka się dosyć często inny parametr, który wylicza się wprawdzie nieco trudniej, ale za to ma on lepiej odzwierciedlać stosunki pomiędzy miażdżycorodnymi (czyli VLDL, IDL i LDL) a ochronnymi (HDL) frakcjami lipoprotein w osoczu.

Ten współczynnik aterogenności, stworzony przez czeską uczoną Dobiasovą, zwany osoczowym (skrót angielskojęzyczny to API – Atherogenic Index of Plasma), wydaje się najlepiej korelować z ryzykiem choroby niedokrwiennej serca. A uzyskuje się go jako logarytm z ilorazu całkowitego stężenia trójglicerydów i frakcji HDL. Wartość przekraczająca 0,5 wskazuje na zwiększone ryzyko chorób układu krążenia.

Współczynnik ten nadaje się do monitorowania leczenia dyslipidemii, a wydaje się szczególnie przydatny dla osób chorych na cukrzycę, ponieważ leki przeciwcukrzycowe wpływają zarówno na poziom trójglicerydów, jak i frakcji HDL.

Inne, rzadziej spotykane wskaźniki, to stosunek LDL/HDL, apolipoproteiny B do apolipoproteiny A-I (ApoB/ApoA-I) lub LDL/ApoB.

Tak naprawdę opisane wskaźniki nie mówią nic więcej niż sam lipidogram, oddają jednak w prosty i widoczny sposób panującą pomiędzy jego składowymi równowagę lub jej brak. Szczególnie nadają się zaś do monitorowania terapii i oceny ryzyka choroby niedokrwiennej serca.

Normy  Lipidogramu

Parametr | Zakres pożądany

  • Cholesterol całkowity <190 mg/dl
  • Trójglicerydy <150 mg/dl
  • LDL <115 mg/dl
  • HDL >40 mg/dl u mężczyz, >46 mg/dl u kobiet

Aby lipidogram był wiarygodny, należy wykonać go na czczo. Stosując kilka-kilkanaście dni przed badaniem dietę niskotłuszczową, można uzyskać „lepsze” wyniki, ale z drugiej strony jeśli na co dzień odżywiamy się inaczej, to nie będą one wiarygodne. Nie należy pić alkoholu co najmniej dwa-trzy dni przed badaniem.

Wskaźnik Castelliego — Zalecane Wartości

  • Zdrowi: mężczyźni <4,5 | kobiety <4,0
  • Po zawale: mężczyźni <3,5 | kobiety <3,0

Sprawdź uważnie

Wartość 2,5 według indeksu Castelliego to dobry wynik. W przypadku współczynnika API będzie on jednak o wiele za wysoki. Warto zatem zwrócić uwagę na metodę, według której wyliczono nasz parametr.

dr n. med. Grzegorz Górniewski

PIŚMIENNICTWO

  1. Clinical Chemistry 50, No. 7, 2004.
  2. Vascular Health and Risk Management 2009: 5 757–765.

„Farmacja i ja”, listopad 2009

Komentarze czytelników (1)
01.07.2010 16:41
~op
wskażnik aterogenny
Dzień dobry. Proszę coś napisać nt. wskażnika aterogennego jeżeli jest on poniżej normy. Co to oznacza ? Np. 1,96
« poprzedni Profilaktyka (93 z 99) następny »
« poprzedni Profilaktyka (93 z 99) następny »
  • Ostatnio dodane
  • Najczęściej czytane

Mapa farmaceutów

Masz aptekę,
hurtownię leków?
Dodaj swoją lokalizację
na naszej interaktywnej
mapie.

Wyślij e-kartkę...

swojej rodzinie,
znajomym, bliskim
i współpracownikom...
a może nam?
1 2