Leki dla alergika

Kamica żółciowa

Na kamicę żółciową choruje w niektórych krajach nawet 60-80% populacji. W Polsce szacuje się, że występuje u 15% do 30% osób dorosłych. Znacząca...

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Właściwości zdrowotne kwasów tłuszczowych omega-3

Wpływ wielonienasyconych kwasów tłuszczowych na metabolizm człowieka od wielu lat wywołuje duże zainteresowanie ekspertów z zakresu żywienia. Nie...

Alergie pokarmowe i inne rodzaje nadwrażliwości na żywność to dla osób nimi dotkniętych zjawiska co najmniej utrudniające życie. Pacjenci ci są też zwykle ostrożni w przyjmowaniu leków, obawiając się, czy substancja czynna lub któraś z pomocniczych nie wywoła objawów uczulenia.

Większość, jeśli nie wszystkie, produktów leczniczych zawiera na liście przeciwwskazań nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek z substancji pomocniczych. Jednak chodzi tu o każdy rodzaj nadwrażliwości, nie tylko o alergię. Jeśli wypytamy pacjenta twierdzącego, że jest uczulony na jakiś produkt leczniczy, to zwykle się okazuje, że owszem, reagował w przeszłości niekorzystnie na ten lek, ale nie była to reakcja alergiczna. Bywają to różnego typu zjawiska, część wynika z uwarunkowań genetycznych, np. osoby z pewnym wariantem cytochromu P450 wolniej metabolizują niektóre leki (np. dekstrometorfan) i są z tego powodu nadmiernie wrażliwe na ich działania niepożądane. Bardzo często jednak przyczyna nadwrażliwości pozostaje niewyjaśniona.

Niektóre osoby źle znoszą słabe opioidy, takie jak tramadol, co objawia się m.in. nudnościami po jego zażyciu. Nie jest to jednak alergia, ale jedno z typowych działań niepożądanych tego leku, na które niektórzy są bardziej wrażliwi.

Alergia

W przypadku rzeczywistych reakcji alergicznych, a więc tych z udziałem IgE, najgroźniejsze sytuacje stwarza parenteralne podanie substancji, na którą pacjent jest uczulony. Jednak problem uczuleń częściej dotyczy produktów przyjmowanych doustnie, choć reakcja nie jest wówczas aż tak burzliwa, aczkolwiek też może prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego.

Problem alergii pokarmowych dotyczy ogółem jedynie 1-3% osób dorosłych, u dzieci – ok. 6%. Częste alergeny pokarmowe to jaja kurze, owoce morza, cytrusy, orzechy, jabłka, truskawki, pomidory, czekolada lub mleko. Nadwrażliwość inna niż alergiczna może dotyczyć nawet 20% populacji i to z nią z reguły mamy do czynienia. Jeśli chodzi o leki, to częsta jest nadwrażliwość na salicylany, a z substancji zawartych w żywności winowajcą jest nierzadko glutaminian sodowy.

Nadwrażliwość a alergia

Nadwrażliwość od alergii różni się nie tylko mechanizmem, ale i obrazem klinicznym. Typowa reakcja alergiczna rozwija się szybko, w ciągu kilku minut, góra godziny, natomiast nadwrażliwość może dać znać o sobie nawet po kilku dniach. Alergia zwykle ujawnia się już w dzieciństwie, a nadwrażliwość nierzadko występuje po raz pierwszy w wieku dorosłym. Objawy alergii są typowe: wysypka, świąd skóry, obrzęki śluzówek, wymioty, natomiast objawy nadwrażliwości, oprócz charakterystycznych dolegliwości jelitowych, mogą być różnorodne (bóle głowy, katar, zmęczenie, owrzodzenia jamy ustnej i wiele innych). W diagnostyce różnicowej należy też brać pod uwagę celiakię, czyli uwarunkowaną immunologicznie nietolerancję glutenu.

Zarówno alergie, jak i nadwrażliwości pokarmowe najlepiej leczy się, eliminując z diety produkty, na które pacjent jest uczulony. Problem może się pojawić, gdy alergię trzeba leczyć. Leki stosowane w leczeniu stanów nagłych z reguły nie uczulają, choć opisywano m.in. przypadki uczulenia na preparaty hydrokortyzonu. Leków do stosowania przewlekłego w samej alergii pokarmowej zwykle się nie zaleca, ale pacjenci przyjmują je często z powodu innych postaci alergii. Ich substancje czynne jednak wyjątkowo rzadko są przyczyną nadwrażliwości, częściej już przyczyną kłopotów bywają substancje pomocnicze. Nawet zawarta w wielu produktach leczniczych skrobia może, choć rzadko, być źródłem kłopotów dla osób uczulonych na roślinę, z której pochodzi. Na szczęście kukurydza rzadko uczula.

Z substancji pomocniczych w lekach najczęściej przysparzają problemów białka jaja kurzego i soja, ale dotyczy to zwykle produktów stosowanych parenteralnie.

Kłopoty ze skórą

Świąd skóry po zażyciu leku nie zawsze jest objawem alergii. Typowo wywołują go:

• opioidy (od kilku do nawet ok. 70% przypadków), zwłaszcza podane dokanałowo (do 100% pacjentów)
• inhibitory konwertazy angiotensyny (do 15%)
• statyny (do 16%),
• niesteroidowe leki przeciwzapalne, chinolony, tetracykliny, paklitaksel i wiele innych.

dr n. med. Grzegorz Górniewski

„Farmacja i Ja”, marzec 2010