O szpilkach słów kilka...

W dzisiejszych czasach żadna elegantka nie wyobraża sobie życia bez butów na wysokich obcasach. Nic dziwnego, w końcu  wysokie szpilki wydłużają nogi, optycznie wyszczuplają sylwetkę, nie wspominając już o entuzjastycznych reakcjach mężczyzn. Ale czy wybierając ten typ obuwia zdajemy sobie sprawę z jego wpływu na nasze zdrowie?

Ortopedzi są w tym przypadku zgodni: piękno nie idzie w parze ze zdrowiem. Podczas chodzenia w szpilkach w celu utrzymania równowagi wypychamy miednicę do przodu. Wraz z tym ruchem nienaturalnemu „wypchnięciu” ulega każdy odcinek kręgosłupa, łącznie z szyją. Główny nacisk jest skierowany nie na trzony kręgów, które są do tego przystosowane, ale na stawy międzykręgowe, co powoduje ich przeciążenie i podrażnienie zakończeń nerwowych. Ponadto nasze kolana są ciągle nienaturalnie zgięte, co dodatkowo obciąża lędźwiowy odcinek kręgosłupa.

Chodzenie w wysokich butach szczególnie z wąskim czubkiem powoduje, że stopa bardzo odbiega od swojego stanu fizjologicznego. Pod wpływem zniekształceń zmienia się jej biomechanika. Po pierwsze ciężar ciała nie rozkłada się równomiernie, lecz naciska na przodostopie, a ześlizgująca się stopa dodatkowo je obciąża. Pogarsza się wytrzymałość struktur stabilizujących stopę, osłabieniu ulegają mięśnie. Palce natomiast nie mogą być ułożone swobodnie, gdyż są uciskane zarówno z boku i przodu, co w efekcie wymusza zachodzenie jednego palca na drugi.

Nic więc dziwnego, że kobiety noszące na co dzień buty na wysokim obcasie skarżą się na wiele dolegliwości, które dotyczą praktycznie całego układu kostno-stawowego. Najczęściej występującymi są ból kręgosłupa (szczególnie w okolicy krzyżowej i lędźwiowej) spowodowany jego nienaturalnym wygięciem oraz wypadanie krążków międzystawowych, tzw. dysków na skutek przeciążenia mięśni odpowiedzialnych za utrzymanie stabilności wszystkich kręgów. To samo tyczy się bioder i miednicy.  Balansowanie biodrami i długotrwałe wypychanie miednicy ku przodowi sprzyja wycieraniu się chrząstek międzystawowych oraz wypadaniu panewki. Zareagowanie w odpowiednim momencie może uchronić przed trwałymi zwyrodnieniami (pogłębienie się wygięcia odcinka lędźwiowego), przewlekłymi bólami pochodzenia neuronowego, a nawet interwencją chirurgiczną.

Kolejnym elementem naszego szkieletu, który może ulec uszkodzeniu na skutek chodzenia w szpilkach, są stawy kolanowe. Kolano znajduje się między dwoma stawami, na przedłużeniu dwóch dźwigni: kości udowej i piszczelowej. Poprzez taką specyficzną budowę staje się bardzo ważnym regulatorem ruchu naszego ciała. Kobiety chodzące w szpilkach przeciążają te stawy poprzez nadmierne ich prostowanie (tzw. przeprost kolana) znajdując się stale w pozycji „na palcach” lub, o zgrozo, uginając je i przenosząc na staw kolanowy cały ciężar ciała. Ortopedzi ostrzegają, iż obydwa typy zachowań sprzyjają rozmiękczaniu chrząstki stawowej, deformacji i osłabieniu ścięgien oraz zwyrodnieniu stawów kolanowych, a nawet zwichnięciom.

Chodzenie na wysokim obcasie powoduje stałe napięcie łydek, co po dłuższym czasie może powodować silny ból. Kiedy mięśnie łydki napinają się nieustannie, przestaje pracować tak zwana „mięśniowa pompa” odpowiedzialna za usuwanie z żył zastałej krwi. Gdy krew długo zalega w żyłach, wówczas może dojść do powstawania tak nieprzyjemnych dla oka żylaków. Ponadto mięśnie  przyzwyczajone do jednej pozycji prędzej czy później ulegają skróceniu i zesztywnieniu, co może uniemożliwić chodzenie na całych stopach lub w płaskim obuwiu. Podobnemu procesowi zwyrodnieniowemu ulega ścięgno Achillesa. W efekcie może dojść do jego naderwania, a nawet pęknięcia, co jednoznaczne jest z interwencja chirurgiczną i długotrwałą rehabilitacją.

Niewątpliwe na miano największych ofiar szpilek zasługują stopy. Narażone przez cały czas na zdeformowanie, nadmierne obciążenia przodostopia reagują obtarciami, bolesnymi pęcherzami, pieczeniem i halluksami. Nadmierne przeciążenie stopy powoduje spłaszczenie i obniżenie poprzecznego sklepienia stopy, a to pierwszy krok do powstania płaskostopia poprzecznego. Przykrą konsekwencją noszenia wysokich butów jest tzw.  ostroga, która powstaje w wyniku stanu zapalnego przeciążonych więzadeł. Jeśli stan zapalny trwa długo, to w jego miejscu pojawia się narośl kostna. „Ostroga” objawia się bólem stopy, a jej zdiagnozowanie umożliwia tylko zdjęcie rentgenowskie.

Tak szeroki zakres zagrożeń nie oznacza wcale, że kobiety mają całkowicie zrezygnować z chodzenia w szpilkach.  Ortopedzi uważają, że jeśli obcasy nie przekraczają 5 cm, można je nosić bez ograniczeń. Te wyższe wystarczy zakładać od czasu do czasu i z umiarem.

mgr farm. Ewelina Drelich

"Farmacja i Ja" styczeń 2012