Roztwory wody morskiej

Nos stanowi początek dróg oddechowych, ogrzewa, nawilża i oczyszcza powietrze dostające się do organizmu. Upośledzenie funkcji nosa powoduje nie tylko dyskomfort w obrębie jam nosa, ale wpływa niekorzystnie na stan i funkcję błony śluzowej krtani, tchawicy, oskrzeli i płuc oraz na ich czynność.

Aparat śluzowo-rzęskowy wraz z nabłonkiem pokrywającym drogi oddechowe stanowi pierwszą linię obrony organizmu przed drobnoustrojami. Niekorzystnie na ruch rzęsek, a tym samym jego ochronne działanie, wpływa: powietrze o niskiej wilgotności (przy spadku wilgotności względnej powietrza do 50% ruch rzęsek zostaje zahamowany już po kilkunastu minutach); niska temperatura powietrza; ekspozycja błony śluzowej na zanieczyszczenia chemiczne oraz pyły; leki działające obkurczająco na naczynia krwionośne błony śluzowej nosa, szczególnie w przypadku ich dłuższego stosowania.

Płukanie nosa

Znaczenie higieny nosa dla zachowania pełni zdrowia doceniali jogini już przed 3 tysiącami lat. Dziś płukanie jam nosa zalecane jest w różnych schorzeniach zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Płukanie nosa jest wskazane u osób pracujących w pomieszczeniach klimatyzowanych i zapylonych. Chorzy z alergicznym nieżytem nosa poprzez stosowanie wody morskiej oczyszczają powierzchnię błony śluzowej nosa z alergenów.

Roztwory wody morskiej zalecane są również w okresie rekonwalescencji po zabiegach operacyjnych w obrębie nosa i zatok przynosowych, ich stosowanie pomaga bowiem usunąć skrzepy krwi i zalegającą w jamach nosa gęstą wydzielinę śluzową.

Stosowanie wody morskiej jest rekomendowane także w ostrym i przewlekłym zapaleniu błony śluzowej nosa i zatok przynosowych (niezależnie od etiologii zapalenia).
Większość schematów leczenia chorób nosa i zatok przynosowych uwzględnia zastosowanie roztworów wody morskiej. Donosowo roztwory wody morskiej stosowane są w celu ułatwienia ewakuacji z przewodów nosowych zalegającej, patologicznej wydzieliny i oczyszczenia błony śluzowej nosa z zanieczyszczeń fizycznych, chemicznych, alergenów i patogenów.

Jak płukać nos

Chorzy często nie są pouczeni, jak technicznie powinni przyjmować leki i preparaty donosowe. Zamierzony efekt terapeutyczny można uzyskać jedynie poprzez przepłukanie przewodów nosowych odpowiednio dużą ilością wody morskiej, najwygodniej w formie sprayu. Chorzy często nieprawidłowo stosują preparaty w sprayu, naciskając krótko aplikator, co sprawa, że uzyskana w ten sposób ilość płynu jest niewystarczająca, aby rozpuścić wydzielinę i wypłukać zanieczyszczenia. W mojej opinii w wielu schorzeniach nosa i zatok regularne płukanie jam nosa roztworami wody morskiej jest jednym z fundamentów prawidłowego leczenia.

Często jednak zalecony przez farmaceutę lub lekarza preparat wody morskiej jest jednym z wielu preparatów, jakie chory stosuje donosowo. Warto pouczyć chorego, aby preparat wody morskiej zastosował jako pierwszy, na kilka minut przed podaniem innych leków donosowo. W ten sposób poprzez usunięcie zalegającej na błonie śluzowej gęstej wydzieliny i zanieczyszczeń umożliwimy prawidłowe działanie innych podawanych donosowo leków.

Dr n. med. Piotr Rapiejko
specjalista otolaryngolog,
Klinika Otolaryngologii, Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie

PIŚMIENNICTWO
1. Rapiejko P., Wojdas A., Ratajczak J., Szczygielski K., Jurkiewicz D.: Techniques of intranasal drug use. Pol Merkur Lekarski; 2005; 19 (111): 400-2.
2. Harvey R., Hannan S. A., Badia L., Scadding G.: Nasal saline irrigation for the symptoms of chronic rhinosinusitis (Review). Cochrane Database of Systemic Reviews 2007, 3.
3. Kassel J.C., King D., Spurling GKP. Saline nasal irrigation for acute upper respiratory tract infections. Cochrane Database of Systematic Reviews 2010, Issue 3.