Suplementy dobieraj do wieku

Każdemu pacjentowi należy, aby poinformował swojego lekarza prowadzącego o stosowanych suplementach diety i lekach bez recepty

Kulturowe konteksty menstruacji. Część 2

Etnocentryczny mit – zakorzenione w przekazie biblijnym przekonanie, że miesięczne krwawienie jest częścią kary boskiej, jaka spadła na matkę Ewę...

Jesienne przeziębienia

Ze statystyk wynika, że corocznie w okresie jesiennym co czwarty Polak łapie przeziębienie

Skutki bliskich kontaktów z kleszczem

Spacery na łonie natury to, niestety, także spotkania z kleszczami i przenoszonymi przez nie chorobami. Z rozmów z pacjentami wypływa często dosyć...

Suplementy diety nie są niezbędne dla zdrowia jak antybiotyki lub leki obniżające ciśnienie. Wielu lekarzy jednak zaleca je, a pacjenci chętnie je stosują, ponieważ suplementy mogą przynieść liczne korzyści zdrowotne – i to bez względu na wiek.

Suplementy diety zawierają m.in. witaminy, minerały, kwasy tłuszczowe, wyciągi z roślin i enzymy. Ich zadaniem, jak wskazuje nazwa, jest uzupełnianie diety poprzez dostarczanie substancji, których jest za mało w codziennej diecie.

Teoretycznie można więc zastąpić je właściwie zbilansowaną dietą. Często jednak tylko teoretycznie. Dlaczego? Bo wiele osób żyje w pośpiechu, brakuje im czasu i chęci do przygotowania posiłków wartościowych pod względem odżywczym. Łatwiej sięgnąć po batonik lub hamburgera, niż przyrządzić zdrową sałatkę albo rybę z rusztu. Z czasem jednak taki sposób odżywiania zaczyna przynosić niekorzystne skutki. Niedobory składników odżywczych lub witamin powodują różnorodne zaburzenia.

Nie zawsze są to ostre objawy skłaniające do wizyty u lekarza. Czasem pojawiają się łagodne dolegliwości, na przykład ogólne osłabienie, łamliwość paznokci, wypadanie włosów, drganie powiek, skurcze łydek lub przybieranie na wadze. Wówczas pacjenci szukają często pomocy w aptece, a nie u lekarza.

Nie leki, ale…

Suplementów diety nie należy utożsamiać z lekami, bo nimi nie są. Choć pozornie leki i suplementy mogą zawierać te same składniki, tajemnica tkwi w ich składzie, a dokładnie w dawce: suplementy zawierają mniejszą, leki zaś wyższą, terapeutyczną. Dlatego nie ma mowy o leczeniu przewlekłych schorzeń suplementami diety, np. chorób serca wyłącznie wyciągiem z aronii, a zakażeń układu moczowego preparatami z żurawiny. Jednak właściwie zastosowane suplementy mogą stać się sprzymierzeńcem w trosce o zdrowie.

Przykładowo, wspomniany wyciąg z żurawiny zmniejsza przyleganie bakterii do ścian układu moczowego, wspomagając leczenie infekcji systemu moczowego, jak również zmniejszając ryzyko nawrotu. Witamina C może wspomóc ciężko pracujących fizycznie w obronie przed infekcjami, a niektóre probiotyki – leczenie biegunki.

Wydając pacjentowi w aptece suplement diety, warto zaznaczyć, że choć suplementy diety nie są lekami, można je przedawkować, a w nadmiarze bywają szkodliwe. Przykładowo, nadmiar witaminy C sprzyja kamicy nerkowej, a zbyt duża dawka witaminy A powoduje wypadanie włosów, choroby skóry i złe samopoczucie.

Dla najmłodszych

Korzyści ze stosowania tej grupy preparatów zwiększają się z wiekiem. Ale to wcale nie oznacza, że dzieci nie powinny ich przyjmować. Już od pierwszych dni po porodzie dzieci karmione naturalnie powinny dostawać witaminę D i K. Nie muszą to być preparaty lecznicze, bo nie chodzi o leczenie niedoborów tych witamin, ale o zapobieganie im. Dlatego wystarczą preparaty sprzedawane jako suplementy diety, oczywiście przeznaczone dla niemowląt, np. w postaci specjalnych kapsułek twist-off. Trzeba pamiętać, że witaminę D należy podawać zawsze pod kontrolą lekarza.

U dzieci z alergią sprawdzają się niektóre szczepy probiotyczne. W okresie rekonwalescencji, osłabienia, spadku odporności lub w przypadku niejadków niezbędne mogą okazać się preparaty wielowitaminowe.  Szczególnie istotne dla odporności dzieci są witaminy A, B6, B12, C, kwas foliowy, cynk, selen. Poleca się również preparaty z kwasami omega-3, aby wesprzeć rozwój umysłowy i pracę mózgu dzieci. W okresie wzrostu można także podawać suplementy diety z wapniem i magnezem.

Dla młodych wiekiem i duchem

W okresie wzmożonego wysiłku umysłowego lub fizycznego także zdrowie ludzi młodych mogą wspierać odpowiednio skomponowane suplementy diety. Podczas przygotowań do egzaminu i przy kłopotach z koncentracją wspomagająco działają preparaty magnezu, lecytyny lub z korzenia żeń-szenia, a w sytuacjach szczególnie trudnych, doraźnie, środki z kofeiną. W czasie wysiłku fizycznego rośnie zapotrzebowanie na antyoksydanty i magnez.

L-karnityna pomaga kształtować mięśnie i poprawia tolerancję wysiłku. W diecie  aktywnych osób często brakuje witamin i warzyw obfitujących w naturalne antyoksydanty. Dlatego gdy pacjenci skarżą się na zaburzenia koncentracji, słabą odporność lub zmęczenie, warto oprócz wizyty u lekarza zalecić im suplementy diety z selenem chroniącym błony komórkowe przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Wskazane, aby preparat zawierał także witaminy E, A i C.

Dla kobiet i nie tylko

Naukowcy obliczyli, że gdyby zliczyć wszystkie dni menstruacji w życiu kobiety, okazałoby się, że trwa ona nieprzerwanie… 6 lat. W tym czasie kobieta traci ok. 50 litrów krwi. Dlatego niektórym pacjentkom, szczególnie jeśli miesiączki są intensywne, może dokuczać niedobór żelaza. Warto polecać pacjentkom preparaty żelaza, które zawierają także witaminę C. Kwas askorbinowy ułatwia bowiem wchłanianie tego pierwiastka.

Inną częstą damską przypadłością są zaparcia (skarży się na nie nawet co trzecia kobieta). W tym przypadku rynek suplementów diety jest naprawdę imponujący. Pacjentce można zaproponować probiotyki, które przywrócą zakłóconą równowagę mikrobiologiczną przewodu pokarmowego. Problem złagodzi także błonnik. Dostępne są również preparaty zawierające jednocześnie probiotyki i prebiotyki.

Gdy problemem jest wypadanie włosów, pomocny jest nie tylko popularny skrzyp polny, ale także zestaw witamin skomponowany w celu wzmocnienia osłabionych włosów i paznokci, np. witamina A, C, E, kwas foliowy, pantotenowy, cynk, selen i krzem.

Męskim okiem

U panów z łagodnymi zaburzeniami erekcji spowodowanymi np. przerostem prostaty, tradycyjną terapię mogą wspomóc dostępne bez recepty suplementy zawierające m.in. żeń-szeń, L-argininę, witaminę B12 oraz wyciągi z roślin podnoszące w naturalny sposób stężenie testosteronu. Selen, witamina A i cynk wpływają na jakość plemników.

Mężczyźni powinni rozważyć także stosowanie fitosteroli, przypominających budową cholesterol. Poprawiają one funkcjonowanie pęcherza moczowego i wspomagają funkcje seksualne.

Dla pacjentów 50+

Natomiast pacjentom po pięćdziesiątym roku życia godne polecenia są witaminy i minerały skomponowane specjalnie dla seniorów, którzy w sposób szczególny powinni zadbać o swoje zdrowie. Produkty obecne na rynku dedykowane seniorom są dostępne w formie tabletek i preparatów w płynie. Ponieważ bardzo często dieta osób starszych jest monotonna i uboga w mięso, wskazane jest, aby przyjmowane suplementy zawierały w swoim składzie oprócz witamin także żelazo, które wpływa korzystnie na kondycję serca. Ważne jest, by żelazo zawarte w preparatach dla osób starszych występowało w formie organicznej, gdyż taka forma żelaza jest najlepiej przyswajalna przez organizm.

W okresie klimakterium wiele kobiet sięga po fitoestrogeny, czyli roślinne „hormony” naśladujące działanie endogennych estrogenów. Wiele pań chwali sobie ich skuteczność, bo łagodzą uderzenia gorąca, kłopoty ze snem. Warto jednak pamiętać, że trudno ustalić wpływ poszczególnych dawek i preparatów na organizm. Dlatego niektórzy ginekolodzy nie są zwolennikami tych środków. Z myślą o kobietach w okresie klimakterium stworzono także mieszanki ziół, które zmniejszają napięcie i rozdrażnienie nerwowe, np. z dziurawca, melisy i głogu.

Osobom starszym, skarżącym się często na bóle stawów spowodowane zmianami zwyrodnieniowymi można polecić preparaty glukozaminy lub siarczanu chondroityny. Uzupełniają one dietę w składniki wspomagające funkcjonowanie stawów.

Anna Borek
ab@farmacjaija.pl

„Farmacja i Ja" czerwiec 2011