Serwis farmaceutyczny
szukaj w farmacjaija.pl


Profilaktyka

Właściwości zdrowotne kwasów tłuszczowych omega-3

- 2010-11-02
Właściwości zdrowotne kwasów tłuszczowych omega-3 Powieksz
Ryby są bogatym źródłem kwasów tłuszczowych omega-3

Otyłość jako objaw choroby

Otyłość towarzyszy ludzkości od wieków. Jednak nigdy nie obserwowano zjawiska tak gwałtownego wzrostu występowania tej choroby. Nie...

Tajemnica długości życia

Czynniki genetyczne wpływają na długość życia tylko w 15-20% cała reszta – ponad 80% – to już efekt "obchodzenia się" ze swoim organizmem.

Zanieczyszczenie powietrza – raport

Przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych wywołane zanieczyszczeniami powietrza jest tematem przewodnim XI edycji kampanii...

Wpływ wielonienasyconych kwasów tłuszczowych na metabolizm człowieka od wielu lat wywołuje duże zainteresowanie ekspertów z zakresu żywienia. Nie podlegają one syntezie w organizmie, a są niezbędnymi składnikami tkanek, więc muszą być dostarczone wraz z pożywieniem.

PUFA (ang. Polyunsaturated Fatty Acids) biorą udział w licznych procesach fizjologicznych, w tym między innymi chronią serce, wspomagają układ immunologiczny i układ nerwowy – stymulują połączenia nerwowe w mózgu. Są zatem niezbędne dla prawidłowego rozwoju młodych organizmów, a także zachowania zdrowia w dalszych okresach życia.

Omega-6 i omega-3

PUFA należą do dwóch grup: omega-6 (PUFA n-6) i omega-3 (PUFA n-3). Kwas linolowy (C18:2) należy do grupy omega-6. Występuje w większych ilościach w olejach kukurydzianym, słonecznikowym i sojowym. Ważny jest dla zachowania prawidłowej struktury błon komórkowych. Zwiększone spożycie kwasu linolowego obniża w surowicy poziom złego cholesterolu LDL-cholesterol.

Z kolei do kwasów omega-3 należą kwas α-linolenowy (C18:3), a także jego pochodne: kwas eikozapentaenowy (EPA, C20:5) i dokozaheksaenowy (DHA, C22:6). Kwas α-linolenowy występuje powszechnie w glonach morskich i warzywach liściastych. Są to jednak ilości zbyt małe dla zaspokojenia potrzeb metabolicznych człowieka. Występuje także w orzechach włoskich, nasionach lnu i oleju rzepakowym. Znaczne jego ilości zawiera olej lniany – aż czterokrotnie więcej w porównaniu z olejem rzepakowym. Bardzo dobrym źródłem kwasów omega-3 są ryby i ssaki morskie. Mają one zdolność przetwarzania zawartego w planktonie kwasu α-linolenowego w ważne dla zdrowia EPA i DHA. Podkreślić należy, że ich metabolity mają działanie przeciwzapalne i przeciwzakrzepowe. Wykazano, że spożycie ryb jest odwrotnie skorelowane z umieralnością na chorobę niedokrwienną serca (ChNS, łac. morbus ischaemicus cordis). U osób spożywających ryby morskie 2-4 razy w tygodniu ryzyko zgonu z powodu ChNS jest aż o 23% mniejsze w porównaniu z osobami, które nie mają zwyczaju jadać ryb.

Rola kwasów tłuszczowych omega-3 w zapobieganiu i leczeniu chorób

Kwasy tłuszczowe omega-3 biorą udział w budowie fosfolipidów wchodzących w skład neurotransmiterów, osłonek mielinowych i błon synaptycznych. Przyczyniają się do zwiększenia połączeń między nerwami i usprawnienia przewodnictwa nerwowego. Wykazano obecność znacznych ilości DHA w substancji szarej mózgu. Stąd teza, że pomagają one w koncentracji uwagi i zdolność zapamiętywania.

DHA jest też niezbędny dla prawidłowej budowy siatkówki oka. Ponadto chroni ją przed uszkodzeniem, co może mieć znaczenie w przypadku retinopatii i zwyrodnienia plamki żółtej. Poza tkanką mózgową, siatkówką oka, szczególnie dużo PUFA omega-3 znajduje się w mięśniu serca. W błonie mitochondrialnej komórek mięśnia serca gromadzi się DHA, co zmniejsza ich pobudliwość. Również poprzez wpływ na układ bodźcoprzewodzący serca utrudnia on powstawanie zaburzeń rytmu serca. Kwasy tłuszczowe omega-3 sprzyjają stabilizacji blaszki miażdżycowej i powodują, że staje się ona mniej podatna na pęknięcia. Zmniejszają produkcję substancji sprzyjających tworzeniu się skrzeplin w naczyniach. Przyczyniają się do zmniejszenia produkcji cytokin prozapalnych, a także poprawiają funkcję śródbłonka i działają rozkurczowo na małe tętniczki. Zarówno EPA, jak i DHA wywołują nieznaczny efekt obniżający ciśnienie krwi.

PUFA omega-3 wpływają korzystnie na gospodarkę lipidową. Przede wszystkim obniżają poziom triglicerydów we krwi, a także przyczyniają się do wzrostu poziomu HDL-cholesterolu. Działanie to sprzyja opóźnianiu rozwoju miażdżycy i ograniczaniu jej powikłań.

Omawiając znaczenie ochronne dla serca i naczyń krwionośnych kwasów tłuszczowych omega-3, trzeba jeszcze raz podkreślić, że najważniejsze są mają ich właściwości przeciwzapalne i przeciwzakrzepowe. Cechy tej nie mają kwasy tłuszczowe omega-6. Warto również zaznaczyć, że istnieją prace naukowe, które wskazują na to, że kwasy tłuszczowe omega-3 zwiększają odporność organizmu.

Dieta oparta na kwasach omega-3

Aby uzyskać wymienione korzyści dla układu sercowo-naczyniowego, należy stosować odpowiednie dawki oraz postać EPA i DHA. W prawidłowej diecie istotną rolę odgrywa niski stosunek omega-6 do omega-3. Klasyczna dieta śródziemnomorska charakteryzuje się proporcjami 1:1, dieta w krajach zachodnich 10:1, a nawet 20:1. Aby to osiągnąć, należy zmniejszyć spożycie kwasów omega-6 i zwiększyć przyjmowanie kwasów omega-3.

Zalecenia dietetyków

Kwasy tłuszczowe omega-3 odgrywają istotną rolę zarówno w prewencji, jak i leczeniu wielu opisanych wyżej schorzeń. Dlatego tak ważne jest racjonalne żywienie. Warto słuchać zaleceń dietetyków, którzy rekomendują spożywanie ryb morskich 2-3 razy w tygodniu. Wiele osób nie przestrzega jednak tej zasady, bo albo nie lubią ryb, albo np. boją się skażenia rtęcią. Obecnie brakuje też czasu na właściwe przygotowywanie odpowiednich potraw, a wysoko przetworzona żywność dodatkowo wpływa na występowanie niedoborów tych cennych dla zdrowia składników. Dlatego coraz częściej zaleca się przyjmowanie suplementów diety zawierających EPA i DHA (istotne jest ich stężenie i wzajemne proporcje). We właściwym wyborze kwasów tłuszczowych omega-3 i ich dziennej dawki najlepiej poradzić się lekarza.

Kwasy tłuszczowe zawarte w pożywieniu

Rodzaj kwasów tłuszczowych

  • wielonienasycone n-6
  • wielonienasycone n-3
  • jednonienasycone
  • nasycone
  • izomery trans


Źródło pochodzenia

  • oleje: kukurydziany, słonecznikowy, sojowy
  • oleje: lniany, rzepakowy (ALA), tłuste rybysuplementy (EPA i DHA)
  • olej rzepakowy, oliwa
  • mięso, masło, smalec, produkty mleczne
  • tłuszcze przeznaczone do smażenia, żywność typu fast food, wyroby cukiernicze

dr n. med. Magdalena Białkowska

Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie

"Farmacja i Ja", listopad 2010

Komentarze czytelników (1)
21.05.2012 15:46
~Jakob
Dieta śródziemnomorska najlpiej zaspokaja zapotzrebowanie na kwsy omega
Tutaj możecie o tym poczytać: http://kwasyomega3.wordpress.com/2012/05/16/dieta-srodziemnomorska-jako-sposob-zywienia-najlepiej-zaspakajajacy-zapotrzebowanie-na-kwasy-omega-3/
« poprzedni Profilaktyka (57 z 99) następny »
« poprzedni Profilaktyka (57 z 99) następny »
  • Ostatnio dodane
  • Najczęściej czytane

Mapa farmaceutów

Masz aptekę,
hurtownię leków?
Dodaj swoją lokalizację
na naszej interaktywnej
mapie.

Wyślij e-kartkę...

swojej rodzinie,
znajomym, bliskim
i współpracownikom...
a może nam?
1 2