Wybieraj świadomie leki „na zatoki”

Zaparcia podróżnych

Zmiana rytmu dnia, klimatu, diety lub wody podczas wyjazdu nawet na kilkudniowy urlop wpływa na powstawanie niechcianego nadbagażu turysty –...

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Serce jak na dłoni

Chociaż jest jednym z naszych najważniejszych narządów, w jego ochronę często wkładamy zbyt mało... serca. Warto więc wiedzieć, na co nasze serce...

W okresie zimy i przedwiośnia częściej chorujemy na przeziębienie i grypę, które czasem mogą spowodować powikłania, np. zapalenie zatok przynosowych. Warto znać różnicę pomiędzy substancjami czynnymi, zawartymi w stosowanych w takich przypadkach lekach objawowych.

Infekcje dróg oddechowych dotykają dużej części populacji. Zdecydowana większość przypadków przebiega w sposób samoograniczający się i nie wiąże się z istotnymi powikłaniami ani z koniecznością hospitalizacji.

Powikłania

Czasem jednak w wyniku infekcji dróg oddechowych dochodzi do wtórnego zapalenia płuc lub zapalenia zatok przynosowych. W takich przypadkach mogą występować m.in. gorączka albo bóle głowy. O ile nieznacznie podniesiona ciepłota ciała (37,5--38°C) w czasie przeziębienia nie musi być zbyt intensywnie leczona, to gorączka powyżej 38,5°C jest już bardzo uciążliwa. Obniżenie jej jest warunkiem poprawy samopoczucia. W przypadku zapalenia zatok przynosowych, które jest poważnym i uciążliwym schorzeniem, aż 37% spośród osób odczuwających ból zatok twierdzi, że pojawił się on bezpośrednio po przeziębieniu*.

NLPZ w leczeniu zapalenia zatok

W dokumencie EPOS 2007 (European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps) wprowadzono nową definicję zapalenia błony śluzowej nosa i zatok przynosowych oraz nowe wytyczne dotyczące diagnozowania i leczenia zapalenia zatok. Zgodnie z zaleceniami w celu złagodzenia objawów chorobowych towarzyszących zapaleniu zatok przynosowych stosuje się leki objawowe, w tym m.in. niesterydowe leki przeciwzapalne. Należy do nich m.in. ibuprofen. Zbliżony do tej grupy leków profil działania ma paracetamol.

Profil bezpieczeństwa obu wspomnianych substancji jest bardzo dobry i dzięki temu jest możliwość ich stosowania zarówno u osób starszych, jak i u najmłodszych dzieci.

W badaniach klinicznych wypadają podobnie, choć w kilku ważnych pracach wykazano wyższą skuteczność ibuprofenu w zwalczaniu gorączki. Ponadto jego okno terapeutyczne jest na tyle duże, że w przypadkach nawet wielokrotnego przedawkowania tylko sporadycznie stwarza zagrożenie.

Na katar fenylefryna czy pseudoefedryna?

Zwalczanie subiektywnych objawów kataru, takich jak uczucie utrudnionego oddychania, jest jedną z głównych potrzeb osób z nieżytem nosa. Wskazane jest też udrożnienie ujścia zatok do przewodów nosowych, ponieważ umożliwia to nie tylko ewakuację zalegającej w nich ropnej wydzieliny, ale również zapobiega powstawaniu zamkniętej przestrzeni z gromadzącym się wysiękiem i uwięzionym nad nim powietrzem. A są to obok zapalenia przyczyny rozpierającego, gwałtownego bólu w okolicy chorej zatoki.

Mogą być wówczas stosowane leki działające miejscowo w postaci kropli lub aerozoli albo leki doustne. W tej drugiej grupie wybór jest ograniczony, ponieważ istotne działanie udrożniające nos mają przede wszystkim sympatykomimetyki, a przede wszystkim pseudoefedryna i fenylefryna.

W ocenie porównawczej podkreślana jest bardzo niska biodostępność fenylefryny (ok. 40%), której znaczna część jest metabolizowana już w błonie śluzowej przewodu pokarmowego. Niektórzy autorzy wskazują, że trudno w takiej sytuacji o wyraźny efekt kliniczny. Inną substancją, która obkurczając naczynia doprowadzające krew do błony śluzowej zmniejsza w niej przepływ, a więc również likwiduje obrzęk i tym samym powoduje niekiedy spektakularne uczucie „odetkania” nosa, jest pseudoefedryna. Jej biodostępność jest bardzo dobra, szczególnie w porównaniu z fenylefryną.

W badaniach porównawczych pseudoefedryna również wypada lepiej. Jedno z ciekawszych badań na ten temat przeprowadzono w 2009 r. na Uniwersytecie Wiedeńskim. Dysponuje on jedną z nielicznych komór do prób prowokacyjnych (the Vienna Challenge Chamber), w której stosując model alergiczny wykazano, że pseudoefedryna w udrożnianiu nosa znamiennie przewyższa zarówno placebo, jak i fenylefrynę.

Zaprezentowane dane pośrednie mogą zatem posłużyć do dokonania oceny i porównania potencjalnej skuteczności leków złożonych zawierających paracetamol w połączeniu z fenylefryną z preparatami mającymi w składzie ibuprofen z pseudoefedryną.

*Badanie TNS OBOP przeprowadzone w październiku 2009 r. na reprezentatywnej próbie 1000 Polaków, którzy ukończyli 15. rok życia.

tekst: dr n. med. Krzysztof Wojciechowski

„Farmacja i Ja”, luty 2010