Zaparcia podróżnych

10-15% podróżnych cierpi z powodu zaparć

Zmysł węchu w diagnostyce zapalenia zatok przynosowych

Nasi przodkowie przywiązywali dużo większą wagę do zmysłu węchu niż my – ludzie XXI w. Już starożytni doceniali jego znaczenie i używali kadzideł...

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Brzydki zapach z ust

Przykry zapach z ust – czyli halitoza – jest problemem często piętnującym borykające się z nim osoby. Komplikuje on kontakty międzyludzkie i może...

Zmiana rytmu dnia, klimatu, diety lub wody podczas wyjazdu nawet na kilkudniowy urlop wpływa na powstawanie niechcianego nadbagażu turysty – zaparcia, które może zepsuć nawet najlepiej zaplanowany wypoczynek.

Zaparcia mogą towarzyszyć podróżom nawet na niewielkie odległości, niekoniecznie tylko tym transkontynentalnym. W przypadku dalekich podróży samolotem zaparcia są najczęściej skutkiem zmiany rytmu dobowego. Typowo zmiana ta jest lepiej tolerowana przy podróży ze wschodu na zachód niż z zachodu na wschód i często nie wymaga interwencji medycznej, gdyż rytm wypróżnień normalizuje się samoistnie po 2-3 dniach. Zazwyczaj jednak długiej podróży samolotem towarzyszy także odwodnienie oraz długotrwałe unieruchomienie – oba te czynniki sprzyjają zaparciom i wówczas wsparcie farmakologiczne może być potrzebne.

Brak nawodnienia i zmiana diety

Niedostatek wypijanych płynów towarzyszy zresztą podróżom dość często, nawet tym niezbyt dalekim. Niejednokrotnie obserwuje się niechęć do picia w obawie przed koniecznością zbyt częstego oddawania moczu. Odpowiednia zawartość wody w stolcu jest jednak niezbędnym warunkiem jego prawidłowego uformowania i niezaburzonej defekacji. Przy zbyt małej ilości płynów można mieć niemal pewność wystąpienia zaparcia.

Kolejnym czynnikiem wpływającym na prawidłowe formowanie się stolca jest aktywność fizyczna: spacer lub bieganie. W trakcie podróży trudno o ruch. Nawet jeśli jest to tylko wyjazd nad Bałtyk, to, niestety, musimy spędzić kilka godzin w samochodzie lub pociągu, a to  nie ułatwi pracy jelitom. W trakcie podróży, zwłaszcza tych kilkudniowych, dodatkowym elementem negatywnie wpływającym na pracę układu pokarmowego jest uboga w błonnik dieta – mało kto zabiera w bagażu podręcznym torbę pełną warzyw.
Podróżom dosyć często towarzyszy zmiana diety, co także może być przyczyną wystąpienia zaparć. Pojawienie się w diecie nowych pokarmów, być może takich, na które jesteśmy uczuleni lub po prostu do nich nieprzyzwyczajeni, powoduje zaparcia. Przewód pokarmowy może wówczas potrzebować kilku dni na dostrojenie się do nowej sytuacji.

Zmiana rytmu dobowego

U wielu osób zaparcia w podróży są problemem o podłożu psychosomatycznym – odruch wypróżniania podlega bowiem rytmowi dobowemu i jeśli akurat w momencie, gdy przychodzi na to czas, nie ma w pobliżu toalety spełniającej zachodnioeuropejskie standardy higieniczne, to może się zdarzyć, że gdy parę godzin później taką toaletę znajdziemy, jelita odmówią współpracy. Układ pokarmowy jest akurat pod tym względem dość autonomiczny i zwykle trudno go zmusić do zmiany rytmu. Nierzadko mamy zresztą do czynienia z pacjentami, których psychika utrudnia im skorzystanie z innej niż własna toalety. Osoby takie potrafią nieraz tydzień, czasem dwa wstrzymywać stolec, byle tylko nie musieć skorzystać z „obcej” toalety. Powrót do normalnego rytmu wypróżnień może być bardzo utrudniony.

Jak pomóc pacjentom

Na ogół rytm wypróżnień zaburzony podróżą normalizuje się sam w ciągu kilku dni. Pomaga w tym spożywanie odpowiedniej ilości błonnika, także w postaci suplementów diety, oraz picie odpowiedniej ilości płynów, absolutne minimum to 1,5 litra dziennie. Jednak, zwłaszcza w przypadku osób, które miewały już wcześniej tego typu problemy, warto polecić zastosowanie leku o działaniu przeczyszczającym. Jeśli zaburzenie ma charakter czynnościowy, sytuacja powinna ulec normalizacji po zastosowaniu takiego wspomagania. Zazwyczaj skuteczna jest pojedyncza dawka. Gdy mimo zastosowania powyższych zaleceń zaparcie nie ustępuje po kilku dniach, warto poszukać fachowej porady.

dr n. med. Grzegorz Górniewski
gg@farmacjaija.pl

„Farmacja i Ja" czerwiec 2011