Serwis farmaceutyczny
szukaj w farmacjaija.pl


Profilaktyka

Zawroty głowy

- 2013-06-03

Czy brakuje nam witamin?

O ile w diecie ludności z krajów ubogich niedobory witamin są raczej codziennością niż wyjątkiem, to w przypadku mieszkańców krajów...

Kichanie na światło

za gwałtowne kichanie odpowiadać może jaskrawe światło. Ludzie gwałtownie kichają wystawieni na jego działanie: oczy łzawią obficiej, łzy spływają do jamy nosowej wywołując kichanie.

Sposób na skurcze

Może pojawić się u każdego i w każdej chwili, ale przeważnie atakuje w nocy. Ból, jaki mu towarzyszy, często jest nie do zniesienia. Każdy...

Brak poczucia równowagi, chwianie się na nogach, uczucie „wirowania” obrazu przed oczami, kołysania się podłoża. Każdy z nas przynajmniej raz w życiu miał zawroty głowy.


Nie ma wielu badań epidemiologicznych w tym zakresie, a ich poprawne prowadzenie nie jest łatwe, m.in. ze względu na trudności ze zdefiniowaniem zawrotów głowy. Pojęcie to jest różnie rozumiane przez pacjentów, sposób referowania charakteru dolegliwości zależy od doświadczeń pacjenta. Zawroty głowy można zdefiniować jako subiektywne, nieprzyjemne odczucie niestabilności ciała względem otoczenia. Mogą się one wyrażać odczuciem ruchu wirowego. Niekiedy towarzyszy im lęk przed upadkiem i chęć szybkiej zmiany pozycji na siedzącą lub leżącą.

To objaw wieloznaczny (nigdy samodzielne rozpoznanie) co do rodzaju schorzenia, które je wyzwala, i jego stopnia ciężkości: od lekkich stanów po zagrażające życiu. Zawroty są problemem ok. 25% populacji naszego kraju. Tylko 13% zawrotów głowy ma podłoże błędnikowe, a 56% rozwija się na tle chorób ogólnoustrojowych.


Jak powstają zawroty?

Narządem odpowiedzialnym za zawroty głowy jest układ przedsionkowy. W jego skład wchodzą narząd przedsionkowy (błędnik) wraz z unerwieniem obwodowym (zwojem i nerwem przedsionkowym) oraz ośrodkami mózgowymi w pniu mózgu, móżdżku, jądrach podkorowych i korze. Zawroty są objawem nieprawidłowego funkcjonowania któregokolwiek z elementów układu równowagi, przekazującego sygnały z różnych okolic ciała do układu zlokalizowanego w mózgu. Trzy główne elementy tego układu to: narząd wzroku – pozwalający na ustalenie położenia oraz poruszania się ciała w przestrzeni; receptory czuciowe zlokalizowane w skórze, mięśniach oraz stawach (proprioreceptory, czucie głębokie) – przesyłające informacje dotyczące ułożenia i poruszania się kończyn oraz innych części ciała; ucho wewnętrzne – zawierające błędnik z układem przedsionkowym, odpowiedzialnym za utrzymanie prawidłowej postawy i równowagi.


Choroby narządu równowagi

Błędnik, biorący udział w odbieraniu i przetwarzaniu bodźców wykorzystywanych przez mózg do zachowania równowagi ciała, mogą dotykać schorzenia prowadzące do zawrotów głowy. Choroba Méniere’a (wodniak endolimfatyczny błędnika) to swoista choroba ucha wewnętrznego. Wiąże się z napadami ostrych układowych zawrotów połączonych z szumem w uchu i stopniowym upośledzeniem słuchu. Występują one z różną częstością i trwają od kilkunastu minut do wielu godzin. Ich powodem są problemy z homeostazą płynów w uchu wewnętrznym. Jest to skutek nadmiernego gromadzenia się i wzrostu ciśnienia endolimfy w błędniku. Zwiększone ciśnienie poszerza przestrzenie endolimfatyczne ucha wewnętrznego.

Zapalenie błędnika to choroba, która może mieć podłoże bakteryjne, wirusowe, pierwotniakowe oraz grzybiczne. Często nie zdajemy sobie sprawy z tego, że może rozwinąć się w trakcie tak powszechnych chorób, jak różyczka, odra, świnka. Specyficzną chorobą narządu równowagi jest toksyczne uszkodzenie błędnika, które tak naprawdę może być wywołane przez nadmierne spożywanie alkoholu, leki oraz toksyny bakteryjne.


Choroby organiczne układu nerwowego

Zawroty naczyniowe stanowią ok. 10% wszystkich zawrotów, ale to problem istotny klinicznie, bo mogą być objawem udaru mózgu w krążeniu tylnym. Dotyczą głównie osób po 50. r.ż. obarczonych czynnikami ryzyka (tj. nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, palenie tytoniu). Ujawniają się jako przemijające ataki niedokrwienne, zawały lub krwotoki do pnia mózgu, względnie móżdżku. Mogą być wyrazem przewlekłej niewydolności krążenia kręgowo-podstawnego jako wariantu choroby niedokrwiennej mózgu. Przemijające ataki niedokrwienne manifestują się jako incydent silnych układowych zawrotów, przeważnie połączonych z innymi objawami z pnia mózgu, jak dwojenie, dyzartria, parestezje. Szczególna postać zawrotów naczyniowych to te w przebiegu podciśnienia ortostatycznego, pojawiające się znamiennie po wstaniu z pozycji leżącej.

Kolejną chorobą, której objawem są zawroty głowy, jest zapalenie nerwu przedsionkowego – to prawdopodobnie choroba wirusowa. W obrazie klinicznym dominują nagłe, bardzo silne zawroty głowy połączone z wymiotami, zaburzeniami równowagi i przejściowym oczopląsem. Początek jest dramatyczny (wstrząs przedsionkowy), ale dalszy przebieg łagodny. Zawroty głowy mogą być też objawem rozwijającego się guza mózgu, urazu (nawet pozornie błahego) i towarzyszyć padaczce.


Migrena

Migrenowe zawroty głowy mają różnoraki charakter. Najczęściej są to incydenty o różnej częstości (nieswoista westybulopatia migrenowa), ale mogą się układać w określone zespoły. Warto także wspomnieć, że u małych dzieci (do 5. r.ż.) występują napadowe zawroty znane jako zespół Bassera. Stanowią one swoisty prekursor migreny.


Choroby układu krążenia

Zaburzenia układu krążenia mogą rzutować na ukrwienie narządu słuchu oraz innych naczyń. Mózg odżywiają cztery parzyste tętnice: dwie szyjne kręgowe i dwie szyjne wewnętrzne, które rozgałęziają się w mózgu w postaci koła tętniczego. Decyduje ono o ukrwieniu struktur mózgowych. Wszystkie naczynia krwionośne stanowią całość, dlatego najmniejsza dysfunkcja może powodować zawroty głowy. Chorzy z zaburzeniami układu krążenia mogą odczuwać: ból głowy, zawroty, nadpobudliwość, bezsenność, tachykardię, zmęczenie. Wśród czynników wyzwalających zawroty pochodzenia sercowo-naczyniowego należy też wyróżnić zaburzenia rytmu serca. Wskutek tych schorzeń może dochodzić do uszkodzenia układu przedsionkowego na poziomie ośrodkowym i obwodowym (nagłe uszkodzenie ucha wewnętrznego). Istnieje wówczas konieczność intensywnego leczenia kardiologicznego, a następnie objawowego przeciwzawrotowego.


Choroby ogólnoustrojowe

Błędnik jest narządem bardzo wrażliwym na wahania ciśnienia, elektrolitów oraz cukru. Często zawroty głowy są odpowiedzią na zachwianie równowagi elektrolitycznej i kwasowo-zasadowej naszego organizmu. Ta z kolei może być następstwem chorób metabolicznych, np. cukrzycy. Guzy typu insulinoma z następczą hiperinsulinemią wywołują stany hipoglikemiczne z nagłymi zawrotami. Napadowe zawroty, po których następuje uczucie głodu i łapczywe spożywanie pokarmów, powinny budzić podejrzenie guza.
Nieprawidłowe funkcjonowanie gruczołów przytarczycznych prowadzi do zaburzeń poziomu wapnia w organizmie. Gdy jego poziom wynosi mniej niż 7 mg/dl, następuje nadmierny skurcz mięśni, m.in. mózgowych, co objawia się m.in. zawrotami głowy, migreną, zaburzeniami świadomości.

Mózg i wszystkie narządy znajdujące się w jego obrębie są wrażliwe na niedotlenienie. Ważna jest więc odpowiednia ilość hemoglobiny. Zawroty głowy często są objawem anemii oraz niskiego poziomu żelaza. Chorobą związaną z układem krwiotwórczym, objawiającą się najpierw dusznościami i zawrotami głowy, jest choroba Vaqueza (czerwienica). Występuje po 40. r.ż., głównie u mężczyzn. Polega na zwiększonej produkcji erytrocytów, granulocytów i płytek krwi, z przewagą erytropoezy. Szybko zwiększa się pojemność krwi i jej lepkość, co przekłada się na utrudnienie w dostarczaniu tlenu do tkanek.


Działania niepożądane leków i  zatrucia

Niepożądane działanie leków to częsta przyczyna zawrotów głowy. Wywołującymi je lekami mogą być m.in.: antybiotyki aminoglikozydowe, antybiotyki polipeptydowe, salicylany, diuretyki, indometacyna.
Zawroty głowy występują też w zatruciach. W następstwie zatrucia tlenkiem węgla zostaje zablokowany mechanizm przenoszenia tlenu przez hemoglobinę, co prowadzi do anoksji – konsekwencją jest uszkodzenie narządu równowagi i słuchu. Zatrucie tlenkiem węgla prowadzi do zmniejszenia aktywności dehydrogenazy kwasu bursztynowego, uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego i nerwów obwodowych.


Zawroty szyjne

Często występują tak zwane zawroty szyjne.Są one objawem zwyrodnienia kręgów szyjnych. Przyczyną zawrotów w tym przypadku jest zły przepływ krwi przez tętnice znajdujące się w szyi. Ataki zawrotów głowy oraz wymioty występują częściej u osób starszych, gdyż przepływ krwi przez tętnice jest w tej grupie wolniejszy. Zawroty głowy są częstą dolegliwością u osób z dyskopatią kręgów szyjnych. Zmiany w obrębie kręgosłupa szyjnego powodują, że tętnica biegnąca tym odcinkiem może być czasowo uciskana wskutek zwyrodnień i deformacji kręgów oraz wyrostków, co rzutuje na niedokrwienie części mózgowia. W głowie kręci się, kiedy odginamy ją do tyłu, wykonujemy gwałtowny skręt. Stąd przestroga, aby ludzie starsi patrzyli w górę w pozycji siedzącej. Ruchów gwałtownych głowy i tułowia powinny unikać osoby z wysokim i bardzo niskim ciśnieniem tętniczym, jego skok lub spadek może skutkować zawrotem głowy.


Zmiany zwyrodnieniowe

W 1986 r. powstał w medycynie termin prezbiastazja. Jego mianem opisuje się zaburzenia równowagi, chodu i zawroty głowy związane ze starzeniem się, zmianami inwolucyjnymi wzroku, słuchu, układu przedsionkowego, zaburzeniami czucia głębokiego i elementami, które odgrywają rolę w utrzymaniu postawy i czynności ruchowych.

Uwaga na diuretyki

Na zawroty głowy są narażone osoby przyjmujące leki z grupy diuretyków, takie jak furosemid i kwas etakrynowy. Obniżają one ciśnienie w wyniku zwiększonego wydalania moczu. Jednocześnie mogą powodować zaburzenie gospodarki elektrolitowej w płynach ucha wewnętrznego, polegające na zmianie stosunku jonów sodowych do potasowych.


mgr farmacji Ewelina Drelich


Komentarze czytelników (0)
« poprzedni Profilaktyka (9 z 99) następny »
« poprzedni Profilaktyka (9 z 99) następny »
  • Ostatnio dodane
  • Najczęściej czytane

Mapa farmaceutów

Masz aptekę,
hurtownię leków?
Dodaj swoją lokalizację
na naszej interaktywnej
mapie.

Wyślij e-kartkę...

swojej rodzinie,
znajomym, bliskim
i współpracownikom...
a może nam?
1 2