Serwis farmaceutyczny
szukaj w farmacjaija.pl


Raport

Migrenowy ból głowy

- 2013-01-08
Migrenowy ból głowy Powieksz
Jak powstaje migrena

Rozwiąż swój problem

Ból głowy, gdy dokucza zbyt często, wymaga medycznej diagnozy. Po pierwsze, trzeba sprawdzić, czy nie jest on objawem jakiejś choroby somatycznej....

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Noc bez bólu

Noc to trudny czas dla pacjentów cierpiących z powodu bólu, a nie ma dobrego zdrowia bez dobrego snu. Chodzi tu zarówno o jego długość, jak i...

Kto nigdy nie cierpiał z powodu migreny, nie wie, co to za choroba. To nie jest zwyczajny ból głowy. Migrena potrafi zamienić życie pacjenta w koszmar. Obraca wniwecz jego plany, zakłóca sen, pracę, uniemożliwia normalne funkcjonowanie. Jedynym marzeniem cierpiącej osoby jest zażycie skutecznego lekarstwa.


Migrena to najczęstsza choroba układu nerwowego i jedna z najczęstszych postaci samoistnych bólów głowy. Dotyka 10-15% populacji, średnio trzy razy częściej kobiety. Nie są od niej wolne dzieci, ale w okresie dziecięcym choruje tyle samo dziewcząt co chłopców. Zmiany na niekorzyść pacjentek następują po okresie dojrzewania.

Migrena jest przewlekłą chorobą, która daje znać o sobie okresowo, u każdego z nieco inną częstotliwością. Średnio stwierdza się 1-3 napady w miesiącu. Choroba objawia się napadowym, pulsującym bólem głowy. Zwykle umiejscawia się jednostronnie, obejmując półkulę głowy, szczególnie za gałką oczną, w okolicy czoła i skroni.

Koszmarnemu bólowi utrzymującemu się od kilku godzin do kilku dni (średni czas trwania napadu wynosi 18 godzin) towarzyszą objawy ze strony autonomicznego układu nerwowego: nudności, wymioty, zawroty głowy, foto- i fonofobia (czyli nadwrażliwość na światło i dźwięki), a także nadmierne reakcje na zapachy. Pacjentom przeszkadza czasem najmniejszy hałas, woń zwykłego posiłku lub zapach kawy, a światło dzienne wydaje się razić jak przy wybuchu bomby atomowej.

U niektórych chorych w czasie napadu migrenowego można stwierdzić także zawroty głowy lub sztywność karku. Między napadami nie występują żadne dolegliwości: chory prowadzi normalne, aktywne życie. Choć migrena sama w sobie nie stanowi zagrożenia życia ani nie prowadzi do inwalidztwa, sprawia wiele trudności w życiu chorego. Uniemożliwia lub przynajmniej znacznie utrudnia normalną pracę, funkcjonowanie w rodzinie i społeczeństwie. Zdarza się, że wyklucza chorego z życia na kilka dni.

W okresie menopauzy migrena zmienia swój charakterystyczny przebieg. Połowa kobiet w tym czasie cierpi z powodu silnych i trwających ponad dobę bólów głowy


Różne postaci migreny


Wyróżnia się dwie główne postacie migreny: z aurą i bez aury. Rzadziej obserwuje się inne postacie migreny lub aury bez bólów migrenowych.

Migrena z aurą dotyka 20-30% pacjentów. Objawy neurologiczne poprzedzające fazę bólową zaczynają się przynajmniej pięć minut przed bólem i mogą trwać do godziny. Później następuje faza bólu. Najczęściej u pacjentów występuje aura wzrokowa. Zaburzenia czucia dotyczą jednej trzeciej przypadków z aurą.

Aura to objawy neurologiczne występujące przed napadem migrenowego bólu głowy. Pacjenci uskarżają się często na zygzakowate lub błyszczące mroczki występujące w polu widzenia, zaburzenia postrzegania kształtu lub rozmiaru oglądanych przedmiotów, a także parestezje, uczucie drętwienia skóry wokół ust albo dystalnych części kończyn górnych.

Do typowych objawów aury można zaliczyć też zaburzenia mowy. Zdarza się rozdrażnienie, problemy z koncentracją, senność lub nadmierne zmęczenie. Uważa się, że za aurę jest odpowiedzialne występujące na powierzchni kory mózgu spontaniczne obniżenie aktywności bioelektrycznej.

Migrena bez aury występuje częściej. Można ją rozpoznać, jeśli u pacjenta wystąpi przynajmniej pięć napadowych bólów głowy spełniających opisane poniżej kryteria:

  • napad trwa nie krócej niż 4 godziny i nie dłużej niż 72 godziny
  • ból wykazuje co najmniej dwie z czterech charakterystycznych cech (ból obejmuje jedną połowę głowy, ma pulsujący charakter, upośledza codzienne funkcjonowanie chorego, objawy nasilają się podczas normalnej aktywności fizycznej)
  • występuje co najmniej jeden z dwóch zestawów objawów towarzyszących (nudności, wymioty, fono- lub fotofobia).


Migrena z porażeniem połowiczym różni się od klasycznej migreny z aurą tym, że aura przebiega z różnie nasilonym niedowładem połowiczym, który może trwać dłużej niż 60 minut, nawet do 24 godzin. Niedowład może pojawić się nagle. U co piątego pacjenta z migreną z porażeniem połowiczym występuje ataksja móżdżkowa. To pierwszy zespół migrenowy, który połączono z zaburzeniami genowymi: ten typ migreny jest związany z nieprawidłowościami na chromosomie 1 i 19, ale możliwe są jeszcze inne lokalizacje genowe odgrywające rolę w jej patogenezie. Jeśli u pacjenta z migreną z porażeniem połowiczym nie stwierdza się dodatniego wywiadu rodzinnego, jest to wówczas sporadyczna migrena z porażeniem połowiczym.

Migrena typu postawnego ma typowe objawy wskazujące na zajęcie struktur tylnej jamy czaszki. Rozpoznanie wymaga stwierdzenia co najmniej dwóch z następujących odwracalnych objawów aury: dyzartria, zawroty głowy, szum w uszach, upośledzenie słuchu, podwójne widzenie, zaburzenia widzenia występujące jednocześnie w skroniowych i nosowych polach widzenia obu oczu, ataksja, zaburzenia świadomości i jednoczesne obustronne parestezje.

Aż 60% pacjentów z migreną z porażeniem połowiczym ma także objawy migreny typu postawnego. W takiej sytuacji tę ostatnią można rozpoznać tylko wtedy, gdy przebiega bez niedowładu.

Migrena siatkówkowa jest rzadkim zjawiskiem objawiającym się w pełni odwracalnymi jednostronnymi zaburzeniami widzenia w postaci migotań, mroczków lub ślepoty, towarzyszącym migrenowemu bólowi głowy.


Zobacz także: Dieta kontra migrena


Prawdy i mity dotyczące migreny


W wieku dziecięcym mogą pojawiać się objawy wskazujące na ryzyko wystąpienia migreny w wieku późniejszym
Prawda Są to tzw. dziecięce zespoły okresowe, kiedyś nazywane ekwiwalentami migreny. Zawsze obserwuje się całkowite ustąpienie dolegliwości, to znaczy, że epizody przedzielone są okresami bezobjawowymi.

Przebiegają w postaci napadowego kręczu szyi (przymusowe przechylenie głowy), łagodnych napadowych zawrotów głowy (trwają od kilku sekund do kilku minut), zespołu cyklicznych wymiotów lub okresowych bólów brzucha bez towarzyszącego bólu głowy. Gdy jednak wystąpią typowe migrenowe bóle głowy, zwykle po 12.-13. r.ż., bezpiecznym lekiem u nastoletnich pacjentów jest paracetamol. Można go stosować także u dzieci z nadreaktywnością oskrzeli i astmą. Najlepiej podać lek jak najwcześniej, przy pierwszych sygnałach migreny.

Kobiety mogą cierpieć z powodu migreny miesiączkowej

Prawda To rozpoznanie kliniczne. Migrena pojawia się albo tylko w okresie przed menstruacją, albo trwa jeszcze w czasie miesiączki. Ten typ bólu głowy zwykle utrzymuje się dłużej, jest silniejszy i trudny do leczenia. Jego przyczyną są zmiany hormonalne: spadek poziomu estrogenów w późnej fazie lutealnej, który występuje po utrzymującym się przez wiele dni wysokim stężeniu tego hormonu.

Znaczenie ma też spadek poziomu serotoniny, który powoduje obniżenie napięcia ściany naczyniowej oraz ma wpływ na wzmożone uwalnianie prostaglandyn do krwi w pierwszych 24 godzinach cyklu i nasilenie bólu głowy. W leczeniu miesiączkowych bólów migrenowych można stosować paracetamol lub paracetamol z kofeiną, NLPZ lub tryptany.

Do zdiagnozowania migreny wystarczy dobrze zebrany wywiad lekarski
Nieprawda Choć rozpoznanie migreny jest łatwe, aby je ostatecznie potwierdzić, niezbędnych jest wiele badań. Za bólami głowy może się bowiem kryć wiele wtórnych przyczyn. Konieczny jest dokładnie zebrany wywiad i badanie przedmiotowe z pomiarem ciśnienia tętniczego. Należy wykonać badania laboratoryjne, aby wykluczyć niedokrwistość, zaburzenia elektrolitowe, endokrynologiczne, cukrzycę, choroby nerek lub wątroby. Neurolog zaleci także badania obrazowe: tomografię komputerową albo rezonans magnetyczny, a także EEG oraz prawdopodobnie rtg. odcinka szyjnego kręgosłupa i usg. tętnic szyjnych.

W czasie ciąży napady migreny całkowicie ustępują

Nieprawda Choć rzeczywiście na skutek podwyższenia stężenia estrogenów napady migreny występują rzadziej, ciąża nie chroni przed nimi całkowicie. Problemem jest leczenie, zalecane jest stosowanie paracetamolu ze względu na jego bezpieczeństwo.

W okresie menopauzy dochodzi do zaostrzenia migreny
Prawda Także w okresie poprzedzającym menopauzę dochodzi do zaostrzenia bólów migrenowych. Dotyczy to przede wszystkim pacjentek z migreną miesiączkową. Nieregularność cyklu sprawia, że trudno przewidzieć napady migreny. Napadom często towarzyszą zaburzenia wegetatywne, zmiany nastroju, kłopoty ze snem. Po okresie menopauzy zwykle dochodzi do złagodzenia migreny. Dlatego początek migrenowych bólów głowy po wygaśnięciu czynności hormonalnej, choć jest możliwy, powinien budzić niepokój i skłaniać do wykonania badań, zwłaszcza obrazowych.


Jak uniknąć napadów migreny

W zapobieganiu migrenie świetnie sprawdzają się ćwiczenia relaksacyjne. Joga daje możliwość wyciszenia, uczy relaksu, umożliwia poznanie własnego ciała. Warto wypróbować też skuteczność medytacji, psychoterapii, masażu lub hydroterapii.

Oczywiście najlepszym sposobem łagodzenia dolegliwości jest unikanie ich wywoływania. Jednak w przypadku migreny sprawa jest bardzo złożona. Nie ma bowiem jednego specyfiku, który może zapobiec napadom bólu. Przypomina to nieco odchudzanie bez efektu jo-jo: aby było skuteczne, niezbędne są trwałe zmiany w stylu życia. Można posłużyć się generalną regułą, że niezbędne jest wdrożenie zasad higienicznego trybu życia. Ale co to właściwie znaczy? I czy farmakologia może przyjść z pomocą profilaktyce?

  • Trzeba zadbać o odpowiednie proporcje między pracą a odpoczynkiem. Pacjenta należy zachęcać do prowadzenia uregulowanego trybu życia. Przepracowane godziny nadliczbowe lub nocna impreza mogą skończyć się bowiem atakiem bólu. Nie chodzi o to, aby być więźniem choroby, ale żeby zadbać o racjonalne gospodarowanie czasem przeznaczonym na obowiązki i relaks. Z tego powodu pacjenci, którzy w ciągu tygodnia wcześnie wstają, nie powinni spać w sobotę do południa. Niezbędne jest codzienne przebywanie na świeżym powietrzu, choćby krótki spacer na przystanek. Ważne jest uprawianie sportów, wykonywanie ćwiczeń aerobowych, byle nie były związane z ogromnym wysiłkiem ani wykonywane na granicy fizycznych możliwości.
  • Z jadłospisu należy wykluczyć lub chociaż ograniczyć zakazane produkty: kawę, czekoladę, ostre przyprawy. Należy obserwować, jakie posiłki nasilają dolegliwości, i wyłączyć je z menu.
  • Zaleca się prowadzenie dziennika, w którym pacjenci odnotowują, kiedy pojawił się ból, jak długo trwał, ale także wszelkie okoliczności, które mogą mieć z tym związek. Należy doradzić pacjentowi, aby zapisywał jadłospis, uwzględniając przekąski, alkohol, kofeinę i napoje gazowane. Niezbędne jest odnotowywanie godzin pracy i odpoczynku, w tym snu. Na podstawie dokładnych zapisków można ujawnić pewne przyczyny ataków i podjąć odpowiednie działania zapobiegawcze.
  • W profilaktyce napadów migrenowych wykorzystuje się także zioła: sok ze złocienia maruny, herbatkę z krwawnika pospolitego, herbatkę z pierwiosnka, a także sok z dziurawca, napar z kwiatu lipy, liści melisy lub kłącza kozłka.
  • Skuteczne są preparaty wydawane na receptę i zlecane przez lekarza, np. propranolol lub metoprolol, flunaryzyna, leki przeciwpadaczkowe (topiramat, kwas walproinowy), a także iprazochrom, amitryptylina albo wenlafaksyna. Lekarz dokonuje wyboru leku indywidualnie dla każdego pacjenta.


Łagodzenie migreny i towarzyszących jej dolegliwości


Postępowanie w trakcie bólu W trakcie ataku bólu pacjent powinien jak najszybciej zażyć leki przeciwbólowe i zadbać o spokój w otoczeniu. Łatwiej przerwać ból we wczesnym stadium, zażywając paracetamol, niż wtedy, gdy dolegliwości osiągną duże natężenie. Idealnie byłoby położyć się w zaciemnionym pokoju, gdzie panuje cisza i gdzie nie docierają żadne zapachy. Wysiłek fizyczny lub umysłowy, a także różne dźwięki i silne światło mogą gwałtownie nasilić atak bólu i towarzyszące mu dolegliwości.

Wyjątek u niektórych pacjentów stanowi cicha relaksująca muzyka. Ulgę może przynieść także zimny okład na czoło i skronie lub przemycie twarzy zimną wodą. Podczas kilkugodzinnego bólu nie wolno zapominać o piciu, najlepiej wody, która ma neutralny smak i jest bezwonna.

Działania wspomagające leczenie Leki prokinetyczne, jak metoklopramid, pomagają zwalczać wymioty. Zastosowanie leków łagodzących wymioty bywa konieczne przed podaniem analgetyków w formie doustnej, aby umożliwiać ich przyswojenie. Pacjentom po wymiotach można polecić paracetamol. Lek jest bezpieczny i nie podrażnia błony śluzowej żołądka. Dlatego, gdy zachodzi taka potrzeba, paracetamol można (w przeciwieństwie do NLPZ) zażyć także na czczo.

Hydroksyzyna umożliwia zaśnięcie i łagodzi napięcie wywołane bólem. W leczeniu ciężkich postaci migreny wykorzystuje się także terapię botulinową. Preparat w formie iniekcji działa odprężająco na napięte mięśnie i naczynia mózgowe, zmniejszając dopływ bodźców oraz łagodząc ból.
Niektórym chorym pomaga krioterapia, a także zabiegi polem magnetycznym. Gdy dotychczasowe leczenie jest nieskuteczne, warto wypróbować działanie akupunktury, akupresury, jogi, a nawet hipnozę.

Leczenie migreny


Celem leczenia migreny jest nie tylko zniesienie lub złagodzenie bólu, ale też objawów towarzyszących, jak choćby nudności. Ustalenie właściwego sposobu leczenia jest uzależnione od częstości napadów, ich siły, czasu trwania bólu i czynników prowokujących ból. W zależności od nasilenia bólu i skuteczności leczenia stosuje się wiele preparatów, dobierając je indywidualnie do pacjenta.

Paracetamol Jego zaletą jest bezpieczeństwo stosowania i możliwość przyjmowania u pacjentów z chorobą wrzodową oraz astmą oskrzelową. Lek można podawać także dzieciom i kobietom w ciąży. Preparat hamuje wytwarzanie prostaglandyn w ośrodkowym układzie nerwowym poprzez zablokowanie cyklooksygenazy kwasu arachidonowego.

Zmniejsza też wrażliwość receptorów bólowych na działanie mediatorów zapalenia: serotoniny i kinin, co powoduje podwyższenie progu bólowego. Skuteczność paracetamolu zwiększa połączenie z kofeiną. Lek szybko wchłania się z przewodu pokarmowego, a jego działanie utrzymuje się 4-6 godzin. Najlepiej zażyć paracetamol lub paracetamol z kofeiną od razu na początku bólu lub w czasie aury. Trzeba pamiętać, że paracetamol jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby lub nerek oraz osób z chorobą alkoholową.

Kwas acetylosalicylowy bywa także skutecznym środkiem na bóle migrenowe. Jego działanie polega na hamowaniu cyklooksygenaz: COX-1 odpowiedzialnej za syntezę prostaglandyn spełniających funkcje fizjologiczne oraz COX-2 odpowiedzialnej za syntezę prostaglandyn prozapalnych w miejscu zapalenia. Działa antyagregacyjnie. Kwasu acetylosalicylowego powinni unikać pacjenci z chorobą wrzodową, zaburzeniami krzepnięcia, astmą aspirynową i małopłytkowością.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), np. ibuprofen, naproksen. Mechanizm działania polega na hamowaniu aktywności cyklooksygenazy (COX) odpowiedzialnej za syntetyzowanie prostaglandyn wywołujących stany zapalne, ból i gorączkę. Hamując aktywność COX-1, ibuprofen może powodować działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, lecz jednocześnie hamując aktywność COX-2, działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie i przeciwgorączkowo. Lek jest skuteczny w łagodnych i umiarkowanych bólach migrenowych. 

Tryptany to selektywni agoniści receptora serotoninowego 1B/1D. Skuteczne u 60% pacjentów, u których ani paracetamol, ani NLPZ nie pomagają. Tryptany mogą przerwać atak migreny, ale należy je przyjąć dopiero na początku bólu, a nie w czasie aury. Łagodzą nie tylko ból migrenowy, lecz także nudności, wymioty i światłowstręt. Najszybciej, bo po 30 minutach od zażycia, ujawnia się działanie ryzatryptanu i eletryptanu. Dawkę leku można powtórzyć po 2 godzinach. Nie powinni ich stosować pacjenci ze źle kontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, chorobą niedokrwienną serca, z zaburzeniami rytmu serca i kobiety ciężarne.

Ergotamina i jej pochodne są mniej skuteczne niż tryptany, ale niektórzy pacjenci odnoszą korzyści właśnie ze stosowania tej grupy leków. Nie powinni ich stosować pacjenci z chorobą niedokrwienną serca, chorobą tętnic obwodowych, źle kontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, z ciężką niewydolnością wątroby lub nerek i kobiety ciężarne.


ODPOWIADA EKSPERT: Życie z migreną


O życiu prywatnym i zawodowym chorych na migrenę oraz ich rodzin rozmawiamy z psycholog Jagną Kaczanowską, specjalizującą się w systemowej terapii rodzinnej, dziennikarką działu psychologia w miesięczniku „Twój Styl”.


Jak migrena wpływa na życie cierpiącej osoby?
To zależy oczywiście od stopnia nasilenia choroby. Można wyobrazić sobie osobę, której ataki migreny zdarzają się rzadko, trwają kilka godzin… Da się wytrzymać. Ale jeśli ktoś regularnie jest wyłączony na kilka dni z życia? Bez odpowiedniego wsparcia społecznego wśród bliskich, ale też współpracowników i szefów, normalne funkcjonowanie może być utrudnione. Powiedziałabym, że w niektórych przypadkach – nawet niemożliwe.

To co może w takim wypadku zrobić rodzina, by wesprzeć, wspomóc?
Przede wszystkim: nie bagatelizować. Nie mówić: „Daj spokój, mnie też czasem boli głowa, weź tabletkę!”. Każdy, kto przeżył napad migreny, wie, że to nie jest „ból głowy”, tylko zespół złożonych objawów, które naprawdę uniemożliwiają wykonywanie wielu czynności, np. prowadzenie samochodu. Dużym błędem jest wmawianie choremu, że jest hipochondrykiem. To wzbudza w nim jedynie poczucie winy, zaniża jego samoocenę, sprawia, że czuje się inny, gorszy. Diagnozę stawia przecież lekarz – najczęściej neurolog – i chcę to podkreślić, migrena nie ma podłoża psychologicznego, nie jest tak, że można się z niej wyleczyć u terapeuty.

Co można poradzić na przykład mężowi kobiety, która cierpi na migrenę?
Żeby w dniach, w których żona ma ataki, starał się zapewnić jej jak najbardziej komfortowe warunki. Poprosił, by – jeśli jej to pomaga – położyła się w zaciemnionym pokoju. Przyniósł leki, zadbał o to, by chora miała spokój. Cała rodzina musi wiedzieć, że to sytuacja niezależna od tej kobiety. Jest akurat sobota, mieli wszyscy, razem z dziećmi, jechać do parku wodnego. Mąż może powiedzieć dzieciom: „Mama was kocha i niczego tak bardzo nie pragnie, jak pojechać z wami na basen. Ale, niestety, jest chora. Pojedziemy we trójkę, dobrze?

Po powrocie zrobicie rysunki, żeby, gdy mama poczuje się lepiej, móc jej opowiedzieć i pokazać, jak fajnie się bawiliśmy”. Ułatwiajmy choremu życie, nie róbmy mu wyrzutów i nie miejmy pretensji, że niektóre ze wspólnych planów trzeba będzie odwoływać z powodu choroby.

A w pracy? Tu chyba sytuacja jest bardziej skomplikowana?
To prawda. Szefowi może być trudno zrozumieć, że przez kilka dni z rzędu człowiek po prostu nie jest w stanie pracować. No cóż – to ryzykowna strategia, ale zalecałabym grać w otwarte karty. Powiedzieć: „Panie dyrektorze, to prawda, z powodu migreny może się zdarzyć, że będę musiała brać dni wolne. Ale zorganizuję wszystko tak, by praca była wykonana na czas, i by nikt nie musiał wykonywać moich obowiązków za mnie”.

Myślę, że rozsądny przełożony doceni szczerość oraz to, że pracownik chce naprawdę zrobić to, co do niego należy, i że można na niego liczyć. Przecież to dla każdego szefa najważniejsze.

Czy techniki relaksacyjne mogą przynieść ulgę w bólu?
Myślę, że gdy pojawia się ból, trzeba po prostu zażyć leki lub odwołać się do sprawdzonego sposobu. Napady migreny często są efektem dużego stresu – paradoksalnie zdarzają się wtedy właśnie, gdy ten stres mija, czyli – w weekendy. I tu na pewno można przeciwdziałać. Radzę zrobić coś bardzo ważnego: prowadzić „Dzienniczek migreny”.

Terapeuci często proszą pacjentów o prowadzenie „Dzienniczka uczuć”, w którym zapisuje się pokrótce, co się wydarzyło, ale przede wszystkim: jakie emocje to we mnie wywołało? Jakie myśli się pojawiły? W przypadku migreny też można zacząć robić takie zapiski, warto przy okazji notować: co się zjadło, wypiło, jaka była pogoda, ciśnienie, czy dobrze spaliśmy? Ważne jest przeanalizowanie wszystkich składników pokarmowych, ponieważ to one są uważane za częste wyzwalacze migreny.

U jednych będą to banany, a u innych orzechy, czekolada lub czerwone wino. No i oczywiście: dokładny „rentgen” naszych uczuć. Jeśli pojawi się migrena, trzeba koniecznie zawrzeć opis przebiegu ataku, stopnia nasilenia bólu itd. Być może po jakimś czasie – kilku miesiącach, pół roku – będziemy w stanie wyodrębnić schemat „dnia migrenowego”, czyli takiego, w którym istnieje duże ryzyko wystąpienia migreny. To ważne odkrycie.

A jeśli odkryjemy, że na przykład stres wywołuje atak?

Wtedy warto zacząć pracować nad tym, by nauczyć się go redukować, nauczyć się rozładowywać napięcie. Z całą pewnością wszystkim cierpiącym na migrenę bardzo pomoże wprowadzenie do swojego życia aktywności, które staną się źródłem radości, poczucia szczęścia. Barbara Fredrickson stworzyła teorię poszerzającej i budującej roli emocji pozytywnych. Brzmi strasznie, ale idea jest bardzo prosta: im więcej się cieszysz, im więcej otacza cię ciepła i miłości, tym lepiej sprawują się twoje funkcje poznawcze: uwaga, pamięć, myślenie.

Poczucie szczęścia to skuteczny antydepresant i „antystresant”. Zamiast poddawać się obsesyjnym myślom: „Co za nerwy. Co za napięcie. Na pewno dostanę migreny”, obejrzyj z rodziną lub przyjaciółką ulubiony film. Z eksperymentu Fredrickson wynika, że to pozwoli ci poczuć się lepiej i unormować czynność sercowo-naczyniową. Może migrena wcale nie nadejdzie?

A generalna rada dla cierpiących na migrenę?
Starać się żyć tak, żeby „choruję na migrenę” nie było tym zdaniem, które nas określa. Niech to będzie: „Jestem żoną, jestem matką, jestem zdolnym handlowcem, wspaniałą kucharką, zapaloną rowerzystką, utalentowaną początkującą malarką”. Nie pozwólmy, by choroba przesłoniła nam świat. Jest na to zbyt piękny.

Anna Jaworska
specjalista medycyny rodzinnej

Komentarze czytelników (0)
« poprzedni Raport (13 z 62) następny »
« poprzedni Raport (13 z 62) następny »
  • Ostatnio dodane
  • Najczęściej czytane

Mapa farmaceutów

Masz aptekę,
hurtownię leków?
Dodaj swoją lokalizację
na naszej interaktywnej
mapie.

Wyślij e-kartkę...

swojej rodzinie,
znajomym, bliskim
i współpracownikom...
a może nam?
1 2