In vino veritas...

Już w starożytności uważano, że wino to wyborny trunek i jednocześnie lekarstwo. Współcześni naukowcy potwierdzają, że winorośl to bogate źródło substancji o korzystnym wpływie na zdrowie.

Winorośl właściwa (Vitis vinifera) jest jedną z roślin najwcześniej uprawianych przez człowieka, prawdopodobnie już 9 tys. lat temu. Uważa się, że pochodzi z okolic Morza Kaspijskiego i Azji Mniejszej. Stopniowo rozprzestrzeniła się po Europie, począwszy od Grecji, Włoch i Francji, aż po środkową część kontynentu. Owoce stanowią najcenniejszy surowiec winiarski, ale są też spożywane na surowo i w postaci suszonej (rodzynki). Za to liście winogron w kuchni śródziemnomorskiej używane są jako składnik sałatek i do zawijania mielonego mięsa.

Francuski paradoks

Od jakiegoś czasu mówi się o zjawisku zwanym „francuskim paradoksem". Obserwacje epidemiologiczne wykazały, że wśród Francuzów istnieje mniejsza zapadalność na chorobę wieńcową serca, mimo że spożywają oni zwykle duże ilości potraw bogatych w nasycone kwasy tłuszczowe i cholesterol, a także nie stronią od palenia papierosów. Co więcej, często obserwuje się wśród nich podwyższone ciśnienie krwi. Ustalono, że odpowiedzialne za to fenomenalne zjawisko są związki polifenolowe zawarte w winie (czerwone zawiera ich ponad 10 razy więcej niż białe). A Francuzi wypijają go wyjątkowo dużo - przeciętnie 65 l rocznie na osobę!

Wśród związków polifenolowych występujących w różnych częściach winorośli (owocach, liściach, łodygach) są: flawonoidy (kwercetyna, kemferol), katechiny (znane również pod nazwą oligomeryczne procyjanidyny - OPC), leukoantocyjanidyny i antocyjanidyny, związki o charakterze stilbenów (wśród nich resweratrol oraz jego izomer - transresweratrol). Oprócz wymienionych wyżej związków aktywnych w winorośli stwierdzono również zawartość kwasów organicznych, karotenoidów, witaminy C, witamin z grupy B oraz innych o mniejszym znaczeniu zdrowotnym.

Profilaktycznie i leczniczo

Znaczenie obecności polifenoli w diecie zostało potwierdzone zarówno na poziomie profilaktyki, jak i leczenia. Kompleks oligomerycznych procyjanidyn, antocyjanów, flawonoli i resweratrolu, wszystkich o znacznej sile antyutleniającej, zdolny jest do efektywnego przeciwdziałania wolnym rodnikom, co zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób wynikających z zaburzeń równowagi wolnorodnikowej organizmu.

Wciąż trwają badania dotyczące możliwości terapeutycznych oligomerycznych proantocyjanidyn. Ustalono ich potencjalne możliwości w wielu kierunkach: wpływ na poziom cholesterolu (in vivo), stan naczyń krwionośnych, modulowanie produkcji interleukin, efekt antymutagenny. Przypuszcza się również, że procyjanidyny wykazują działanie antybakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwzapalne. Szczególnym przedmiotem dociekliwych badań stał się antyoksydacyjny potencjał transresweratrolu. Ustalono, że stanowi on także czynnik chemoprewencyjny w przypadku chorób serca.

Wino w kapsułce

O ile zawarty w winie alkohol stosowany codziennie w małych dawkach zdaje się nie być szkodliwy dla zdrowia, o tyle większe ilości mogą przyczyniać się do ryzyka wielu innych schorzeń. Jest na to jednak rada: spożywanie produktów stanowiących wyciągi z winorośli, zwanych potocznie „wyciągami z czerwonego wina". Dzięki ich stosowaniu można uniknąć skutków picia nadmiernych ilości alkoholu i w pełni korzystać z dobrodziejstwa zawartych w winorośli związków prozdrowotnych.

Autor: dr n. farm. Katarzyna Żurowska

„Farmacja i Ja”, grudzień 2008