Profilaktyka AMD

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem jest jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty osób starszych. W profilaktyce tej choroby bardzo ważną rolę odgrywa dieta.

Jedną z przyczyn niepełnosprawności osób po 55. r.ż. w społeczeństwach rozwiniętych jest zwyrodnienie plamki związane z wiekiem, nazywane w skrócie AMD (od angielskiej nazwy schorzenia Age-related Macular Degeneration). Częste występowanie tej choroby wiąże się ze statystycznym wydłużeniem średniej długości życia. Ocenia się, że w 2020 r. liczba ludzi w wieku powyżej 65 lat chorujących na AMD może osiągnąć na świecie 7,5-8 milionów. Oblicza się, że w USA co najmniej 10% mieszkańców w wieku pomiędzy 65. a 75. r.ż. już utraciło widzenie centralne z powodu AMD.

Schorzenie to prowadzi do pogorszenia widzenia centralnego do tego stopnia, że nie tylko utrudnia starszym osobom codzienne funkcjonowanie, ale je wręcz uniemożliwia. Problemem staje się wykonywanie takich podstawowych czynności, jak np. napełnienie szklanki wodą, pokrojenie chleba, przyszycie guzika, napisanie listu, czytanie, a nawet poruszanie się. W takim przypadku mówi się o tzw. „ślepocie praktycznej".

Powody do niepokoju

Pierwszy objaw AMD to postępujący spadek ostrości widzenia. Dodatkowo występuje zamglenie pola widzenia, zniekształcenie obrazów i skrzywienie linii prostych. Pojawia się też niewielki cień, a z czasem coraz większy ciemny obszar w środkowej części pola widzenia. Z czasem następuje zmniejszenie ostrości wzroku przy patrzeniu w dal. Patrzenie z bliska również jest upośledzone. Do tego dołączają się zaburzenia adaptacji wzroku do ciemności, wrażliwości na kontrast, a nawet zaburzenia rozpoznawania barw. Opisane objawy, ze względu na postępującą naturę schorzenia, mogą dotyczyć najpierw jednego, a potem obu oczu.

Czy można zapobiec?

Choroba ta znana jest od ponad 100 lat. Od tego czasu rozwijają się metody jej diagnozowania oraz leczenia. Jak w wielu przypadkach, obok terapii farmakologicznej ważna jest dieta. Zarówno jako wspomaganie leczenia, jak i działanie profilaktyczne. Oprócz produktów o niskiej zawartości tłuszczów i cholesterolu zaleca się regularne dostarczanie naturalnych antyoksydantów - karotenów i flawonoidów w postaci warzyw i owoców.

Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że wysokie stężenia antyoksydantów w surowicy krwi są związane z niższym ryzykiem rozwoju AMD. Z kolei u pacjentów, u których stwierdzono wysokie stężenia karotenoidów w surowicy krwi istnieje statystycznie mniejsze ryzyko postępu AMD w porównaniu z pacjentami, u których stężenia karotenoidów we krwi były niskie. Także u pacjentów z jednoczesnym wysokim stężeniem karotenoidów oraz witamin C, E i selenu ryzyko rozwoju AMD określono jako niskie. Łączne przyjmowanie antyoksydantów i cynku w sposób znaczący zmniejsza ryzyko postępu w zaawansowanych stadiach choroby. Przyjmowanie samego cynku lub tylko antyoksydantów nie wywiera już tak korzystnego działania.

Zalecana suplementacja

Kiedy dieta nie wystarcza, można skorzystać z suplementów diety wspomagających funkcjonowanie struktur oka. Zawierają one w swym składzie wspomniane antyoksydanty w postaci karotenoidów: luteiny, likopenu, β-karotenu oraz w postaci jednej z grup falwonoidów, jaką są antocyjanozydy pochodzące z owoców borówki czernicy oraz takie antyoksydanty, jak: witamina A, C, i E, oraz cynk.

Doświadczenie wskazuje, że wymienione wyżej składniki - bardziej w połączeniu niż jako pojedyncze składniki - wywierają korzystny wpływ na zapobieganie powstawaniu i rozwojowi zwyrodnienia plamki żółtej.

dr n. farm. Katarzyna Żurowska

„Farmacja i ja”, maj 2008