Sól w diecie to także potrzebny jod

Sól dostarcza niezbędnego jodu

Słoneczny beta-karoten

Wakacje to okres, kiedy sporo czasu spędzamy na słońcu. Wiele  osób nie zna umiaru i jednocześnie nie zabezpiecza się odpowiednio przed szkodliwymi...

Jesienne przeziębienia

Ze statystyk wynika, że corocznie w okresie jesiennym co czwarty Polak łapie przeziębienie

Witaminy dla dzieci

Dieta prawie połowy dzieci w wieku szkolnym jest źle zbilansowana! Kiedy szybka poprawa odżywiania nie jest możliwa, warto sięgnąć po suplementy...

Badania pokazują, że jemy zbyt dużo soli, przez co w naszych organizmach jest zbyt wiele sodu, co prowadzi do nadciśnienia. Trzeba jednak brać pod uwagę, że sól kuchenna dostarcza nam także jodu.

Jednym z podstawowych zaleceń dotyczących zdrowego żywienia jest ograniczenie spożycia soli kuchennej. Stosując się do takich porad, musimy wiedzieć, że sól kuchenna, to nie tylko chlor i sód tworzące cząsteczkę chlorku sodu, ale również jedno z podstawowych źródeł niezbędnego mikroelementu – jodu.

Z powodu dużych niedoborów jodu sól przeznaczona do spożycia przez ludzi jest od 1996 r. stale wzbogacana w ten pierwiastek. Zgodnie z polskim prawem każdy kilogram kupowanej w sklepie soli powinien być wzbogacony30 (+/-10) mg jodku potasu lub39 (+/-13) mg jodanu potasu. Wszystko po to, aby zapobiegać niedoborom jodu, które mogą być przyczyną poważnych problemów zdrowotnych, związanych z niedoborami hormonów tarczycy i powiększeniem się tego gruczołu (rozwojem wola).

Pierwsze próby wprowadzenia w Polsce profilaktyki jodowej miały miejsce w 1935 r., a następnie po II wojnie światowej wznowione zostały w 1947 r. Dzięki podjętym wtedy działaniom udało się zlikwidować następstwa ciężkich niedoborów jodu. Przerwanie w 1980 r. wzbogacania jodem produktów spożywczych, wraz z faktem, że Polska leży w obszarze niedoboru tego pierwiastka, spowodowało ponowne nasilenie problemów zdrowotnych. Badania epidemiologiczne prowadzone na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych wykazały, że jedynie osoby mieszkające w wąskim, 15-kilometrowym pasie nad Bałtykiem nie są narażone na niedobór jodu. Na ten niedobór nałożyło się radiacyjne naświetlenie nas po awarii elektrowni atomowej w Czarnobylu, które też miało niekorzystny wpływ na tarczycę.

Jod w diecie

Jedynym pewnym naturalnym źródłem jodu są ryby morskie i owoce morza. Zawartość tego składnika w warzywach, owocach, zbożach zależy od miejsca i sposobu uprawy roślin. Gleba w naszym kraju jest w większości ubogim źródłem tego pierwiastka, a co za tym idzie rośliny na niej rosnące również zawierają go niewielkie ilości. Zawartość jodu w glebie, wodzie i powietrzu obniża się w miarę wzrostu odległości od brzegu morskiego, a różnice w ilości pierwiastka w roślinach na niej rosnących mogą wahać się od 1 miligrama do 10 mikrogramów na kilogram suchej masy – czyli 100-krotnie!

Źródłem jodu mogą być również wody mineralne.

Jod jest bardzo dobrze przyswajalny. W jelitach ponad 90% tego pierwiastka jest wchłaniane i wykorzystywane przez organizm. Co ciekawe, może on być również przyswajany przez płuca z powietrza bogatego w jod.

Rola jodu

Jod jest podstawowym mikroelementem hormonów tarczycy, które odpowiedzialne są za ogół procesów związanych z przemianą materii. Jego niedobór w diecie powoduje tak zwane wole endemiczne – powiększenie tarczycy występujące co najmniej u 10% osób dorosłych i 15% dzieci w danej populacji (na danym terenie). Zmiany takie obserwujemy w przypadkach, gdy spożycie pierwiastka z dietą nie przekracza 30 mikrogramów na dobę u dzieci i 50 mikrogramów u dorosłych – przy normach ustalonych przeciętnie na 150 mikrogramów. Niedobór jodu zaburza funkcjonowanie tarczycy, prowadząc do zmniejszenia wydzielania hormonów.

Odpowiednie ich stężenie jest potrzebne do prawidłowego przebiegu procesów wzrostu, różnicowania i dojrzewania praktycznie wszystkich komórek organizmu. Regulują one metabolizm białek, węglowodanów i lipidów. Ma to szczególne znaczenie dla rosnących i rozwijających się organizmów.

Brak hormonów tarczycy w życiu płodowym i noworodkowym powoduje powstanie nieodwracalnych zmian w ośrodkowym układzie nerwowym, włącznie z poważnym opóźnieniem rozwoju psychofizycznego. Niedoczynność tarczycy w późniejszym okresie życia objawia się przewlekłym uczuciem zmęczenia, zwolnieniem aktywności psychicznej i fizycznej, stałym odczuwaniem zimna, wzrostem masy ciała, wypadaniem włosów.

Badania oceniające spożycie jodu przez Polaków pokazały, że nawet stosowane na szeroką skalę wzbogacanie soli kuchennej tym niedoborowym pierwiastkiem nie zapewnia jednak odpowiedniego jego dostarczania. Warto więc, stosując się do zaleceń zdrowego żywienia i zmniejszając spożycie soli kuchennej, dodać do swej diety więcej ryb morskich, wody mineralne zawierające jod bądź preparaty farmaceutyczne, które dostarczają tego jakże ważnego pierwiastka.

lek. med. Paweł Kańka

pk@farmacjaija.pl

"Farmacja i Ja" marzec 2011