Uzupełnianie kolagenu

Inulina

Regularne spożywanie produktów bogatych w błonnik pokarmowy zapewnia poprawę czynności jelit, co sprzyja regularności wypróżnień i sprawnemu...

Naświetlanie w Skandynawii

Czy wiesz, że w krajach skandynawskich w okresie zimowym jest zalecane korzystanie z solariów? Ma to zapobiegać objawom depresji wynikających z braku światła dziennego.

Vinum. Non solum veritas sed etiam sanitas...

Zainteresowanie naukowców wzbudzają nie tylko owoce Vitis vinifera. Liście winorośli, oprócz walorów smakowych wykorzystywanych w kuchni...

Komórki ssaków, pozbawione ściany komórkowej, zawieszone są w substancji międzykomórkowej nazywanej tkanką łączną. Substancja ta jest odpowiedzialna za zachowanie odpowiedniej struktury narządów i tkanek, a głównym jej elementem jest kolagen.

Białko to stanowi ok. 25% suchej masy wszystkich białek ciała ssaków, występuje w prawie każdej tkance i tworzy jej strukturę „szkieletową”. Pełnienie funkcji głównego białka strukturalnego jest możliwe dzięki specyficznej budowie włókien kolagenowych – począwszy od sekwencji aminokwasów, a skończywszy na układzie tworzącym prążkowane włókna.

Polipeptydy kolagenu mają unikalny układ aminokwasów, w którym na co trzecim miejscu znajduje się glicyna, dwa pozostałe miejsca są w większości „zajmowane” przez prolinę i lizynę oraz ich hydroksypochodne. Sekwencja taka powoduje spiralne skręcenie łańcucha, a trzy skręcone łańcuchy układają się w potrójną helisę, tworząc cząsteczkę. Wiele ułożonych równolegle cząsteczek składa się na włókno kolagenowe. Wiązania kowalencyjne i wodorowe pomiędzy hydroksypochodnymi aminokwasów utrzymują wzajemną stabilizację cząsteczek, zapewniając im niezmiernie dużą wytrzymałość na rozciąganie.

Włókna o takich właściwościach są nieodzownym elementem budowy ścięgien, kości, chrząstek, mięśni i skóry. W każdym z tych miejsc spotykamy kolagen innego typu (kodowany przez inne geny), ale wszędzie zapewnia on odpowiednią wytrzymałość i elastyczność narządów.

Nieprawidłowa budowa kolagenu

O tym, jak ważne jest to białko, mogą świadczyć zespoły chorobowe, które powstają z powodu nieprawidłowości budowy kolagenu. Z pewnością najbardziej znany jest szkorbut, w którym brak witaminy C powoduje nieprawidłową hydroksylację proliny i lizyny, a to z kolei osłabia wiązania międzycząsteczkowe, które nie zapewniają wystarczającej wytrzymałości kolagenu. Znane są również choroby genetyczne, w których mutacje, zmieniając geny kodujące kolagen, zaburzają i osłabiają jego budowę, są to m.in. wrodzona łamliwość kości, osteoporoza, chondroplazje, zwyrodnienia stawów, choroby skóry (epidermoliza).

Niedobory kolagenu

Wraz z wiekiem zmniejsza się zdolność organizmu do utrzymania odpowiedniej ilości kolagenu w tkankach. Najbardziej widoczna jest zmiana powodująca zmniejszenie elastyczności skóry, ale w innych tkankach i narządach jest podobnie. Producenci kosmetyków przekonują nas, że stosowanie kremów zawierających kolagen pomoże odbudować jego zapas w skórze. Pojawiło się też pytanie, czy doustne stosowanie preparatów kolagenowych może pomóc uzupełnić jego niedobory.

Jedne z pierwszych badań, które zajęły się tym zagadnieniem, przeprowadzone zostały w czeskiej Pradze. Wzięło w nich udział 108 pacjentek chorych na osteoporozę pomenopauzalną, które leczono kalcytoniną. Część z nich otrzymywała dodatkowo hydrolizat kolagenu w ilości 10 g na dobę. Po 24 tygodniach badań naukowcom udało się wysnuć wniosek, że dodanie kolagenu do terapii kalcytoniną nasila i wydłuża pozytywny wpływ tego hormonu na kości.

Kolejna ciekawa publikacja dotycząca leczniczego działania kolagenu ukazała się w 2008 r. i traktowała o skuteczności kolagenu w bólach stawów powodowanych standardową aktywnością sportowców. Wzięło w nich udział 147 reprezentantów i członków klubów sportowych Penn State University w Pensylwanii. Część uczestników otrzymywała 10 g hydrolizatu kolagenu, natomiast część placebo. Uczestnicy musieli samodzielnie ocenić, czy zastosowana interwencja wpłynie na ruchomość oraz odczuwanie bólu i stanu zapalnego stawów. Wyniki pokazały, że grupa, w której suplementowano kolagen, mniej skarżyła się na bóle stawów zarówno w spoczynku, jak i w czasie aktywności (takiej jak: chodzenie, dźwiganie ciężarów, stanie) niż ta, której podawano placebo.

Powyższe wyniki pokazują, że doustne podawanie kolagenu może być w pewnym stopniu skuteczne, choć tak naprawdę nie jesteśmy w stanie określić, jaki mechanizm za to odpowiada. Wiadomo, że hydrolizaty kolagenu zawierają te same aminokwasy, które możemy spożyć z innymi produktami białkowymi i nie powinny mieć dodatkowego wpływu na organizm. Pojawiła się koncepcja, że za korzystny efekt odpowiedzialne mogą być oligopeptydy, które nie uległy całkowitej hydrolizie. Być może są one wchłaniane w całości i w jakiś sposób pobudzają organizm do wytwarzania własnego kolagenu? Na wyjaśnienia będzie trzeba jeszcze poczekać...

lek. med. Paweł Kańka

„Farmacja i Ja”, maj 2010