W różnorodności siła

Substancje czynne pochodzenia roślinnego różnią się między sobą budową chemiczną, wielkością i właściwościami biologicznymi. Ich wykorzystanie w suplementach diety jest więc bardzo wszechstronne.

Wiele suplementów diety zawiera składniki pochodzenia roślinnego. Są one źródłem wielu substancji czynnych, które biorą udział w przemianach metabolicznych ustroju i mają wpływ na działanie organizmu, utrzymanie jego funkcji w normie i na zmniejszenie ryzyka wystąpienia poważnych chorób.

W grupach podobne

Substancje czynne pochodzenia roślinnego zaklasyfikowano do szeregu grup chemicznych. Spełniają one różnorodne funkcje, od ochronnej począwszy, po odżywczą i wspomagającą utrzymanie fizjologicznych funkcji tkanek i narządów. Związki przyporządkowane do poszczególnych grup są ze sobą spokrewnione strukturą chemiczną i mają zwykle zbliżony wpływ na ludzki organizm.

Różnorodność związków

Jedną z najbardziej różnorodnych grup o wysokiej istotności prozdrowotnej są polifenole (bioflawonoidy). Cechą charakterystyczną ich budowy chemicznej jest obecność grup wodorotlenowych. Różnią się one między sobą niektórymi właściwościami biologicznymi, ponieważ należą do różnych klas związków naturalnych. Są to m.in.: polifenolokwasy, flawonoidy, izoflawonoidy, antocyjany, katechiny, kumaryny i lignany.

Rozpowszechnienie bioflawonoidów w surowcach roślinnych jest imponujące. Tylko jedna z grup - flawonoidy - liczy około 5 tysięcy reprezentantów. Polifenole mają zróżnicowany wpływ na organizm człowieka i są tym bardziej cenne, że ani człowiek, ani zwierzęta nie potrafią same ich syntezować. Stąd tak atrakcyjne są rośliny dostarczające polifenole, np. w diecie lub w postaci suplementów diety.

Zdrowotne właściwości bioflawonoidów

Najczęściej wspomina się o ich działaniu przeciwutleniającym. Ogólnie rzecz biorąc, bioflawonoidy utrzymują równowagę pomiędzy działającymi w organizmie substancjami utleniającymi i przeciwutleniaczami, której zachwianie leży u podłoża ryzyka chorób degeneracyjnych. Nauka już dawno zauważyła zależność pomiędzy ilością spożywanych na co dzień bogatych w polifenole świeżych owoców i warzyw, a ryzykiem wystąpienia nowotworów.

Oprócz właściwości przeciwutleniających polifenole znane są ze zdolności:

• „uszczelniania" naczyń krwionośnych (rutyna, diosmina, hesperydyna, mirycetyna z czarnych jagód i winogron),
• poprawiania przepływu krwi w naczyniach (flawonoidy miłorzębu, głogu),
• kardioprotekcyjnych (flawonoidy winogronowe),
• kanceroprotekcyjnych (kemferol brokułów i kapusty),
• neuroprotekcyjnych (antocyjaniny owoców barwy czerwonej do granatowej),
• wpływu na gospodarkę estrogenową, tzw. fitoestrogeny (izoflawony soi).

Zbliżona struktura budowy chemicznej bioflawonoidów zadecydowała o zakwalifikowaniu ich do jednej grupy, ale już niewielkie zmiany w budowie cząsteczek różnych bioflawonoidów wpływają znacząco na zróżnicowanie ich właściwości chemicznych i biologicznych, co widać w różnorodności ich wpływu na funkcjonowanie organizmu człowieka.

dr n. farm. Katarzyna Żurowska

„Farmacja i ja”, luty 2008