Witamina C

Witaminowa efemeryda

Zapotrzebowanie na witaminę C wynosi około 60 mg na dobę. Problem w tym, że ludzki organizm jako jeden z nielicznych w przyrodzie musi pobierać ją...

Jesienne przeziębienia

Ze statystyk wynika, że corocznie w okresie jesiennym co czwarty Polak łapie przeziębienie

Sól w diecie to także potrzebny jod

Badania pokazują, że jemy zbyt dużo soli, przez co w naszych organizmach jest zbyt wiele sodu, co prowadzi do nadciśnienia. Trzeba jednak brać pod...

Jedna z najbardziej popularnych witamin ma nieocenione właściwości – utrzymuje w dobrej kondycji kości, skórę i zęby,a także opóźnia proces starzenia i pojawiania się zmarszczek.

Jest jedną z najbardziej znanych witamin, jej podstawową formą chemiczną jest kwas askorbinowy. Nazwę tę substancja otrzymała w latach 30. XX w. poprzez złożenie zaprzeczenia „a” i łacińskiego słowa „scorbutus” (szkorbut). Popularnie mówimy witamina C.

W 1932 r. amerykański naukowiec Charles Glen King udowodnił związek między brakiem tego kwasu w diecie a występowaniem szkorbutu u świnek morskich. W tym samym czasie do podobnych wniosków doszedł węgierski naukowiec Albert Szent-Gyorgyi, za co w 1937 r. uhonorowany został Nagrodą Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii.

Podpora kolagenu

Szkorbut, czyli gnilec, jest jedną z najstarszych chorób prześladujących człowieka, którą opisywał już Hipokrates. Gnilec był dobrze znany marynarzom wyruszającym w wielomiesięczne rejsy, którzy cierpieli na chorobę charakteryzującą się samoistnymi krwawieniami, złamaniami kości, wypadaniem zębów, niedokrwistością i słabym gojeniem się ran. Symptomy pojawiały się mniej więcej po 70 dniach podróży. Choroba ta stanowiła poważne ograniczenie w odbywaniu długich wypraw morskich. Jeszcze na początku XX w., podczas pierwszej wojny światowej, na szkorbut nagminnie chorowali żołnierze.

Obecnie w krajach rozwiniętych szkorbut występuje incydentalnie. Na zachorowanie narażone są przede wszystkim niemowlęta karmione produktami pozbawionymi witaminy C, np. pasteryzowanym mlekiem. Częściej zapadają na nią mieszkańcy krajów Trzeciego Świata, gdzie nadal nie rozwiązano problemu niedożywienia.

Po wielu latach badań okazało się, że przyczyną wymienionych wyżej objawów jest związana z niedoborem witaminy C nieprawidłowa struktura kolagenu – podstawowego białka tkanki łącznej, budującego kości, ścięgna, naczynia krwionośne, błony śluzowe i skórę. Witamina C jest czynnikiem redukującym, którego obecność jest konieczna w reakcji katalizowanej przez hydroksylazę protokolagenową. Powstająca w tej reakcji hydro-ksyprolina jest odpowiedzialna za stabilność cząsteczki kolagenu. Z powodu niedoboru witaminy C współcześnie rzadko się zdarzają złamania kości lub wypadanie zębów, natomiast jej niedostatek dość często odbija się na stanie skóry.

Kolagen jest głównym białkiem odpowiedzialnym za prawidłową elastyczność skóry. Oznacza to, że niedobór witaminy C w codziennej diecie może doprowadzić do pogorszenia elastyczności skóry i pojawienia się zmarszczek.

Przeciw wolnym rodnikom

Przyjmuje się, że czynniki wpływające na starzenie się skóry w 30% są uwarunkowane genetycznie, pozostałe 70% jest zależne od czynników środowiskowych (np. nieodpowiednia podaż w diecie witaminy C, ale również, a może przede wszystkim, kontakt z czynnikami szkodliwymi). Skóra jest narządem, którego duża powierzchnia styka się ze środowiskiem zewnętrznym, jest narażona na wszechobecne zanieczyszczenia oraz promieniowanie ultrafioletowe. Czynniki te powodują powstawanie wolnych rodników, które mogą uszkadzać DNA w komórkach skóry.

Ilość witaminy C niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania organizmu waha się u osób zdrowych między 60 a 100 mg na dobę. Co istotne, należy spożywać ją codziennie, gdyż organizm nie ma możliwości magazynowania tej rozpuszczalnej w wodzie substancji. Ma to szczególne znaczenie zimą, kiedy dostęp do świeżych owoców i warzyw jest ograniczony. Dlatego szczególnie wtedy trzeba zwracać uwagę na dietę bogatą w tę witaminę.

Silny antyoksydant

Warto pamiętać, że głównym antyoksydantem żywieniowym jest witamina C. Obecność odpowiednich zasobów witaminy C w organizmie może zapewnić prawi-dłową ochronę w przypadkach nagłego powstania dużych ilości wolnych rodników. Dzieje się tak na przykład po narażeniu skóry na dużą dawkę promieniowania UV. Naukowcy zaobserwowali, że poparzenie słoneczne zwiększa zapotrzebowanie na witaminę C, która w takiej sytuacji jest nadmiernie „zużywana”. Obserwacja ta pociągnęła za sobą pomysł, aby sprawdzić, czy suplementacja witaminą C przed ekspozycją na słońce może chronić przed szkodliwym promieniowaniem. Niemieccy naukowcy przeprowadzili takie badania i ich wynik był pozytywny. Udało im się wykazać, że u osób, którym podawano witaminy C i E, dawka promieniowania wywołująca podrażnienia skóry promieniami UV była większa niż u osób z grupy kontrolnej. Dowiedziono również, że suplementacja obu witamin przez trzy miesiące zmniejsza uszkodzenie DNA komórek skóry wywołane promieniowaniem.

lek. med. Paweł Kańka

„Farmacja i Ja”, styczeń 2010